Harvard College Observatory - Polski Serwis Naukowy

Harvard College Observatory w 1900 roku

Obserwatorium Harvarda (Harvard College Observatory) – obserwatorium astronomiczne Uniwersytetu Harvarda (Harvard University w Cambridge) w USA. Wraz z Smithsonian Astrophysical Observatory od 1973 roku tworzy Centrum Astronomiczne Harvard-Smithsonian.

Luyten 726-8 to jedna z najbliższych gwiazd, jest ona równocześnie najbliższą gwiazdą podwójną, znajduje się w gwiazdozbiorze Wieloryba. Jest odległa od Słońca o ok. 8,7 lat świetlnych. Te obie, związane ze sobą gwiazdy – choć bliskie – nie są widoczne gołym okiem.

Galaktyka (z gr. γαλα – mleko) – duży, grawitacyjnie związany układ gwiazd, pyłu i gazu międzygwiazdowego oraz niewidocznej ciemnej materii. Typowa galaktyka zawiera od 107do 1012 gwiazd, orbitujących wokół środka swojej masy.

W Harvard Observatory prowadzone są prace z zakresu fotometrii i spektroskopii gwiazd, mgławic, galaktyk, badań gwiazd zmiennych.

Historia

Obserwatorium zostało założone w 1839 roku. W latach 1847-1852 w obserwatorium pracował pionier fotografii John Adams Whipple oraz astronom William Cranch Bond (dyrektor obserwatorium), którzy wspólnie użyli teleskopu Harvard's Great Refractor do tworzenia obrazów Księżyca. Teleskop był w tym czasie największym przyrządem astronomicznym tego typu na świecie, a zdjęcia Księżyca przez niego wykonane otrzymały w 1851 roku nagrodę za wysoką jakość techniczną na wystawie światowej w Crystal Palace w Londynie. W nocy z 16-17 lipca, 1850 roku w obserwatorium otrzymano pierwsze w historii zdjęcie gwiazdy. Był to dagerotyp gwiazdy Wega.

Kometa – małe ciało niebieskie poruszające się w układzie planetarnym, które na krótko pojawia się w pobliżu gwiazdy centralnej. Ciepło tej gwiazdy powoduje, że wokół komety powstaje koma, czyli gazowa otoczka. W przestrzeń kosmiczną jądro komety wyrzuca materię, tworzącą dwa warkocze kometarne – gazowy i pyłowy, skierowane pod różnymi kątami do kierunku ruchu komety. Gazowy warkocz komety jest zawsze zwrócony w kierunku przeciwnym do gwiazdy, co spowodowane jest oddziaływaniem wiatru słonecznego, który "wieje" zawsze od gwiazdy. Pyłowy warkocz składa się z drobin zbyt masywnych, by wiatr słoneczny mógł znacząco zmienić kierunek ich ruchu.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.

Filie

Obserwatorium ma trzy filie:

Oak Ridge w Massachusetts, w którym znajduje się teleskop zwierciadlany o średnicy 155 cm i kamera Schmidta o średnicy 60 cm,

Climax w Kolorado będąca stacją wysokogórską zajmującą się głównie badaniem Słońca,

Boyden Station koło Bloemfontein w Republice Południowej Afryki.

Naukowcy i darczyńcy związani z obserwatorium

William Cranch Bond, pierwszy dyrektor Obserwatorium Harvarda

William Cranch Bond (1789–1859) – amerykański astronom, odkrywca Hyperiona – ósmego satelity Saturna (1848) i wynalazca elektrycznego chronografu.

Henrietta Swan Leavitt (1868–1921) – amerykańska astronom, która w 1912 r. wykryła zależność pomiędzy okresem i jasnością absolutną cefeid, co umożliwiło pomiar odległości galaktyk i gromad gwiazd zawierających cefeidy. Jako pierwsza skatalogowała gwiazdy zmienne w Obłoku Magellana.

DeLisle Stewart (1870–1941) – amerykański astronom, w obserwatorium w Arequipa wykonał zdjęcia, dzięki którym William Henry Pickering odkrył księżyc Saturna Febe.

John Adams Whipple (1822–1891) – amerykański fotograf i wynalazca, pionier fotografii nocnej.

Annie Jump Cannon (1863–1941) – amerykańska astronom, jedna z twórców systemu klasyfikacji gwiazd wg ich temperatur.

Cecilia Payne-Gaposchkin (1900–1979) – brytyjsko-amerykańska astronom, która w 1925 r. jako pierwsza zasugerowała, że Słońce zbudowane jest głownie z wodoru.

Willem Jacob Luyten (1899–1994) – holendersko-amerykański astronom, odkrywca gwiazdy Luytena.

Bohdan Paczyński (1940–2007) – polski astronom i astrofizyk, zajmujący się głównie teorią ewolucji gwiazd, dysków akrecyjnych, mikrosoczewkowania grawitacyjnego oraz rozbłyskami gamma.

Catherine Wolfe Bruce (1816–1900) – fundatorka teleskopów dla obserwatorium.

Ernst Öpik (1893–1985) – estoński astronom, który zaproponował istnienie odległego okołosłonecznego obłoku materii, z którego miałyby pochodzić komety.

Przypisy

Do 1927 r. Boyden Station z teleskopem zwierciadłowym o średnicy 152 cm i kamerą Bakera-Schmidta o średnicy 81 cm mieściła się w Arequipie (Peru)

Linki zewnętrzne

Strona główna obserwatorium (ang.)