Hartmud von Grumbach - Polski Serwis Naukowy

Hartmud von Grumbach, także Hartmannus de Grumbach, Grunenbach (urodz. ?, zm. wiosna 1263) – komtur elbląski w latach 1251-1254, komtur dzierzgoński w latach 1257-1259, mistrz krajowy Prus w latach 1259-1262.

Zakon krzyżacki – pełna nazwa brzmi: Zakon Szpitala Najświętszej Marii Panny Domu Niemieckiego w Jerozolimie (Zakon Krzyżacki, Zakon Niemiecki, łac. Ordo fratrum domus hospitalis Sanctae Mariae Theutonicorum in Jerusalem, Ordo Teutonicus, OT, niem. Orden der Brüder vom Deutschen Haus Sankt Mariens in Jerusalem, Deutscher Orden, DO) – zakon rycerski, jeden z trzech największych, obok joannitów i templariuszy, które powstały na fali krucjat w XII wieku. Zakon na wiele setek lat opanował obszary późniejszych Prus Wschodnich oraz dzisiejszej Łotwy i Estonii tworząc z tych ziem Prusy Zakonne. Zakon podbił także niektóre ziemie Polski i Litwy.

Dzierzgoń (dawniej Kiszporg/Kiszpork, niem. Christburg) to miasto w woj. pomorskim, w powiecie sztumskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Dzierzgoń nad rzeką Dzierzgoń. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. elbląskiego.

Biografia

Źródła nie podają miejsca ani daty urodzin Hartmuda von Grumbacha. Jako zakonnika postawionego wysoko w hierarchii zakonu krzyżackiego widać go w Prusach w latach 1251-1263. Pełnił on kolejno godność komtura elbląskiego oraz dzierzgońskiego. Po śmierci Dytryka von Grüningena objął stanowisko mistrza krajowego w Prusach. Piastowanie przez Hartmuda von Grumbacha tego stanowiska przypadło na trudny okres początkowej fazy drugiego powstania pruskiego. Rządy sprawował twardą ręką, nie cofając się przed drastycznymi krokami nawet jeśli miały one dotyczyć własnych braci zakonnych. W latach 1261–1262 przebywał poza granicami Prus, najprawdopodobniej osobiście prowadząc akcję mającą na celu pozyskania pomocy w walce z poganami. W roku 1262 do Torunia przybył pełnomocnik wielkiego mistrza Anno von Sangerhausena Helmeryk von Würzburg. Celem wizyty pełnomocnika wielkiego mistrza na obszar prowincji nadbałtyckich była ocena rządów mistrza krajowego. Działania Hartmuda von Grumbacha nie zyskały przychylności władz zakonu i po trzech latach rządów odwołano go z funkcji mistrza krajowego. Następcą Hartmuda został Helmeryk von Würzburg. Po zdaniu stanowiska Hartmud von Grumbach nie opuścił Prus, a źródła odnotowują jego pobyt w Prusach w lutym 1263 roku u boku nowego mistrza krajowego. Przyjmuje się, ze Hartmud von Grumbach zginął w bitwie pod Lubawą wiosna 1263 roku.

II powstanie pruskie 1260-1274 rozpoczęło się we wrześniu 1260 roku, po klęsce wojsk krzyżackich w bitwie ze Żmudzinami nad jeziorem Durbe. W bitwie zginął wielki marszałek Henryk Botel, mistrz krajowy Inflant Burchard Hornhausen oraz ok. 150 rycerzy zakonu.

Dytryk von Grüningen, także Theodericus de Groninge, Grueningen (urodz. ?, zm. 3 września 1259 lub później) – mistrz krajowy Inflant zakonu krzyżackiego w latach 1242-1245, mistrz krajowy w Prusach 1247-1259, mistrz krajowy w Niemczech w latach 1254-1256, jedna z najwybitniejszych postaci zakonu krzyżackiego w XIII wieku.

Bibliografia

Maciej Dorna Bracia zakonu krzyżackiego w Prusach w latach 1228-1309, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2004, str. 177-178.