Harald IV Gille - Polski Serwis Naukowy

Harald IV Gille (norw. Harald IV Magnusson Gille) (ur. ok. 1094, zm. 4 grudnia 1136, Bergen) — król Norwegii z dynastii Yngling panujący w latach 1130-1136.

Urodzony ok. 1094 r. w Irlandii, najmłodszy syn króla Norwegii Magnusa III Bosego (panował 1095-1103, zg. 1103) i nieznanej z imienia Irlandki (prawowitą żoną Magnusa III była Margareta Fredkulla, księżniczka szwedzka, zm. po 1131, córka króla Szwecji Inge I Starszego z rodu Stenkila, zmarłego po 1112, jednak wszystkie dzieci Magnusa III pochodziły ze związków pozamałżeńskich). Jego przydomek „Gille” wywodzi się prawdopodobnie od gaelickiego zwrotu „Gilla Christ”, co oznaczało „sługę Chrystusa”. Harald IV miał przyrodnich braci: Eysteina I, Sigurda I Jorsalfara (zwanego również Krzyżowcem) i Olafa IV Magnussona.

Eystein I Magnusson (ur. w 1088, zm. 29 sierpnia 1123 roku) – król Norwegii od 1103 do 1123. Panował wraz z braćmi, Sigurdem i Olafem. Eystein I objął władzę nad południową częścią kraju. Jego relacje z Sigurdem były dość napięte, ale starali się nie popadać w większe konflikty. Podczas gdy Sigurd zajmował się polityką zagraniczną, Eystein zajął się rozwojem gospodarczym i kulturalnym kraju. Kiedy Singurd był nieobecny w kraju, Eystein przejął pełnię władzy i pozbył się przeciwników.

Inge I Starszy (szw. Inge den äldre, Inge Stenkilsson) - król Szwecji z rodu Stenkila. Początek jego panowania datuje się na okres 1070/1080, a koniec na około 1112 (do końca XII w. daty życia i panowania władców szwedzkich są niepewne).

Dzieciństwo i młodość spędził prawdopodobnie w Irlandii. Około 1127/1128 r. przybył na dwór króla Sigurda I Jorsalfara, który uznał go za swego brata i uznał za spadkobiercę wspólnie ze swym synem Magnusem IV (później zwanym Ślepym), pod warunkiem że Harald złoży przysięgę lojalności wobec Magnusa IV. Harald złożył taką przysięgę. Po śmierci Sigurda I w 1130 r. Harald IV wraz z Magnusem IV zostali obwołani królami Norwegii, ale mimo wcześniejszej przysięgi Harald IV rozpoczął walkę o tron ze swym bratankiem. Początkowo Harald IV został wygnany (1134), ale rok później powrócił i pokonał Magnusa IV, którego kazał oślepić i wykastrować, a następnie uwięził go w klasztorze. W 1136 r. miała miejsce wielka wyprawa morska Słowian, którzy splądrowali wybrzeża Norwegii, w tym samym czasie pojawił się pretendent do tronu Sigurd III Zły Diakon, podający się za syna Magnusa III Bosego i zażądał współwładzy. Harald IV zgodził się na żądania Sigurda III, który wnet, w Bergen w dniu 4 grudnia 1136 zamordował Haralda IV.

Ynglingowie – ród skandynawskich władców plemiennych panujących w środkowej Szwecji od V wieku. Ośrodkiem ich władzy była Uppsala nad jeziorem Melar - główne ognisko pogańskiego kultu. Władcy Uppsali usiłowali w X i XI w. narzucić swoją hegemonię innym państewkom szwedzkim.

Eystein II, norw. Øystein II Haraldsson (zm. 21 sierpnia 1157) — król Norwegii z dynastii Yngling w latach 1142-1157, współpanujący razem z przyrodnimi braćmi Inge I Garbatym i Sigurdem II Gębą.

Żoną Haralda IV była Ingrida ks. szwedzka (zm. po 1161), córka Rangvalda, syna króla Szwecji Inge I Starszego, z którą miał urodzonego w 1135 r. syna Inge I, zwanego Garbatym, późniejszego króla Norwegii. Pozostali dwaj synowie Sigurd II Gęba i Eystein II pochodzili ze związków pozamałżeńskich.

Norwegia, Królestwo Norwegii (bokmål Norge, Kongeriket Norge, nynorsk Noreg, Kongeriket Noreg) – państwo położone w Europie Północnej na Półwyspie Skandynawskim. Administracyjnie podlegają Norwegii też Jan Mayen, archipelag Svalbard, Wyspa Bouveta, Wyspa Piotra I i Ziemia Królowej Maud na Antarktydzie (dwie ostatnie zgodnie z Traktatem Antarktycznym). Nazwa kraju pochodzi od Nordvegen co znaczy droga na północ.

Język irlandzki, język iryjski (Gaeilge) – język z grupy goidelskiej (q-celtyckiej) języków celtyckich. Język narodowy Irlandczyków uznany został za język urzędowy niepodległej Irlandii (obok angielskiego). Około 1,6 miliona anglojęzycznych mieszkańców Irlandii posiada jakąkolwiek znajomość swojego języka narodowego, wyniesioną głównie ze szkolnych lekcji. Na co dzień jako języka narodowego i ojczystego używa go ok. 480 tysięcy osób, głównie w północno-zachodnich regionach kraju (zwłaszcza w Connemarze i Donegalu).

Po wstąpieniu na tron Haralda IV w Norwegii rozpoczął się okres wieloletniej wojny domowej (lata 1130-1240) pomiędzy kolejnymi władcami norweskimi, który to okres w historii Norwegii znany jest pod nazwą borgerkrigstid.