Hans - wyspa - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 80°49′41″N 66°38′46″W / 80.82806, -66.64611

Zdjęcie wyspy wykonane przez satelitę NASA Landsat 7

Hans (gren. Tartupaluk) to niewielka, niezamieszkana wyspa, o powierzchni 1,3 km² leżąca na wodach cieśniny Naresa pomiędzy Wyspą Ellesmere'a a Grenlandią. Jej współrzędne geograficzne wynoszą 80°49′41″ N 66°38′46″ W. Wyspa jest, od 1973, przedmiotem sporu międzynarodowego między Danią i Kanadą.

Przejście Północno-Zachodnie – morska droga z Europy do wschodniej Azji prowadząca drogami wodnymi wewnątrz Archipelagu Arktycznego. Istnienie tego szlaku zostało teoretycznie udowodnione przez angielskich geografów w końcu XV wieku.

Tłumacz – osoba, która dzięki znajomości co najmniej dwóch języków dokonuje przekładu wypowiedzi lub tekstu pisanego z języka źródłowego na język docelowy. Tłumaczenie wymaga nie tylko rozumienia tekstu, ale również sprawnego wyrażania jego treści w języku, na który ma być tłumaczony. Oprócz wysokich kompetencji językowych, dobry tłumacz powinien cechować się umiejętnością szybkiego uczenia się i wszechstronną wiedzą, a przynajmniej dobrą orientacją w swojej specjalizacji. Tłumacz musi także być osobą wzbudzającą zaufanie obu stron, którym umożliwia komunikację.

Wyspę odkrył Hans Hendrik (czasami spotyka się pisownie nazwiska "Heindrich"). Był on grenlandzkim podróżnikiem i tłumaczem dla brytyjskich i amerykańskich badaczy Arktyki. Wyspie nadano imię odkrywcy w 1871 r. podczas ekspedycji Charlesa Halla. Wtedy też wyspa po raz pierwszy pojawiła się na mapach.

Współrzędne geograficzne – szerokość i długość geograficzna mierzone w stopniach, minutach i sekundach kątowych. Początkiem układu współrzędnych geograficznych jest przecięcie się południka zerowego (Greenwich) z równikiem, znajdujące się na południowy zachód od wybrzeży Afryki, w rejonie Zatoki Gwinejskiej.

Wyspa – każdy z trwałych fragmentów , jeziorach, stawach, morzach i oceanach. Mała wyspa, to wysepka. Za wyspy nie uznaje się ruchomych ławic piaszczystych, ani obszarów lądu zalewanych podczas przypływów.

"Wojna flagowa"

W 1973 r. Dania i Kanada toczyły dwustronne rozmowy mające na celu uzgodnienie nowych granic w tym rejonie. Obie delegacje twierdziły jednoznacznie, że wyspa w całości stanowi terytorium ich krajów, koniec końców nie podjęto jednoznacznej decyzji na temat jej przynależności: obszar cieśniny przecięto umowną granicą, której długi na 875 metrów fragment, między punktami orientacyjnymi numer 122 a 123 (w sumie było ich 127), przecina wyspę praktycznie w połowie. Od tego czasu duńskie ekspedycje kilkukrotnie przybyły na wyspę zostawiając tam flagę swojego kraju. Stało się tak w 1984 (helikopterem na wyspę przybył grenlandzki minister Tom Høyem), 1988 (na pokładzie HDMS Tulugaq), 1995, (helikopterem z bazy w Qaanaaq), 2002 (HDMS Vædderen) oraz 2003 roku (HDMS Triton). Flagi te niszczone były systematycznie przez czynniki pogodowe.

Inuksuk (w języku Inuitów – pełnić obowiązki człowieka, w liczbie mnogiej Inuksuit) – rodzaj znaku lub rzeźby tworzonej przez Inuitów poprzez układanie kamieni w taki sposób, by ich stos przypominał stojącego człowieka. Inuksuk ma znaczenie praktyczne – służy jako drogowskaz, punkt orientacyjny, wskazanie wygodnego miejsca obozowania, terenu łowieckiego itp. oraz znak “tu byłem”. Poza tym inuksuit mają także znaczenie duchowe i wpisane są w inuicką mitologię.

Landsat 7 - najnowszy z serii satelitów amerykańskiego programu Landsat. Wystrzelony przy pomocy rakiety Delta II 15 kwietnia 1999 roku z bazy Vandenberg w Kalifornii.

W 2004, po publikacjach prasowych w obu krajach, status wyspy ponownie stał się tematem szerszych dyskusji. 13 lipca 2005 kanadyjska armia wylądowała na wyspie i zbudowała inuksuk, u stóp którego umieszczono tabliczkę z kanadyjską flagą. Tydzień później na wyspie symbolicznie postawił stopę minister obrony Kanady Bill Graham. Wywołało to ostry protest dyplomatyczny z Kopenhagi: 25 lipca duńskie ministerstwo spraw zagranicznych po raz pierwszy oficjalnie oświadczyło, że uważa wyspę za terytorium Danii. Dzień później przybyły na wyspę wicepremier Grenlandii Josef Motzfeldt stwierdził, że od lipca wyspa okupowana była przez Kanadę. 16 sierpnia obydwa państwa wznowiły negocjacje na temat przynależności terytorialnej wyspy Hans, do dziś jednak, mimo zaangażowania w rozmowy kanadyjskiego ministra Pierre'a Pettigrew i duńskiego premiera Andersa Rasmussena, nie udało się osiągnąć satysfakcjonującego obie strony porozumienia.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

National Aeronautics and Space Administration (NASA) (pl. Narodowa Agencja Aeronautyki i Przestrzeni Kosmicznej) – agencja rządu Stanów Zjednoczonych odpowiedzialna za narodowy program lotów kosmicznych, ustanowiona 29 lipca 1958 r. na mocy National Aeronautics and Space Act.

Przyczyna konfliktu

Wyspa sama w sobie ma znikome znaczenie, jednak jej położenie pośrodku cieśniny Naresa sprawia, iż może ona potencjalnie kontrolować ruch morski w całej cieśninie. Kanadyjskie Siły Zbrojne używają jej jako argumentu w składanych petycjach dotyczących otrzymania okrętów wzmocnionych przed lodem, których obecnie – w przeciwieństwie do sił duńskich – nie posiadają. Jednak najważniejszym powodem sporu jest fakt, że może on zostać precedensem dotyczącym własności lądów i wód w Arktyce, która w wyniku ocieplenia klimatu może się stać znacznie ważniejsza niż obecnie. Dodatkowe znaczenie dla Kanady ma tu spór na temat Przejścia Północno-Zachodniego i zapowiedzi zapewnienia suwerenności terytoriów Północy Kanady.

Kanadyjskie Siły Zbrojne (ang. Canadian Forces, franc. Forces canadiennes) są formacją wojskową stojącą na straży suwerenności Kanady. Obecna struktura powstała w 1968 r., kiedy Armię Kanadyjską, Kanadyjską Królewską Marynarkę Wojenną (RCN) i Kanadyjskie Królewskie Siły Powietrzne (RCAF) zebrano w jedną całość, składającą się z:

Anders Fogh Rasmussen (ur. 26 stycznia 1953 w Ginnerup) – duński polityk, w latach 1998–2009 przewodniczący liberalnej partii Venstre, od 2001 do 2009 premier Danii. Od 1 sierpnia 2009 Sekretarz Generalny NATO.