Houdini w kajdanach

Harry Houdini (ur. 24 marca 1874 w Budapeszcie, zm. 31 października 1926 w Detroit) – jeden z najsłynniejszych iluzjonistów, specjalistów od ucieczek i pokazów akrobacji wszech czasów. Był także znanym demaskatorem spirytystów.

Młodość

Houdini urodził się jako Erik Weisz, 24 marca 1874 w Budapeszcie, na Węgrzech, ale od przybycia do USA znany był jako Ehrich Weiss. Począwszy od 1900 roku zaczął podawać w wywiadach jako miejsce urodzenia Appleton w stanie Wisconsin i datę 6 kwietnia 1874, lecz po jego śmierci badacze odnaleźli jego węgierski akt urodzenia. Houdini był Żydem, jego ojcem był rabin Rabbi Mayer Samuel Weisz (1829 – 1892), a matką Cecilia Steiner (1841 – 1913). W 1878 roku jego rodzina wyemigrowała do USA, gdzie wymawiano jego nazwisko jako Ehrich Weiss, lecz przyjaciele nazywali go "Erie" lub "Harry". Zadebiutował publicznie w wieku 9 lat pokazem występów na trapezie, każąc się nazywać "Ehrich, książę powietrza". Oficjalnie zmienił nazwisko na Harry Houdini w roku 1913.

Początkowo żył wraz z rodziną w Appleton w stanie Wisconsin, gdzie jego ojciec był rabinem w Zion Reform Jewish Congregation. 6 czerwca 1882, Rabbi Weisz uzyskał obywatelstwo USA, po czym rodzina opuściła go, przenosząc się do Nowego Jorku wraz z Ehrichem. Zamieszkali na ulicy 79. Wschodniej w drewnianym domu. Rabbi Weisz dołączył do rodziny później, gdy znalazł dla niej lepszy i trwalszy dom. Jako dziecko Ehrich podejmował się różnych prac, jedną z nich była praktyka u ślusarza. To wyjaśniałoby, w jaki sposób nauczył się otwierać zamki bez używania klucza.

Kariera

Sztuczka ze znikającym słoniem

W 1891 roku Weiss rozpoczął karierę jako profesjonalny iluzjonista i zaczął używać nazwiska Harry Houdini z powodu podobieństwa nazwiska do znanego francuskiego iluzjonisty Jeana Eugène'a Robert-Houdina, co doradził mu przyjaciel twierdząc, że w języku francuskim dodanie "i" do nazwiska Houdin da w efekcie znaczenie "będący jak Houdin". Na początku kariera iluzjonisty nie przyniosła mu wielkiego sukcesu, dopóki nie spotkał na swej drodze artystki Wilhelminy Beatrice (Bess) Rahner w roku 1893, którą poślubił po trzech tygodniach znajomości. Przez całą jego dalszą karierę Bess pracowała jako jego sceniczna asystentka.

Houdini początkowo koncentrował się na tradycyjnych sztuczkach z kartami. W końcu "zaszufladkował" siebie jako "Króla kart" i "Króla uwalniania się z zakuć". Jedna z jego najsłynniejszych sztuczek (poza ucieczkami) była przedstawiona na londyńskim hipodromie: spowodował zniknięcie ogromnego słonia (wraz z treserem) ze sceny, pod którą znajdował się basen.

Szybko zaczął eksperymentować ze sztukami ucieczek. "Wielki przełom" dla Houdiniego nastąpił w roku 1899, gdy spotkał showmana Martina Becka. Będąc pod wrażeniem umiejętności Houdiniego uwalniania się z więzów, Beck nakłonił go do doskonalenia się w sztuce ucieczek i zaangażował go w objazdowym wodewilu Orpheum. W ciągu kilku miesięcy Orpheum stał się jednym z najbardziej znanych wodewili w kraju. W 1900 roku Houdini udał się do Europy ze swymi występami. Po powrocie w 1904 jego występy zostały okrzyknięte sensacją.

Od 1904 i latach 1910-1920 Houdini występował z wielkimi sukcesami w Stanach Zjednoczonych. Uwalniał się z kajdan, łańcuchów, więzów i kaftanów bezpieczeństwa, nawet gdy był zawieszony na linie i znajdował się pod wodą. W 1913 roku przedstawił być może swą najbardziej znaną sztuczkę, "wodną komorę chińskich tortur", w której umieszczony był w pozycji "do góry nogami" w zamkniętej skrzyni ze stali i szkła do pełna zalanej wodą. Powstrzymywał w niej oddech przez 3 minuty.

Afisz zapowiadający występ Houdiniego

Niektóre swoje sztuczki wyjaśniał w książkach, publikowanych jeszcze w czasie trwania jego kariery. W "Handcuff Secrets" (1909) wyjaśniał, jak wiele zamków i kajdanek można otworzyć stosując odpowiednio dobraną siłę, nawet posługując się sznurówką. W innych przypadkach, ukrywał w gardle wytrychy lub klucze, a następnie zwracał je, będąc np. pod wodą. Potrafił uwolnić się z bańki na mleko dokładnie zamkniętej z zewnątrz, gdyż w tym jej typie było możliwe odkręcenie wieczka od środka. Gdy wisiał na linie odziany w kaftan bezpieczeństwa, podczas jego zakładania nabierał maksymalną ilość powietrza i napinał na ile zdołał wszystkie mięśnie, co powodowało, iż po wypuszczeniu powietrza i rozluźnieniu mięśni kaftan był założony na tyle luźno, by można się było wyswobodzić. Pierwotnie ucieczki z kaftanu bezpieczeństwa przedstawiał ukrywając się za kurtyną, zza której wyłaniał się już uwolniony. Brat Houdiniego, również iluzjonista – specjalista od ucieczek używający pseudonimu Theodore Hardeen, pewnego razu wyzwał go do zaprezentowania tej sztuczki bez kurtyny, przekonując go, że uczyni to jeszcze większe wrażenie na widzach, gdy będą mogli obserwować w jaki sposób się uwalnia. Nieraz obydwaj prezentowali uwalnianie się z kaftanów bezpieczeństwa zwisając głową w dół na linach. Uważa się, że część sztuczek z uwalnianiem się kaftanów bezpieczeństwa niesłusznie przypisuje się Harry'emu Houdini, podczas gdy rzeczywistym ich wykonawcą był jego brat, Hardeen.

W 1919 roku Houdini zostaje szefem Martinka & Co., najstarszej firmy w branży iluzjonistycznej w USA. Firma ta działa do dnia dzisiejszego.

W 1910 roku, na tournée w Australii Houdini zabrał ze sobą prymitywny samolot dwupłatowy, którym wykonał pierwszy kontrolowany lot w historii Australii, nad Diggers Rest w australijskim stanie Wiktoria.

Houdini przepływa pod Niagarą, scena z filmu "The man from beyond" (1922)