Hadera - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 32°25′47″N 34°55′58″E / 32.42972, 34.93278

Hadera (hebr. חדרה; arab. الخضيرة) - miasto położone w Dystrykcie Hajfy w Izraelu.

Leży na równinie Szaron na wybrzeżu Morza Śródziemnego, w otoczeniu miasteczek Elyakhin i Pardes Hanna-Karkur, moszawów Mikhmoret, Ahituv, Sde Icchak, Maor i Talmei Elazar, kibuców Givat Haim, Gan Shmuel i Sedot Yam, oraz wioski Cezarea. Leży mniej więcej w połowie odległości pomiędzy dwoma ważnymi miastami Tel Awiwem a Hajfą.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Historia

Badania archeologiczne odkryły tutaj wielką manufakturę szkła, pochodzącą z VII wieku. Jest ona pierwszą tak wielką manufakturą odnalezioną na świecie. W odkrytej manufakturze znajduje się około dwudziestu urządzeń do produkcji szklanych kulek (zwanych "bullo"), w kolorach turkusu, zieleni oliwkowej i brązu. Wyrabiano z nich rozmaite szklane przedmioty.

Księga Psalmów [Ps], Psałterz, Psałterz Dawidowy (w średniowiecznej łacinie psalterium od gr. psalterion, z gr. psallo, śpiewać) - wchodzący w skład Biblii (Stary Testament) zbiór 150 utworów poetyckich w języku hebrajskim.
Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Współczesne miasto zostało założone w 1891 przez żydowskich imigrantów z Rosji i Europy Wschodniej, członków syjonistycznego ruchu Chowewej Syjon. Ziemia została kupiona przez syjonistycznego aktywistę Jahoszuę Hankina, od chrześcijańskiego effendi Selim Khuri. Była to ziemia o niskiej jakości rolniczej, na której wcześniej zamieszkiwało jedynie kilka arabskich rodzin, trudniących się pasterstwem i sprzedażą trzciny. Jednak wielkość zakupionej ziemi była niezwykłym wydarzeniem w historii osadnictwa żydowskiego w Palestynie, ponieważ był to największy ze wszystkich dotychczasowych zakupów ziemi dokonanych przez Syjonistów w Palestynie. Nazwa wywodzi się od arabskiego słowa "al-Hadra", oznaczającego "zieleniec", w znaczeniu dzikich chwastów porastających bagna. Właśnie w takiej bagnistej, zachwaszczonej i nieprzyjaznej okolicy powstała nowa osada Hadera.

Bagno – obszar o utrzymującym się nadmiernym nawilgoceniu, porośnięty przez roślinność przystosowaną do specyficznych warunków związanych z dużym nawilgoceniem. Bagna bardzo często tworzą się w zagłębieniach terenu we wszystkich strefach klimatycznych świata. Największe przestrzenie zajmują jednak na obszarach pokrytych wieczną zmarzliną (Syberia, północna Kanada) i w strefie równikowej. Poza tym tworzą się w dolinach i deltach dużych rzek, na pojezierzach, na płaskich obszarach bezodpływowych, w nieckach krasowych, w odciętych zatokach morskich i nad brzegami mórz i oceanów. W bagnach w wyniku procesów utleniania związków organicznych tworzy się torf.
Depilator – urządzenie służące do usuwania owłosienia z ciała, czyli depilacji (epilacji). W odróżnieniu od maszynek do golenia, depilatory usuwają włosy razem z cebulkami, a nie tylko je ścinają. Dzięki temu nie trzeba ich używać zbyt często. Sam zabieg depilacji jest jednak dość bolesny i dlatego współczesne depilatory posiadają rozmaite rozwiązania zmniejszające ból, takie jak chłodziarki skóry i generatory impulsów elektrycznych "dezorientujących" komórki nerwowe. Depilatory posiadają również nawiew, który zmniejsza ból. Dostępne są depilatory z pęsetami lub z obracającymi się dyskami, które usuwają owłosienie.

Dom-muzeum "Khan"

Pierwsi mieszkańcy nowej osady mieszkali w domu zwanym Khan, który obecnie jest przy głównej synagodze miasta. Początkowo żyło tutaj zaledwie 10 rodzin i 4 wartowników, do których stopniowo przyłaczali się kolejni osadnicy. Zostali oni zdziesiątkowani przez malarię, której przyczyną były okoliczne bagna. Z początkowych 540 mieszkańców zmarło 210 osób. W rozwiązaniu tej trudnej sytuacji dopomógł Baron Edmond de Rothschild, który wysłał do Hadery wynajętych egipskich robotników, przy pomocy których osuszono bagna. Wybudowano wówczas kanały melioracyjne oraz zasadzono liczne drzewa eukapliptusowe. Od tego momentu eukaliptus został symbolem miasta.

Autostrada 4 (hebr.: כביש 4) - droga ekspresowa i autostrada położona w Izraelu. Biegnie ona wzdłuż całej przybrzeżnej równiny przy Morzu Śródziemnym, od przejścia granicznego ze Strefą Gazy (na południu) do przejścia granicznego z Libanem (na północy). Do Porozumienia z Oslo w 1993 droga przebiegała przez Strefę Gazy do przejscia granicznego z Egiptem.
Liban (arab. لبنان Lubnān; الجمهوريّة اللبنانيّة al-Jumhūrīyah al-Lubnānīyah, Republika Libańska) – państwo w zachodniej Azji, na obszarze Bliskiego Wschodu, nad Morzem Śródziemnym graniczące z Syrią i Izraelem.

Na nowo utworzonych polach uprawnych Arabowie kontynuowali wypas bydła i usiłowali rozpocząć uprawy rolnicze, jednak stosunki żydowsko-arabskie stawały się coraz bardziej napięte, i pola uprawne wokół Hadery zostały objęte ochroną żydowskiej organizacji samoobrony Ha-Szomer. Osadnicy rozpoczęli uprawę warzyw oraz cytrusów. Słowa Księgi Psalmów 126:5 przynosiły pociechę pionierom:

Kilometr (symbol: km) – powszechnie stosowana wielokrotność metra, podstawowej jednostki długości w układzie SI. Dokładniej, kilometr to 1000 metrów. Stowarzyszona i dość często używana jednostka powierzchni to kilometr kwadratowy (symbol: km²), a objętości – kilometr sześcienny (symbol: km³).
Odsalanie – ogólne określenie procesów usuwania soli i innych minerałów z wody morskiej, w celu uzyskania słodkiej wody zdatnej do nawadniania lub spożycia.

W 1931 liczba mieszkańców Hadery wyniosła 2 tys. osób. Wraz ze wzrostem liczebności mieszkańców, zmieniał się także wygląd osady, która przekształcała się z wioski rolniczej w miejscowość o charakterze przemysłowym. W 1937 w osadzie wprowadzono powszechną edukację. W 1952 Hadera otrzymała prawa miejskie. W 1953 inwestorzy ze Stanów Zjednoczonych, Brazylii i Australii wybudowali w Haderze pierwszą papiernię w Izraelu.

Kibuc (hebr. קִבּוּץ) – spółdzielcze gospodarstwo rolne w Izraelu, w którym ziemia i środki produkcji są własnością wspólną. Pomimo że inne kraje miały spółdzielcze gospodarstwa, to jednak nigdzie nie zostały one tak rozwinięte jak w Izraelu. Kibuce odegrały znaczącą rolę przy tworzeniu państwa Izrael i nadal odgrywają znaczącą rolę w narodowej gospodarce.
Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.

W 1982 wybudowano przy Haderze elektrociepłownię z portem węglowym Hadera.

Terroryzm

Hadera kilkakrotnie padła ofiarą zamachów terrorystycznych:

9 czerwca 1953 grupa fedainów zaatakowała w nocy żydowski dom w Haderze.

25 grudnia 1985 palestyńscy terroryści z OWP zdetonowali bombę podłożoną w elektrowni w Haderze, pozbawiając miasto i całą okolicę energii elektrycznej.

26 października 2005 palestyński terrorysta-samobójca wysadził się na targowisku w Haderze, zabijając 5 Izraelczyków. Do zamachu przyznała się organizacja terrorystyczna Islamski Dżihad.

Dopiero budowa muru bezpieczeństwa, oddzielającego terytorium Izraela od Autonomii Palestyńskiej, zwiększyło poczucie bezpieczeństwa i doprowadziło do wyraźnego zmniejszenia się ilości różnych incydentów żydowsko-arabskich. Podczas Drugiej wojny libańskiej, 4 sierpnia 2006 trzy rakiety wystrzelone przez Hezbollah doleciały do Hadery. Miasto jest oddalone o 90 km od granicy z Libanem i było najdbardziej oddalonym izraelskim miastem, na które spadły rakiety.

Dystrykt Hajfy (hebr.: מחוז חיפה, Mehoz Ḥefa) – jeden z sześciu administracyjnych dystryktów w Izraelu, z powierzchnią ziemi 864 km². Zamieszkany przez 858 000 mieszkańców (dane z 2007). Stolicą dystryktu jest Hajfa.
Malaria, zimnica (łac. malaria, plasmodiosis, dawna nazwa febra z łac. febris = gorączka, także paludyzm) – ostra lub przewlekła tropikalna choroba pasożytnicza, której różne postacie wywoływane są przez jeden lub więcej z czterech gatunków jednokomórkowego pierwotniaka z rodzaju Plasmodium rotium

Demografia

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2008 roku w mieście żyło 77,5 tys. mieszkańców, w tym 99,2% Żydzi.

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w Haderze w 2000 było 27 920 zatrudnionych pracowników i 1 819 pracujących na własny rachunek. Pracownicy otrzymujący stałe pensje zarabiali w 2000 średnio 5 135 NIS, i otrzymali w ciągu roku podwyżki średnio o 8,0%. Przy czym mężczyźni zarabiali średnio 6 607 NIS (podwyżka o 9,0%), a kobiety zarabiały średnio 3 598 NIS (podwyżka o 3,1%). W przypadku osób pracujących na własny rachunek średnie dochody wyniosły 6 584 NIS. W 2000 roku w Haderze było 1 752 osób otrzymujących zasiłek dla bezrobotnych i 6 753 osób otrzymujących świadczenia gwarantowane.

Mężczyzna - nazwa osobnika płci męskiej z rodzaju Homo. Mężczyzna różni się od kobiety genetycznie, posiada chromosom Y, co warunkuje różnice budowy morfologicznej i anatomicznej oraz często zachowaniem, widocznym z różnych struktur społecznych w różnych epokach i formach kulturowych.
Organizacja Wyzwolenia Palestyny (OWP) (arab. منظمة التحرير الفلسطينية munazzamat at-tahrir al-filastinija) - polityczna reprezentacja arabskiej ludności Palestyny na uchodźstwie. Powstała w 1964 roku z połączenia wielu różnych ugrupowań walczących o utworzenie państwa palestyńskiego. Najważniejsze z nich to Al-Fatah (Palestyński Narodowy Ruch Wyzwolenia), Ludowy Front Wyzwolenia Palestyny, Ludowo-Demokratyczny Front na rzecz Wyzwolenia Palestyny. OWP miała koordynować działania wojskowe i polityczne wszystkich walczących Palestyńczyków. Celami łączącymi te ugrupowania było:

Populacja miasta pod względem wieku (dane z 2006):

Źródło danych: Central Bureau of Statistics.

Synagoga w Haderze

HaNasi Weitzman street, Hadera

Hillel Yaffe Medical Center

Elektrownia w Haderze

Hadera posiada liczne osiedla mieszkaniowe: Eil Cohen, Giv'at Olga, Kidmat Yam, Weizman, Yitshak, Heftsiba, Neve Hayim, Ha-Po'el Ha-Mizrahi, Beitar, Ganei Alon, Ha-Otsar, Rambam, Giv'at Bilu, Nahliel, Efrayim, Giv'at Busel, Bialik, Shlomo, Shimshon, Elram, Pe'er, Nisan, Kfar Brandeis, Denya, Beit Eliezer, Shikun Yoguslavi oraz Neve.

Kryzys izraelsko-libański – konflikt między państwem Izrael a arabską szyicką organizacją Hezbollah, mającą swoje bazy w południowym Libanie. Ten trwający 33 dni konflikt znany jest w Libanie jako wojna lipcowa (arab. حرب تموز, Ḥarb Tammūz), a w Izraelu nazywany jest II wojną libańską (hebr. מלחמת לבנון השנייה, Milhemet Levanon HaShniya). Wojna rozpoczęła się 12 lipca 2006 i trwała do wejścia w życie zawieszenia broni wprowadzonego dzięki działaniom Organizacji Narodów Zjednoczonych rankiem 14 sierpnia 2006, choć oficjalnie wojna zakończyła się 8 września 2006, kiedy to Izrael zniósł blokadę morską wybrzeża Libanu.
Synagoga, bożnica, bóżnica (z gr. συναγωγή synagoge: "zgromadzenie, miejsce zebrań") – żydowski dom modlitwy, miejsce zebrań religijnych i społecznych gminy żydowskiej.

Edukacja

W Haderze znajdują się 24 szkoły podstawowe i 21 szkół średnich, w których ogółem uczy się 15,6 tys. uczniów. Duże znaczenie odgrywa uczelnia Technoda - Technological Education and Science Center. W południowej części miasta znajduje się szkoła rolnicza Arugot Pelz.

Z uczelni religijnych w mieście znajdują się: Derech Haim Religious School, Beit Talmud Jesziwa, Chabad of Hadera, Gan Chabad i Beit Hakneset Chabad.

Effendi, ale również Efendi i Effandi, (arabski: أفندي "Afandi" ;perski: آفندی z tureckiego Efendi) – turecki tytuł oznaczający pan, władca. Odpowiada angielskiemu Sir lub staropolskiemu Pan. Tytuł używany w Turcji i innych krajach wschodnich. Używany wobec osób posiadających wyuczony zawód i urzędników wysokiego szczebla jak bej lub pasza. Może zastępować imię.
Koszykówka – dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie próbując zdobyć punkty umieszczając piłkę w koszu. Jest jedną z najpopularniejszych i najchętniej oglądanych dyscyplin na świecie. Za początek narodzin tej gry kontaktowej uważa się grudzień 1891 roku, a za jej twórcę uznaje się Jamesa Naismitha.

Ważną rolę w życiu miasta odgrywa Centrum Absorpcji, w którym przebywa stale ponad 250 imigrantów z całego świata. Cały kompleks obejmuje 117 budynków, w tym szkołę, bibliotekę i różne biura. Tutejsze centrum edukacyjne prowadzi także zajęcia dla przyjezdnych dzieci.

Ha-Szomer (hebr. השומר; "Strażnik") - żydowska organizacja samoobrony, powstała w 1909 roku we wsi Sedżera (obecnie Ilanija, Dolna Galilea) w Palestynie.
Kobieta – określenie osobnika płci żeńskiej z rodzaju Homo. Kobieta różni się od mężczyzny budową morfologiczną i anatomiczną. Owulacja u kobiety pojawia się co około 28 dni (w cyklu miesiączkowym), niezależnie od pory roku, co wyróżnia ją spośród większości samic ssaków.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)