Harcerska Poczta Polowa - Polski Serwis Naukowy

Zawiszacy z Harcerskiej Poczty Polowej

Kauczukowa pieczęć urzędu Warszawa Śródmieście-Południe używana w dniach 10-20 sierpnia 1944 roku

Harcerska Poczta Polowa – poczta polowa zorganizowana formalnie 4 sierpnia 1944 r. przez harcerzy Zawiszy Szarych Szeregów, działająca na terenie Warszawy w czasie powstania warszawskiego.

Ulica Czerniakowska w Warszawie – jedna z głównych ulic w dzielnicy Mokotów w Warszawie, biegnąca od Pl. Bernardyńskiego do ul. Ludnej. Wchodzi w skład Wisłostrady (części drogi krajowej nr 7).

Znaczek pocztowy – znak pocztowy, służący jako środek uiszczenia opłaty za usługi pocztowe. Przeważnie jest w postaci małego papierowego prostokąta przyklejanego do koperty.

Pierwsza poczta polowa została zorganizowana przez harcmistrza Kazimierza Grendę ps. "Granica" w dzielnicy Śródmieście-Południe już w dniu 2 sierpnia. Ta poczta działała jedynie na ograniczonym terenie tej dzielnicy. W dniu 4 sierpnia naczelnik Kwatery Głównej Szarych Szeregów hm. por. Stanisław Broniewski, ps. "Orsza" postanowił powołać do życia Harcerską Pocztę Polową dla całego wyzwolonego miasta.

List – gatunek literatury stosowanej, pisemna wiadomość wysyłana przez jedną osobę (nadawcę) do drugiej (adresata). Sztuka pisania listów to epistolografia.

Łącznik (lub kobieta łączniczka) – osoba utrzymująca łączność, przekazująca informację i materiały między instytucjami, placówkami lub organizacjami. W odróżnieniu od kuriera lub posłańca, którzy mogą mieć do wykonania jednorazowe zadanie, funkcja łącznika ma charakter stały i ciągły.

Główny Urząd Pocztowy mieścił się przy ulicy Świętokrzyskiej nr 28. Poza tym istniało jeszcze osiem urzędów pocztowych w różnych dzielnicach miasta: nr 2 na ulicy Szpitalnej, nr 3 na Placu Napoleona, nr 4 na ulicy Okólnik, nr 5 na ulicy Czerniakowskiej, nr 6 na ulicy Krasickiego (Mokotów), nr 7 na ulicy Wilczej i nr 8 na ulicy Żelaznej.

Opatrunek - struktura ochraniająca ranę lub skaleczenie przed środowiskiem zewnętrznym i zapobiegająca dalszemu zakażeniu. Opatrunek może nie tylko osłaniać ranę, ale również zawierać substancje lecznicze, które działają przeciwbakteryjnie lub przyspieszają gojenie.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Skrzynki pocztowe zostały rozlokowane w czterdziestu punktach miasta. Naczelnikiem Poczty mianowany został hm. ppor. Przemysław Górecki ps. "Kuropatwa" – jeden ze współtwórców najmłodszego członu konspiracyjnych Szarych Szeregów tzw. Zawiszy. To właśnie Zawiszacy w ramach przygotowań okupacyjnych do powstańczego zrywu, poznawali gruntownie topografię miasta, przygotowując się do przyszłej roli łączników i to oni właśnie stali się główną siłą powstańczej poczty.

Kazimierz Grenda ps. "Granica", "Gruda", "Marek", "A", "Bv-a", "Ł-4", (ur. 15 kwietnia 1906, zm. 10 marca 1959) – nauczyciel, instruktor harcerski Związku Harcerstwa Polskiego, przedwojenny harcmistrz, żołnierz.

Szare Szeregi – kryptonim konspiracyjny Organizacji Harcerzy ZHP i szerzej – całego Związku Harcerstwa Polskiego, w okresie okupacji niemieckiej podczas II wojny światowej 1939-1945. Szare Szeregi zostały powołane 27 września 1939 w Warszawie przez grono członków Naczelnej Rady Harcerskiej.

Korespondencja była ograniczona do 25 słów i od początku podlegała cenzurze. Przesyłki były doręczane bez opłat pocztowych. Przyjmowano jednak chętnie dobrowolne opłaty w postaci książek, opatrunków i żywności dla rannych w szpitalach. Ilość dziennych przesyłek wahała się w granicach od 3 do 6 tysięcy listów i osiągnęła szczytowe nasilenie w dniu 13 sierpnia gdy wpłynęło 10 tysięcy listów. Harcerze posługiwali się 10 stemplami pocztowymi z napisem w kole "Poczta harcerska" i lilijką harcerską.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Poczta polowa to poczta, najczęściej wojskowa, zapewniająca w czasie wojny jednostkom wojskowym i żołnierzom wymianę korespondencji z przełożonym, ludnością cywilną i między żołnierzami. W warunkach konspiracji to poczta działająca poza oficjalnym obiegiem pocztowym. Poczta polowa jest także organizowana na zlotach i obozach harcerskich.

We wrześniu 1944 r. Powstańcza Poczta Harcerska, została wraz z całym personelem wcielona do Armii Krajowej i od tego czasu napis "Poczta Harcerska" został zastąpiony napisem "Poczta Polowa". W tym też miesiącu ukazały się znaczki Poczty Polowej w pięciu kolorach dla pięciu dzielnic Warszawy. Działalność Poczty Polowej została zakończona w dniu 3 października, dniu kapitulacji Warszawy.

Stanisław Broniewski, ps. Stefan Orsza, Witold, K. Krzemień (ur. 29 grudnia 1915 w Warszawie, zm. 30 grudnia 2000 tamże) – polski ekonomista, naczelnik Szarych Szeregów, harcmistrz, podporucznik AK.

Skrzynka pocztowa – zamykane pudło, najczęściej o kształcie zbliżonym do prostopadłościanu, choć poczty niektórych krajów używają także innych konstrukcji – obecnie najczęściej wykonane ze stali w celu zapobieżenia wandalizmom i kradzieży, w którego górnej części jednego lub dwóch boków umieszczone są szczeliny umożliwiające wrzucanie do środka listów i kartek pocztowych. Skrzynki takie są przez pracowników poczty regularnie opróżniane (w małych miejscowościach co kilka dni, w większych skupiskach ludzkich co parę godzin) z wrzuconych do nich przesyłek (pracownicy poczty dysponują specjalnymi kluczami, umożliwiającymi im otwieranie zamknięć skrzynek), które następnie przewożone są do pocztowych sortowni i dalej do adresatów.

W czasie 63 dni powstania, pocztowcy w harcerskich mundurach przenieśli ok. 200 tys. przesyłek. Wielu z nich zginęło lub zostało rannych.

Galeria zdjęć Harcerskiej Poczty Polowej z powstania warszawskiego

Na Solcu

Skrzynka pocztowa na ul. Górskiego

Pogrzeb Zbyszka Banasika "Banana"

Mundur harcerski - rodzaj ubioru noszonego przez członków organizacji harcerskich. Pierwotnie zaprojektowany na wzór mundurów wojskowych miał zastępować ubrania cywilne mogące zniszczyć się na zbiórkach oraz budować wspólnotę harcerzy poprzez ich zewnętrzny jednolity wygląd. Krój mundurów zmieniał się kilkukrotnie w historii harcerstwa. Szczegóły dotyczące umundurowania są regulowane przez regulaminy mundurowe poszczególnych organizacji.

Książka – dokument piśmienniczy myśli ludzkiej, raczej obszerny, w postaci publikacji wielostronicowej o określonej liczbie stron, o charakterze trwałym.

Doręczenie listu na ulicy Jasnej.

Skrzynka pocztowa przy budynku PKO

Skrzynka na ulicy Świętokrzyskiej w okolicach Poczty Głównej

Przemysław Górecki ps. "Kuropatwa"

Odprawa listonoszy

Listonoszki

Lilijka - jeden z symboli harcerstwa i skautingu. Wzorowana jest na symbolu oznaczającym północ na średniowiecznych kompasach, wskazuje bowiem drogę. Pierwotnie północ oznaczała litera T (od włoskiego Tramontana - północ), ale włoski żeglarz i wynalazca Flavio Gioja, który udoskonalił budowę kompasu, zastąpił ją symbolem lilijki na cześć Karola I, w którego herbach pojawiała się lilia herbowa.

Zobacz też

Hufiec ZHP Łódź-Polesie im. Powstańczej Poczty Harcerskiej