Znaczek pocztowy 1993

Hans Fallada właściwie Rudolf Ditzen (ur. 21 lipca 1893 r. w Greifswaldzie; zm. 5 lutego 1947 r. w Berlinie) – pisarz niemiecki. Był jednym z najbardziej znanych literatów niemieckich XX wieku.

Hans Fallada urodził się w mieszczańskiej rodzinie jako Rudolf Ditzen. Jego ojciec był sędzią. Od roku 1899 mieszkał w Berlinie, od 1909 w Lipsku. Ojciec przeznaczył go do zawodu prawnika. Był młodzieńcem cierpiącym wskutek trudności w nawiązywaniu kontaktu z rówieśnikami. Gdy nawiązał kontakt korespondencyjny z dziewczyną, został wysłany na naukę do gimnazjum w Rudolstadt. Tam wraz z przyjacielem Hannsem Dietrichem von Neckerem zamierzał popełnić samobójstwo upozorowane na pojedynek. Przyjaciel zmarł, on sam przeżył i trafił do kliniki psychiatrycznej. W procesie sądowym został uniewinniony jako niepoczytalny.

Na początku I wojny światowej zgłosił się na ochotnika, został jednak odrzucony. W latach 1917-1919 leczył się w sanatoriach z powodu alkoholizmu i morfinizmu.

Pierwsze dwie jego powieści, które ukazały się w wydawnictwie Rowohlta nie odniosły powodzenia. Utrzymywał się z posady zarządcy dóbr i z pracy w izbie rolniczej w Szczecinie, później w firmie zajmującej się uprawą ziemniaków w Berlinie.

Był dwukrotnie skazywany na karę więzienia, gdyż dopuszczał się oszustw i malwersacji, by pokryć koszty narkomanii. Po wyjściu z więzienia poznał 1928 swoja przyszłą żonę Annę Issel, z którą ożenił się 5 kwietnia 1929 w Hamburgu. Został ojcem czworga dzieci, z których dwoje zmarło w dzieciństwie.

Zamieszkał w Neumünster, gdzie pracował jako dziennikarz i pracownik spółki turystycznej.

Na początku lat trzydziestych zaczął odnosić sukcesy jako pisarz. Za radą wydawcy Ernsta Rowohlta przeprowadził się w okolice Berlina, i otrzymał pracę na pół etatu w tym wydawnictwie. Powieść Kleiner Mann – was nun? (Co dalej, szary człowieku?) stała się sukcesem wydawniczym. Przybrał pseudonim Hans Fallada w nawiązaniu do bajek braci Grimm.

W marcu 1933 na podstawie donosu sąsiadów do SA został na krótko uwięziony. Powieść Wer einmal aus dem Blechnapf frißt (Kto jadał z blaszanej miski) ukazała się już w czasach III Rzeszy, gdyż opowiadała o więzieniu z czasów Republiki Weimarskiej.

Aby uniknąć kłopotów z cenzurą, zajął się Fallada literaturą rozrywkową. Nie został przyjęty do Izby Pisarstwa Rzeszy (Reichsschrifttumskammer).

W roku 1944 rozwiódł się z żoną, po sprzeczce został jako niepoczytalny przyjęty do zakładu psychiatrycznego. W lutym 1945 ożenił się z młodszą o 30 lat Ursulą Losch.

Zamieszkał w Berlinie wschodnim w osiedlu prominentów i za poparciem SED rozpoczął pracę dziennikarza.

1946 znalazł się w berlińskim szpitalu Charité na kuracji odwykowej. Tam napisał „Każdy umiera w samotnosci” (Jeder stirbt für sich allein). W trzy miesiące po ukończeniu rękopisu zmarł na atak serca.

Książka ukazała się w roku 1947 w wersji ocenzurowanej. Dopiero w roku 2011 ukazała się wersja pozbawiona ingerencji cenzury.

Dzieła

W polskich przekładach

Linki zewnętrzne

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Hansa Fallady