Na mapach: 36°52′00″N 39°01′43″E / 36.86667, 39.02861

Ruiny Harranu

Harran, Charan albo Carrhae – stanowisko archeologiczne na terenie starożytnego miasta w południowo-wschodniej Turcji, około 40 kilometrów na południowy wschód od Şanlıurfa.

Dzieje miasta

Miasto pierwszy raz wzmiankowane jest w tekstach z Mari z XVIII w. p.n.e., choć istniało już wcześniej. W czasach świetności Harran kontrolował skrzyżowanie dróg z Damaszku, Niniwy i Karkemisz (niedaleko dzisiejszego Dżerablus). Strategiczne położenie miasta od samego początku decydowało o jego znaczeniu. Ok. 1400 p.n.e. miasto wchodziło w skład państwa Mitanni. Po zawarciu traktatu między Suppiluliumasem I a SzaSzattiwazem Harran został spalony przez Hetytów idących na podbój Mitanni. Harran pojawia się jako Harranu (akad. Droga) w asyryjskich inskrypcjach za króla Tiglatpilesara I około XI wieku p.n.e.

Harran był znaczącym ośrodkiem handlowym, prowadził wymianę z Tyrem, o czym pisze Pliniusz Starszy w swojej Historii naturalnej, XII 40.

Po upadku Niniwy miasto pełniło funkcję ostatniego punktu oporu dla króla Asyrii Aszuruballita II. Po dwuletnich walkach Harran został zdobyty.

Haran był głównym miastem boga Sina, któremu oddawali hołd Aszurbanipal i Nabonid. Herodian (iv. 13, 7) wspomina, że w jego czasach w mieście znajdowała się świątynia księżyca, który był symbolem Sina. Świątynia E-hulhul (Dom radości) została zburzona ok. 382 na rozkaz cesarza Teodozjusza I Wielkiego.

Okolice Harranu były widownią straszliwej klęski rzymskich legionów pod wodzą Krassusa, poniesionej w bitwie z Partami w roku 53 p.n.e. (bitwa pod Carrhae). W roku 217 zamordowano tutaj Karakallę, a 80 lat później (w roku 296) wojska Galeriusza zostały pobite przez Sasanidów.

W Haranie znalazła schronienie grupa filozofów z rozwiązanej w roku 529 Akademii Platońskiej. Rozwijane przez nich nauki dały początek sekcie haranitów, były swego rodzaju pomostem między starożytną Grecją a światem islamu.

W roku 1104 pod Harranem doszło do bitwy pomiędzy siłami nowo powstałych państw krzyżowców, księstwa Antiochii i hrabstwa Edessy, a Turkami seldżuckimi. Przegrana krzyżowców nadwątliła ich opinię jako niezwyciężonych.

Miasto utrzymywało swoje znaczenie aż do czasów zmierzchu kultury islamskiej; pod koniec XIX wieku na jego miejscu były już tylko ruiny.

Harran w źródłach biblijnych

Nazwa Charan pojawia się również w Biblii jako miasto w północnej Mezopotamii, w którym czasowo mieszkał Abraham i gdzie umarł jego ojciec, Terach, kiedy zatrzymali się po przybyciu z Ur. Najprawdopodobniej nazwa ta obejmowała całą okolicę, gdyż Charan wymieniono wśród narodów pokonanych przez królów Asyrii. Później Abraham posłał najstarszego sługę do swoich krewnych w tej okolicy, aby znalazł żonę dla jego syna Izaaka. Jakub, wnuk Abrahama, udał się do Charanu, aby uciec przed gniewem swego brata Ezawa i poszukać sobie żony wśród córek swego wuja Labana. Tu spotkał koło studni Rachelę. W VIII w. p.n.e. król asyryjski Sanherib próbował zastraszyć Ezechiasza, króla Judy, chełpiąc się podbojami swych przodków, którzy zdobyli Charan i inne miasta; za panowania króla Ezechiasza miasto zbuntowało się przeciw Asyryjczykom, którzy jednak zdławili bunt i pozbawili miasto wielu przywilejów, przywróconych następnie przez Sargona II.

Przypisy