Haein sa - Polski Serwis Naukowy

Półki z Tripitaką

Klasztor Haein

Haein sa (해인사) – klasztor buddyjski w Korei Południowej na górze Kaya (가야산) w prowincji Południowy Kyǒngsang (Kyǒngsangnam-to 경상 남도).

Historia klasztoru

Jeden z najsłynniejszych klasztorów buddyzmu koreańskiego. Hae znaczy ocean, in – odbicie, pieczęć. W terminologii buddyjskiej jest to synonimiczne pojęcie do samadhi i zostało zaczerpnięte z Sutry Avatamsaki. Według legendy klasztor został założony w 802 r. przez dwóch mnichów Sununga i Ijonga po ich powrocie z Chin, z którymi wiązano cudowne zdarzenia. Jednak znany pisarz i kaligraf Ch'oe Ch'iwon, który spędził w tym klasztorze ostatnie lata swojego życia zapisał bardziej prawdopodobną historię, że klasztor został wybudowany w 802 r. przez Sununga, który w Chinach osiągnął oświecenie. Wdowa królewska po usłyszeniu o tym przyjęła buddyzm jako swoją religię i obdarowała klasztor, oraz wspierała go. Po śmierci Sununga rozbudowę klasztoru prowadził jego uczeń Ijong. Jest obecnie 12 parafialną świątynią (zarządza 23 innymi klasztorami) oraz należy do 5 klasztorów systemu ch'ongnim i 3 słynnych klasztorów "trzech skarbów" (kor. sambosach'al lub sambo chongch'al) obok Songgwang-sa i T'ongdo sa. Haein jest klasztorem skarbu Dharmy ze względu na przechowywane płyty z sutrami.

Avataṃsaka sūtra lub Buddhāvataṃsaka sūtra; chin. (Da fang guang fo) huayan jing (大方廣佛華嚴經); kor. (Taebang gwangbul) hwaǒm kyǒng (화엄경); jap.(Daihōkōbutsu) kegon kyō ( ); wiet (Đại phương quảng phật hoa nghiêm kinh; tyb.Sangs-rgyas phal-po-che shes-bya ba śin-tu-rgyas-pa-chen-pohi mdo ( ) – sanskryckie pismo mahajany, powstałe w Indiach ok. 200 r. Przybliżonym tłumaczeniem może być nazwa Sutra girlandowa.
Buddyzm (inna nazwa to: sanskr. Buddha Dharma; pāli. Buddha Dhamma – "Nauka Przebudzonego") – system filozoficzno-etyczny uznawany przez wielu ludzi za religię, rzadziej za psychologię. Założycielem i twórcą jego podstawowych założeń był żyjący od około 560 do 480 roku p.n.e. Siddhārtha Gautama (pāli. Siddhattha Gotama), syn księcia z rodu Śākyów, władcy jednego z państw-miast w północnych Indiach. Jako religia buddyzm zalicza się do religii dharmicznych oraz do religii nieteistycznych.

W tym właśnie klasztorze przechowywane są drewniane płyty Tripitaki (81,258). Znajdują się one w dwóch budynkach bibliotecznych. Wykonanie ich zajęło 16 lat. Ponieważ wszystkie płyty wykazują ten sam styl pisma, uważa się, że wyrzeźbiła je jedna osoba. Jest to już trzecia koreańska Tripitaka. Dwie poprzednie zostały wywiezione (w 1021 r.) i spalone (1231 r.) przez Mongołów.

Wajroczana (również Vairocana, Vairochana lub Mahavairocana; chiń. 大日如來 Dàrì Rúlái lub 毘盧遮那佛 Pílúzhēnàfó , język koreański: 비로자나불 Birojanabul lub 대일여래 Daeil Yeorae, język japoński: 大日如来 Dainichi Nyorai) - zgodnie z buddyjską doktryną Trikai jest buddą stanowiącym ucieleśnienie Dharmakai, i który może dzięki temu być postrzegany jako uniwersalny aspekt historycznego Buddy Gautamy Siddharty. Przedstawiany jako jeden z Pięciu Buddów Mądrości, Wajroczana zajmuje środkowe miejsce.
Bodhisattwa (skt. बोधिसत्त्व dosł. oświecona istota, tyb. ciangciub sempa བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་– bohater umysłu oświecenia, chiń. pusa 菩薩, kor. posal 보살, jap. bosatsu, wiet. bồ tát) - w buddyzmie tradycji mahāyāna istota, która przez systematyczne ćwiczenie wyzwalających działań (skt. paramita) dąży do stanu buddy, kierując się altruistyczną motywacją przynoszenia pożytku innym.

Jak większość bram wejściowych w klasztorach koreańskich i ta nosi nazwę Iljumun – Brama 1-filarowa – niezależnie od ilości filarów, które posiada. Zwrot "ilju" nakierowuje na stan umysłu praktykującego buddyzm: skupionego "jednego umysłu". Napis wejściowy nad bramą oznajmia "Klasztor Haein na górze Kaya".

Głównym budynkiem klasztoru jest Taejǒkkwangjon (Gmach wielkiej ciszy i światła. Kulturalna cenna własność prowincji nr 256). Poświęcony on jest głównemu buddzie szkoły hwaǒm Wajroczanie (kor. Piroch'ana). Oryginalny budynek spłonął i został zrestaurowany w 1817 r. z poprawkami w 1971 r. Budynek ten zawiera wiele wyobrażeń buddy w triadzie z bodhisattwami Mandziuśrim i Samantabhadrą.

Tipitaka – zbiór nauk buddyjskich, spisany w języku palijskim. Tipitaka nazywana jest kanonem palijskim, składa się z trzech części – koszy (w Polsce spotyka się określenie "Trójkosz"):
Samantabhadra – wylie: Kun-tu bzang-po, mongolski: Qamugha Sain, chiński 普贤菩萨 Puxian pusa, kor. Pohyon posal, japoński Fugen bosatsu, wiet. Phổ Hiền Bồ tát

Najpewniej z IX w. pochodzi 3-kondygnacyjna stupa ok. 6-metrowej wysokości. Jest to jedna z najwyższych stup z tego okresu. Mniej więcej z tego samego okresu pochodzi kamienna latarnia.

W klasztorze znajduje się także stela wybitnego mnicha Wǒngyonga Wangsa pochodząca z 1125 r. Została tu przeniesiona w 1961 r. z klasztoru Wǒngyonga – P'anya.

W okolicy znajduje się także 15 pustelni oraz miejsca praktyki górskich mnichów (mnisi, którzy praktykują raczej samotnie w odległych górskich zakątkach), których jest ok. 500. Jedną z takich pustelni jest Hongje am. Została ona wybudowana w 1614 r. i rezydował w niej znany mnich Samyǒng. Na terenie pustelni znajduje się stupa mistrza oraz pudo (rodzaj urny na relikty po mnichach). Stupa należy do Cennych kulturalnych własności prowincji Południowy Kyǒngsang (nr 145). Po zniszczeniu stupy w 1943 r. przez Japończyków, została ona zrekonstruowana w 1958 r.

Samãdhi (nie mylić z mahasamadhi) (skt समाधि, chiń. sanmade 三摩提, kor. samadi 사마디, jap. さんまい, wiet. tam-ma-địa) — w religiach dharmicznych oznacza medytacyjne pochłonięcie, stan osiągany dzięki wytrwałej praktyce medytacji (np. zazen lub innej), polegający na głębokiej koncentracji niezakłóconej zewnętrznymi bodźcami. Samadhi nie polega na izolacji od świata, tylko na takim zjednoczeniu z nim, które wolne jest od lgnięcia do zjawisk.
Manjushri (skr. मञ्जुश्री, Mañjuśrī, Manjushri, Mandziuśri (chiń. 文殊師利 Wénshū Shīlì, 文殊 Wénshū; kor. Munsu(sari); jap. Monju) – w buddyzmie Bodhisattwa Mądrości.

W klasztorze przebywa ok. 220 mnichów.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)