Handel i usługi w Poznaniu po 1989 roku

Ogólna charakterystyka

Pierwsze supermarkety, dyskonty i centra handlowe w zachodnim stylu zaczęły powstawać w Poznaniu już na początku lat 90. Rynek ten uważany jest obecnie za bardzo konkurencyjny. Współczynnik nasycenia nowoczesną powierzchnią handlową w rejonie Poznania należy do najwyższych w kraju. Podobne nasycenie występuje we Wrocławiu i w Warszawie.

Hipermarket - duży sklep wielkopowierzchniowy, często też ze względu na swoje rozmiary znajdujący się na obrzeżach miasta. Hipermarket w ścisłym tego znaczeniu to sklep (market) o bardzo dużej powierzchni, sprzedający szeroki asortyment towarów codziennego użytku, takich jak żywność, ubrania, kosmetyki, środki czyszczące, produkty FMCG (produkty szybkozbywalne z ang. Fast Moving Consumer Goods). Przyjmuje się że hipermarket ma powierzchnię przekraczającą 2,5 tys m2.
Biedronka – sieć sklepów dyskontowych należących do spółki akcyjnej Jeronimo Martins Dystrybucja, której właścicielem jest portugalskie konsorcjum Jerónimo Martins. Pod względem ilości sklepów jest to największa w Polsce sieć handlowa. Biedronka posiada 1500 (dane na 02.05.2010 r) sklepów i zatrudnia 27 tys. pracowników (dane z 2009). Jej hasłem jest: "codziennie niskie ceny". W pierwszym półroczu 2007 odnotowano wzrost obrotów o 32,4% w stosunku do roku 2006.

Charakterystyczne cechy poznańskiego rynku handlowego (2012 r.):

Systematycznie spada ilość małych sklepów spożywczych, a obecnie funkcjonujące placówki działają często w ramach większych sieci handlowych (lokalnych i ogólnopolskich).

Nastąpiło zmniejszenie ilości powstających galerii handlowych, nowe obiekty budowane są po dokładnych analizach rynku oraz po przeprowadzeniu konsultacji społecznych. Tworzone obecnie centra handlowe stanowią wielofunkcyjne kompleksy (łączą handel z usługami, gastronomią i rozrywką) oraz mają bardziej wyrafinowaną architekturę.

Najstarsze poznańskie galerie handlowe (powstałe na początku lat 90.) są modernizowane i przebudowywane w celu dostosowania ich oferty do obecnych wymagań klientów.

Na peryferiach miasta oraz w ościennych miejscowościach budowane są tzw. osiedlowe centra handlowe składające się z mniejszego marketu lub dyskontu oraz kilkunastu punktów handlowo-usługowych.

Od kilku lat w rejonie Poznania nie powstają już wielkie hipermarkety spożywczo-przemysłowe o powierzchni 3-12 tys. m² (ostatni sklep tego typu otwarto w 2005 r.).

Spośród większych sklepów spożywczo-przemysłowych w rejonie Poznania dominującą pozycję zajmują markety i dyskonty o powierzchni do 2-3 tys. m². W stolicy Wielkopolski działa najwięcej sklepów dyskontowych w Polsce (nie uwzględniając Warszawy).

Mniejsze supermarkety i dyskonty powstają obecnie nie tylko w pobliżu dużych osiedli mieszkaniowych oraz tras wylotowych – coraz częściej placówki tego typu otwierane są w śródmieściu, na parterach budynków mieszkalnych i biurowych oraz w galeriach handlowych (Stare Miasto, Jeżyce, Łazarz i Wilda)

W porównaniu do innych polskich aglomeracji, w rejonie Poznania działa mniejsza ilość elektromarketów (m.in Avans i MediaExpert) oraz marketów budowlanych (m.in. Castorama i OBI). Brakuje również hipermarketu E.Leclerc – funkcjonuje jedynie supermarket tej sieci o powierzchni 1.000 m².

Niektóre sieci handlowe rozwijają się dynamicznie w miejscowościach wokół Poznania, mimo że w samej stolicy Wielkopolski nie posiadają ani jednej placówki (np. Dino i POLOmarket) lub ich obecność w mieście jest niewielka (np. Intermarché).

Większość wielkopowierzchniowych sklepów (o powierzchni powyżej 3.000 m²) w stolicy Wielkopolski zlokalizowana jest na peryferiach miasta, w pobliżu wielkich osiedli mieszkaniowych i tras wylotowych. Obecnie, po okresie lawinowej fali przeprowadzek markowych salonów odzieżowych i obuwniczych do nowoczesnych galerii handlowych, na główne ulice i place w centrum Poznania wraca ponownie handel. Dzieje się tak dzięki budowie w śródmieściu nowych domów towarowych oraz budynków mieszkalnych i biurowych z dużymi lokalami handlowymi na niższych kondygnacjach.

Decathlon to sieć dużych (od 2 do 10 tys. m²) marketów sportowych. Sklepy Decathlonu znajdują się m.in. w Polsce (18), w Belgii (10), w Brazylii (9), w Chinach (23), we Francji (243), w Hiszpanii (75), w Holandii (2), w Indiach (1), w Niemczech (10), w Portugalii (16), w Rosji, (6), w Rumunii (1), na Węgrzech (8), w Wielkiej Brytanii (6) i we Włoszech (59). Łącznie na świecie znajduje się 555 sklepów Decathlon (stan: 30.04.2010). W Polsce firma działa od 1999 roku, a obecnie sklepy znajdują się w piętnastu miastach. Ponadto w Gliwicach znajduje się regionalne centrum magazynowe obsługujące sklepy w Polsce, Czechach, Rumunii, Turcji i na Węgrzech.
Piotr i Paweł — sieć delikatesów spożywczych na terenie Polski, stworzona przez Eleonorę Woś i jej synów, Piotra i Pawła. Według rankingu Wprost, należą oni do 100 najbogatszych Polaków zajmując w 2007 roku 81. miejsce z majątkiem 360 mln zł.

W aglomeracji poznańskiej trwa obecnie nowy na polskim rynku trend – lokowanie supermarketów i dyskontów w mniejszych miejscowościach. Wiele podpoznańskich wsi ma charakter dużych podmiejskich osiedli mieszkaniowych liczących nawet 5-10 tys. mieszkańców. Sklepy Biedronka powstały już w Dąbrówce, Komornikach, Koziegłowach, Plewiskach, Rokietnicy, Skórzewie i Suchym Lesie, a kolejny budowany jest w Tarnowie Podgórnym. Dyskont Netto powstaje w Przeźmierowie. Lidl funkcjonuje w Tarnowie Podgórnym, a Aldi działa w Koziegłowach. Piotr i Paweł posiada swoje supermarkety w Plewiskach i Suchym Lesie, a kolejny powstaje w Skórzewie. W Koziegłowach ulokował się Carrefour Market. W Komornikach funkcjonuje Tesco Supermarket, kolejny sklep tej sieci powstaje w Kamionkach. W Dąbrowie otwarto supermarket EKO. Markety Dino działają natomiast w Kamionkach i Rokietnicy.

Konurbacja górnośląska (katowicka, śląska, śląsko-dąbrowska) – konurbacja w południowej Polsce, w województwie śląskim, położona w większości na Wyżynie Śląskiej. W skład konurbacji wchodzą historyczne tereny Górnego Śląska, Zagłębia Dąbrowskiego oraz Jaworzna.
Tesco – największa brytyjska sieć hipermarketów, która ma swoje filie również w innych krajach. Początkowo sieć zajmowała się sprzedażą żywności, ale rozszerzyła swoją ofertę również na odzież, sprzęt elektroniczny i samochody. Do roku 2003 firma miała już w swoim posiadaniu ponad 2000 sklepów różnej wielkości, od hipermarketów do niewielkich sklepików np. przy stacjach benzynowych.

Kalendarium

Początki nowoczesnego handlu w Polsce związane są mocno z trzema poznańskimi firmami – Elektromis, Market Pozperito oraz Piotr i Paweł. W latach 1990-1998 wprowadziły one na polski rynek nowe koncepty sklepów, znane dotąd tylko z zagranicy. Przedsiębiorstwa te stworzyły pierwsze dyskonty (Raz Dwa, Biedronka), pierwsze supermarkety (Piotr i Paweł, Market Pozperito), pierwsze hipermarkety (Hipo Market, Jumbo), pierwsze hurtownie samoobsługowe (Eurocash Cash & Carry), czy pierwsze sklepy spożywcze o charakterze convenience (Żabka).

Skórzewo – wieś sołecka w Polsce położona w województwie wielkopolskim, w powiecie poznańskim, w gminie Dopiewo. Graniczy z Poznaniem. Na terenie Skórzewa znajduje się kościół z 1932 r. pod wezwaniem św. Marcina i św. Wincentego, szkoła podstawowa, gimnazjum, ośrodek zdrowia. W chwili obecnej wieś, ze względu na sąsiedztwo Poznania nabiera charakteru mieszkalnego, aczkolwiek rozwija się tu też rzemiosło i drobny przemysł.
PSB Mrówka (sieć marketów budowlanych) - polska sieć samoobsługowych placówek handlowych typu zrób-to-sam, tworzonych jako wspólne przedsięwzięcie Centrali Grupy PSB, oraz lokalnego akcjonariusza spółki. W założeniu sklepy PSB Mrówka mają uzupełnić oferty handlowe składów PSB o nowy asortyment. Sklepy powstają w miastach powiatowych i są skierowane do odbiorców detalicznych. Składają się z hali o powierzchni od 400 do 1600 m2, oraz zewnętrznego ogrodu. Asortyment typowego sklepu PSB Mrówka obejmuje od 5 do 12 tys. pozycji (m.in: ogród i otoczenie domu, materiały konstrukcyjne, chemia budowlana i gospodarcza, wyposażenie łazienek i kuchni, sprzęt AGD i elektronarzędzia, oraz artykuły dekoracyjne i oświetleniowe).

W wyniku procesu transformacji gospodarczej w latach 1990-2001, a następnie serii przejęć i konsolidacji trwających od 2002 r., z ulic Poznania zniknęły szyldy takich sklepów, jak: Albert, Billa, Géant, HIT, Hypernova, Leader Price, czy Plus.

Przykładem przemian, jakie zaszły na poznańskim rynku, jest Centrum Handlowe Panorama (dawniej Hala Górecka), które mieści się przy ulicy Góreckiej. Początkowo funkcjonował tam Market Pozperito, który przekształcono w Hipo Market. Następnie otwarto w tym miejscu hipermarket Jumbo. W kolejnych latach sklep zmienił szyld na Albert, a następnie na Hypernova. Obecnie funkcjonuje tutaj hipermarket Carrefour.

Powszechna Spółdzielnia Spożywców "Społem" – spółdzielcza sieć handlowa założona w 1907 roku w Łodzi. W okresie międzywojennym spółdzielnia rozszerzyła działalność na cały kraj.
Agata Meble – sieć wielkopowierzchniowych salonów dekoracyjno-meblowych w Polsce. Firma powstała w roku 1952 jako Bytomskie Fabryki Mebli. W roku 1973 przeniesiono siedzibę do Katowic i zmieniono nazwę na Katowickie Fabryki Mebli "Agata". 8 czerwca 1994 zostało jednoosobową spółką Skarbu Państwa, a nazwa została ponownie zmieniona, tym razem na Katowickie Przedsiębiorstwo Meblowe "Agata" S.A.

Sklepy spożywcze, targowiska i giełdy

W 2004 r. działało w Poznaniu ok. 1.480 sklepów spożywczych o powierzchni od 11 do 200 m². Liczba placówek tego typu zmniejsza się każdego roku. Coraz więcej właścicieli sklepów zrzesza się i zaczyna funkcjonować w ramach większych sieci handlowych. W stolicy Wielkopolski działają sklepy spożywcze pod szyldami: 1 Minute, ABC, Chata Polska, Freshmarket, HSI Równość, Jeżyk, Krecik, Lewiatan, Odido, PSS Społem Poznań, Primo, Rabat, Sieć 34, Sklep dla Ciebie, Sklep Polski, Żabka.

MediaExpert - polska sieć sieć supermarketów oferujących sprzęt RTV i AGD, rowery, skutery, komputery, oprogramowanie, multimedia pochodzących przede wszystkim od renomowanych producentów.
RTV Euro AGD (właściwa nazwa EURO-net sp. z o.o.) jest ogólnopolską wyspecjalizowaną siecią detaliczną oferującą sprzęt audio-wideo, zmechanizowany sprzęt gospodarstwa domowego, sprzęt telekomunikacyjny, sprzęt fotograficzny oraz akcesoria i usługi towarzyszące (montaż). RTV Euro AGD jest polskim przedsiębiorstwem założonym w 1990 roku. W pierwszych latach swojej działalności (1990-1994) firma operowała na rynku warszawskim, a w latach następnych rozbudowała sieć sprzedaży na terenie całej Polski. Obecnie posiada 165 sklepów RTV EURO AGD w 84 miejscowościach w kraju. Sklepy są najczęściej zlokalizowane w największych centrach handlowych. Prowadzi również sklep internetowy. Wg źródeł rynkowych udział EURO w polskim rynku RTV i AGD w 2005 roku wynosił 12-15% w zależności od kategorii[potrzebne źródło]. Przychody w 2005 roku sięgnęły 1 mld zł[potrzebne źródło]. Właścicielami firmy są trzy osoby fizyczne – Robert Kuczyński, który sprawuje funkcję prezesa zarządu i dyrektora ds. prawnych i organizacyjnych oraz Iwona i Waldemar Kuk. Centrala firmy EURO-net sp. z o.o. mieści się przy ul. Muszkieterów 15 w Warszawie.

W 2010 r. poznańska firma Targowiska Sp. z o.o. zarządzała 10 placami targowymi zlokalizowanymi w Poznaniu i Koziegłowach. Zajmowały one łącznie 37.700 m² powierzchni, na której znajdowało się 2.070 stanowisk handlowych. Wśród nich są popularne śródmiejskie targowiska: Rynek Jeżycki, Plac Bernardyński, Rynek Wildecki, Plac Wielkopolski i Rynek Łazarski. Dodatkowo przedsiębiorstwo to pobierało opłaty z 16 mniejszych placów targowych, z których większość znajdowała się na dużych osiedlach i przy cmentarzach. Na poznańskiej Wildzie, przy ul. Droga Dębińska, funkcjonuje giełda kwiatowa. Targi staroci odbywają się na terenie Starej Rzeźni przy ul. Garbary, a na Placu Bernardyńskim w każdą sobotę działa Zielony Bazar – rynek produktów ekologicznych.

Intermarché – europejska sieć supermarketów spożywczo-przemysłowych prowadzonych przez Muszkieterów (wspólnotę niezależnych przedsiębiorców). Obecnie sklepy Intermarché mają swoje placówki w dziewięciu krajach Europy. W Polsce znajduje się 138 sklepów (stan na dzień 27.07.2009), z czego pierwszy powstał w Zielonej Górze przy ulicy Batorego w 1997 r. Hasło reklamowe sklepu to: "Intermarché - i lubisz zakupy", a aktualnie "Intermarche - Tanio i Świeżo"
Supermarket to w ścisłym znaczeniu sklep o bardzo dużej powierzchni, sprzedający szeroki asortyment towarów codziennego użytku, takich jak żywność, ubrania, kosmetyki, środki czyszczące itp.

Na poznańskim Franowie działa Wielkopolska Gildia Rolno-Ogrodnicza. Jest to nowoczesny rynek hurtowej sprzedaży warzyw, owoców, kwiatów i artykułów spożywczych. Kompleks składa się z 11 hal i wiaty. Swoje produkty sprzedaje w tym miejscu około 700 podmiotów.

Przy ulicy Głogowskiej w Poznaniu funkcjonuje Wielkopolska Giełda Odzieżowa. Jest to centrum handlu hurtowego odzieżą, obuwiem, bielizną, konfekcją i galanterią. Kompleks składa się z 2 hal o łącznej powierzchni 7.000 m². Znajduje się tutaj około 400 stoisk handlowych.

Eurocash Cash&Carry - sieć dyskontowych hurtowni (tzw. cash and carry) dla przedsiębiorców, część grupy Eurocash, w której skład wchodzą Eurocash Cash&Carry, KDWT Impuls, sieć sklepów ABC oraz sieć handlowa Delikatesy Centrum. Eurocash jest największą samoobsługową siecią hurtowni w Polsce. W kwietniu 2010 roku rozpoczął się proces przejmowania przez EuroCash działu dystrybucji lidera rynku alkoholi wysokoprocentowych w Polsce, spółki CEDC Polska.
Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Na terenie Toru Samochodowego Poznań w Przeźmierowie działa giełda i kiermasz części samochodowych. Zarządcą obiektu jest Automobilklub Wielkopolski. Na giełdzie handluje regularnie około 3,5 tys. osób, z czego około 1 tys. stanowią sprzedawcy samochodów.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)