Baretka Hagany przyznawana od 1958

Hagana (hebr. ההגנה, HaHagana, pol. Obrona) była żydowską organizacją paramilitarną działającą w latach 1920-1948 w ówczesnym Mandacie Palestyny. Stosowała w swojej działalności metody terrorystyczne. Po utworzeniu niepodległego państwa Izrael stała się podstawą Sił Obronnych Izraela.

Przyczyny powstania

 Osobny artykuł: Historia Mandatu Palestyny.

Bezpośrednią przyczyną powstania żydowskich paramilitarnych formacji samoobrony były nasilające się starcia społeczności arabskiej z żydowską w Palestynie. Podłożem konfliktu była nasilająca się imigracja oraz rozwój osadnictwa żydowskiego w Palestynie. Społeczność żydowska opierała się na brytyjskiej Deklaracji Balfoura, w której brytyjski rząd zawarł obietnicę utworzenia w Palestynie żydowskiej siedziby narodowej. Stało się to mocnym impulsem dla ruchu syjonistycznego i rozwoju aliji. Sprzeciwiali się temu Arabowie, którzy mieli własną koncepcję uporządkowania Bliskiego Wschodu. Ich przywódcy marzyli o utworzeniu Wielkiej Syrii i rozwoju idei panarabizmu. Rozbieżność planów i narastające obustronne niezadowolenie stało się podłożem konfliktu, którego widocznym skutkiem były coraz liczniejsze napaści na żydowskie osady rolnicze oraz niszczenie upraw polnych. W lutym 1920 zniszczona została położona na północy osada Tel Chaj. W jej obronie zginął między innymi Josef Trumpeldor. Następnie, w dniach 4-7 kwietnia 1920 doszło do arabskich rozruchów w Jerozolimie, w których zginęło 6 Żydów, a 211 zostało rannych. Inicjatorem tych zajść był przyszły Wielki Mufti Jerozolimy, Mohammad Amin al-Husajni, na którego brytyjskie władze mandatowe wydały zaocznie wyrok dziewięciu lat więzienia. Brytyjskie władze mandatowe zachowywały przy tym daleko posuniętą wstrzemięźliwość i nie podejmowały żadnych kroków mających na celu ochronę społeczności żydowskiej, która musiała zmienić koncepcję samoobrony. Wcześniej formacje typu Ha-Szomer starały się zapewnić ochronę pojedynczych osad, teraz pojawiła się potrzeba stworzenia ogólnokrajowej formacji samoobrony. Historyk Michał Jadwiszczok napisał, że

"można by się pokusić o stwierdzenie, iż gdyby nie postawa ludności palestyńskiej i rodzące się w związku z tym poczucie zagrożenia wśród osadników żydowskich, nie doszłoby do połączenia luźnych grup samoobrony w jedną organizację, która będzie bezpośrednią inicjatorką nowoczesnej armii. Widząc zwiększającą się presję środowiska arabskiego, przywódcy Yishuvu (żydowskiej społeczności Palestyny) postanowili utworzyć bardziej profesjonalne siły, mogące stanowić kadrę przyszłej narodowej siły zbrojnej."

Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 – rezolucja uchwalona 29 listopada 1947 przez Zgromadzenie Ogólne ONZ w celu podzielenia terytorium Mandatu Palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie.
Deklaracja Balfoura (The Balfour Declaration) – wydane 2 listopada 1917 roku oświadczenie brytyjskiego ministra spraw zagranicznych lorda Arthura Jamesa Balfoura o poparciu Wielkiej Brytanii dla koncepcji utworzenia żydowskiej siedziby narodowej w Palestynie.