Hajnt - Polski Serwis Naukowy

Hajnt – הײַנט (pol. Dzisiaj) dziennik społeczno-polityczny w języku jidysz ukazujący się od 1908 do 1939 roku, wydawany w Warszawie.

Gazetę założyli w roku 1908 Noach Finkielsztejn i Samuel Jackan. Później redakcją kierowali Icchak Grünbaum i Jehoszua Gotlieb.

Hajnt był jedną z najbardziej poczytnych gazet żydowskich. Dziennik od początku miał zabarwienie syjonistyczne, a od objęcia stanowiska redaktora naczelnego przez Icchaka Grünbauma na początku lat dwudziestych stał się w zasadzie organem polskiej Organizacji Syjonistycznej.

Organizacja Syjonistyczna w Polsce (Histadrut, Histadrut ha Cyjonit be Polonijach) - partia żydowska działająca w Polsce w okresie międzywojennym, w Sejmie drugiej kadencji miała 15 posłów, żądała m.in. autonomii kulturalno-narodowej dla Żydów. Nadrzędnym celem tej organizacji było utworzenie państwa żydowskiego w Palestynie.

Menachem Kipnis (ur. 1878 w Uszomirze na Żytomierszczyźnie, zm. prawdopodobnie 15 maja 1942 w Warszawie) – polski dziennikarz, publicysta, satyryk i felietonista, autor tekstów piosenek, fotografik, śpiewak, popularyzator i znawca muzyki żydowskiej, działacz społeczny, członek Związku Literatów

Z dziennikiem współpracowali między innymi: Dawid Ben-Gurion, Jerzy Borejsza, Chaim Finkelsztajn, Jehoszua Gotlieb, Icchak Grünbaum, Apolinary Hartglas, Menachem Kipnis, Bernard Singer, Zeev Żabotyński.

W latach 1929 – 1939 przy Hajnt wydawano popularną popołudniówkę הײַנטיקע נײַעס (Hajntike Najes) o nakładzie 75 tysięcy egzemplarzy. Przynoszony przez sensacyjne pismo dochód był podporą finansową Hajntu, pozwalającą mu utrzymać wysoki poziom.

Stali prenumeratorzy Hajntu otrzymywali bezpłatnie dzieła klasyków literatury żydowskiej. Gazeta organizowała ważne akcje społeczne i interwencyjne.

Jerzy Borejsza, właściwie Beniamin Goldberg (ur. 14 lipca 1905 w Warszawie, zm. 19 stycznia 1952 w Warszawie) – polski publicysta, działacz komunistyczny, polityczny i kulturalny, wydawca, pochodzenia żydowskiego; brat Józefa Różańskiego i ojciec Jerzego Wojciecha Borejszy.

Syjonizm (od nazwy wzgórza Syjon w Jerozolimie, na którym stała Świątynia Jerozolimska) – ruch polityczny i społeczny, dążący do stworzenia żydowskiej siedziby narodowej na terenie Palestyny. Syjonizm doprowadził do powstania Państwa Izrael w 1948 r.; współcześnie jego celem jest także utrzymanie jedności narodu żydowskiego żyjącego w rozproszeniu i jego więzi z Izraelem. Ruch zapoczątkowany w końcu XIX wieku miał wiele nurtów i postaci; powszechnie utożsamiany z syjonizmem politycznym, interpretowanym w różny sposób: jako nacjonalizm żydowski, jako ruch kolonialny i rasistowski, jako ruch narodowowyzwoleńczy, wreszcie jako ruch religijny. Poza syjonizmem politycznym mówiono o syjonizmie duchowym, którego celem była nowa tożsamość żydowska (Ahad ha-Am), odrodzenie języka hebrajskiego (Eliezer ben-Yehuda) i powstanie literatury i kultury w tym języku.

Dziennik ukazywał się jeszcze w pierwszych dniach wojny. Ostatni numer, ograniczony do dwóch stron ukazał się 23 września 1939, już po zbombardowaniu budynku redakcji.

Bibliografia

Fuks Marian, Żydzi w Warszawie, Sorus, Poznań/Daszewice 1997, ISBN 8385599010
Hartglas Apolinary, Na pograniczu dwóch światów, Rytm, Warszawa 1996, ISBN 8386678356
Żbikowski Andrzej, Żydzi, Wydawnictwo Dolnośląskie, Wrocław 1997, ISBN 8370235948

Linki zewnętrzne

Archiwum online i strona poświęcona historii dziennika Hajnt

Maksymilian Apolinary Hartglas (ur. 7 kwietnia 1883 w Białej Podlaskiej, zm. 7 marca 1953 w Tel Awiwie) – działacz syjonistyczny, jeden z czołowych polityków żydowskich przedwojennej Polski, adwokat, publicysta, poseł na Sejm Ustawodawczy oraz I i II kadencji w latach 1919–1930.

Joszua Gotlieb właściwie Joszua Heszel Gotlieb (ur. 1882 w Pińsku, zm. 1940 w Kazachstanie) – żydowski dziennikarz i polityk okresu II RP, poseł na Sejm IV kadencji.