Heinrich Ignaz Biber - Polski Serwis Naukowy

Heinrich Ignaz Franz von Biber (ur. 12 sierpnia 1644 w mieście Wartenberg /czes. Stráž pod Ralskem - zm. 3 maja 1704 w Salzburgu) - austriacki kompozytor i barokowy skrzypek-wirtuoz pochodzenia czeskiego.

Życie

Wykształcenie muzyczne zdobył prawdopodobnie w gimnazjum jezuickim w Opavie. Tam też zapoznał się z Pavlem Josefem Vejvanovským, czeskim kompozytorem i trębaczem, działającym przez długi czas w tej samej co Biber orkiestrze arcybiskupiej w Kromieryżu.

Jest uznawany za genialnego wirtuoza i mistrza techniki skrzypcowej swojej epoki. Stosował w grze skrzypcowej metodę polegającą na przestrajaniu strun instrumentu (skordatura), dzięki czemu można było osiągnąć szczególnie wirtuozowskie efekty, zwłaszcza w grze akordowej i polifonicznej. Sprzyjało to również wyrażaniu ekspresji w dziełach symbolicznych i pełnych afektacji religijnej (Sonaty misteryjne). Uważa się, że osiągnięcia techniki wiolinistycznej Bibera mogły zainspirować późniejsze 24 Kaprysy Paganiniego.

Motet (franc. le mot - słowo) – forma muzyczna, wokalna a cappella lub wokalno-instrumentalna, trwale obecna w muzyce od XIII do XIX wieku, pomimo zmian stylistycznych. Największą rolę odegrała w okresach średniowiecza i renesansu, gdy była głównym polem rozwoju polifonii. W wiekach późniejszych wchłaniała techniki wykształcone w innych formach, lub była używana jako archaizm.

Chi la dura la vince lub Arminio Jedyna zachowana opera skomponowana przez Heinricha Ignaza Franza von Bibera w 1687 roku. Autorem libretta był prawdopodobnie Francesco Maria Raffaelini. Głównym bohaterem opery jest wódz germański Arminius.

Jego syn, Carl Heinrich Biber, był również kompozytorem i po śmierci ojca przejął obowiązki kapelmistrza.

Dzieła

Utwory instrumentalne

Sonaty na skrzypce solo

Sonaty Misteryjne lub Sonaty Różańcowe, na skrzypce i basso continuo (Salzburg, 1676)

8 Sonatae a violino solo na skrzypce i basso continuo, (Norymberga, 1681)

Sonata representativa na skrzypce i basso continuo

Sonata violino solo na skrzypce i basso continuo

Sonata di marche na skrzypce solo

7 partit (sonat) triowych Harmonia artificioso-ariosa: diversi mode accordata, (wyd. I 1696, wyd. II Norymberga, 1712)

Pozostałe utwory instrumentalne

Sonatae tam aris quam aulis servientes na 5, 6 i 8 instrumentów, (Salzburg, 1686)

Mensa sonora: seu musica instrumentalis, (Salzburg, 1680)

12 sonat Fidicinium sacro-profanum na 1/2 skrzypiec, 2 altówki i basso continuo,, Norymberga, 1683)

Sonata na trąbke solo, 2 skrzypiec, 2 altówki i basso continuo,

Sonata na 6 trąbek, kotły i basso continuo, 1668

Sonata Sancti Polycarpi na 8 trąbek i kotły

Sonata die Bauern-Kirchfartt genandt na 3 skrzypiec, 2 altówki i basso continuo,

Sonata pro tabula na 5 fletów, 2 skrzypiec, 2 altówki i basso continuo,

Sonata La battalia na skrzypce solo, smyczki i basso continuo,

Serenada na 2 skrzypiec, 2 altówki i basso continuo,

Utwory wokalne i wokalno-instrumentalne

Opery

Chi la dura la vince lub Arminio, (Salzburg, 1687)

Alessandro in Pietra, (Salzburg, 1689), zaginęła

Cantate Tratenimento musicale del'Ossequio di Salisburgo, (Salzburg, 1699), muzyka zaginęła

15 Dramatów szkolnych (1679-1699), m.in

Valerianus romanum imperator, (Salzburg, 1684)

Vertus pressa, non opressa seu Daniel idolorum eversor, (Salzburg, 1684)

I'enceslaus Bohemiae Rex, et Martyr, (Salzburg, 1692)

Kantaty

Applausi festivi di Giove

Li trofei della fede cattolica

Utwory religijne

Missa Christi resurgentis (1674)

Missa Salisburgensis (1682)

Missa Bruxellensis (1696)

Missa Sancti Henrici (1697)

Missa alleluja (1698)

Requiem in A

Requiem f-moll

Laetatus sum – motet

Plaudite tympana – motet

Przypisy

Lista dzieł została opracowana na podstawie Dzieł kompozytora zawartych w The New Grove Dictionary of Music and musicians, tom 2, s.681 oraz Encyklopedia muzyczna PWM tom 1, s. 313-315, PWM, Kraków, 1979.