Hans Egede - Polski Serwis Naukowy

Hans Nielsen Egede (ur. 31 stycznia 1686 w Harstad - zm. 5 listopada 1758 w Falster) - norweski misjonarz luterański, nazywany Apostołem Grenlandii. Pochodził z jednej z wysp położonego na północy Norwegii archipelagu Lofotów. Usłyszał tam opowieści o zielonym lądzie, na którym osiedlali się wikingowie, z którymi kontakt został utracony wiele lat przedtem. W maju 1721 poprosił króla duńskiego Fryderyka IV o pozwolenie na założenie kolonii i misji, zakładając, że zamieszkujący Grenlandię oddalili się od chrześcijańskiej religii. Fryderyk udzielił tego zezwolenia.

Ospa prawdziwa, inaczej czarna ospa (łac. Variola vera) – wirusowa choroba zakaźna o ostrym przebiegu wywoływana przez jedną z dwóch odmian wirusa ospy prawdziwej (variola minor lub variola maior). Okres inkubacji: 7–17 dni, średnio 12–14 dni. Chorobę cechuje bardzo duża śmiertelność: u osób szczepionych – 7-10%, a u nieszczepionych średnio 30% (istnieją postaci choroby o śmiertelności do 98%).

Fryderyk IV, Frederik IV (ur. 11 października 1671 w Kopenhadze, zm. 12 października 1730), król Danii i Norwegii od 1699, syn i następca Chrystiana V. Fryderyk IV był jednym z najzdolniejszych władców duńskich. Potrafił zapewnić swemu krajowi prosperity i szacunek innych narodów, mimo przeciwności jakie spotkały jego stolicę. (Kopenhaga bardzo ucierpiała w wyniku plagi dżumy).

Egede wylądował na zachodnim wybrzeżu Grenlandii 3 lipca. Poszukiwał wioski Wikingów, ale nie odnalazł żadnych potomków skandynawskich osadników. Zamiast tego spotkał Inuitów, pośród których rozpoczął działalność misyjną. Studiował język mieszkańców Grenlandii, na który przełożył chrześcijańskie teksty. Wymagało to pewnych zmian - spowodowanych np. przez to, że Inuici nie mieli chleba ani żadnego o nim wyobrażenia. Z tego powodu w tekście modlitwy Ojcze nasz, fragment chleba naszego powszedniego... przełożył na daj nam naszą codzienną fokę...

Archipelag (z gr. Ἀρχιπέλαγος Archipelagos - nazwa prowincji bizantyjskiej obejmującej główne wyspy Morza Egejskiego) - grupa wysp położonych blisko siebie, najczęściej o wspólnej genezie i podobnej budowie geologicznej. Ze względu na ułożenie wysp można wyróżnić roje wysp - archipelagi składające się z bezładnie rozmieszczonych niedużych wysp oraz łańcuchy wysp, w których wyspy rozmieszczone są rzędem obok siebie.

Chleb – pieczywo otrzymywane z wypieku ciasta, będącego jednorodnym połączeniem mąki zbożowej różnego gatunku i wody, poddanego najczęściej, ale nie zawsze, fermentacji alkoholowej (z wykorzystaniem drożdży) bądź mlekowej (bakteryjnej), wyrobionego w bochny różnego kształtu i wielkości. Oprócz chleba pulchnego, wyrabianego z ciasta drożdżowego lub ciasta z dodatkiem proszku do pieczenia (węglan sodu), znane są też odmiany chleba opartego na niespulchnianym cieście kruchym.

Wąż morski opisany przez Hansa Egede.

Hans Nielsen Egede

Egede założył osadę Godthåb (obecnie Nuuk), która w późniejszym czasie stała się stolicą Grenlandii. W 1724 ochrzcił pierwsze tamtejsze dziecko. Nowy król duński, Chrystian VI, wezwał do powrotu wszystkich Europejczyków z Grenlandii w 1730. Jednakże Egede pozostał, przekonany do tego przez żonę, Gertrudę. Jego książka Det gamle Grønlands nye Perlustration, którą napisał w 1729, została przetłumaczona na kilka języków.

Biskup (łac. episcopus z gr. ἐπίσκοπος episkopos: nadzorca, opiekun) - w Kościołach chrześcijańskich duchowny o najwyższych święceniach, urząd kościelny.

Maj – piąty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 31 dni. Nazwa miesiąca pochodzi od łacińskiej nazwy Maius (zobacz: kalendarz rzymski).

Hans Egedes Kirke Copenhagen - kościół im. Hansa Egede w Kopenhadze

W 1734 epidemia ospy pojawiła się wśród Inuitów. Na skutek choroby w 1735 zmarła Gertruda Egede. Hans Egede zostawił swego syna Paula na Grenlandii i przybył wraz z córką i drugim synem Nielsem do Kopenhagi 9 sierpnia 1736. Pomimo tego w 1740 został biskupem Grenlandii. W 1747 napisał katechizm do użytku na Grenlandii.

Inuit (nazwa własna i ang.: Inuit, spolszczenia: Inuici, Inuitowie, wg hasła w encyklopedii PWN Innuici) – grupa rdzennych ludów obszarów arktycznych i subarktycznych Grenlandii, Kanady, Alaski i Syberii.

Epidemia (z . Epidemie o niewielkiej liczbie przypadków zachorowań ograniczone do określonego obszaru i czasu określa się terminem ognisko epidemiczne (ang. outbreak). Obecnie termin epidemia jest coraz częściej używany w literaturze naukowej również na oznaczenie .

Egede stał się narodowym grenlandzkim "świętym", a miasto Aasiaat upamiętnia jego postać w duńskiej wersji swej nazwy "Egedesminde". Zostało ono założone przez syna Hansa, Nielsa Egede w 1759 roku na półwyspie Eqalussuit, ale przeniesione na wyspę Aasiaat w 1763. Nowa osada znalazła się na miejscu dawnej wsi inuickiej.

Misjonarz (łac. missionarius) - osoba wysłana przez Kościół w celu szerzenia wiary chrześcijańskiej według słów Jezusa Chrystusa "Idźcie i nauczajcie wszystkie narody".

Luteranizm – doktryna teologiczna i chrześcijański ruch reformacyjny, zapoczątkowany przez Marcina Lutra w XVI wieku (za datę jego rozpoczęcia uważa się rok 1517). Stanowi jeden z nurtów protestantyzmu i ewangelicyzmu.

Linki zewnętrzne

Hans Egede w historii Norwegii (norw.)

"Hans Egede, Apostoł Grenlandii" (ang.)

Hasło z Encyclopædia Britannica z 1911 r. (ang.)