Heinrich Rickert - filozof - Polski Serwis Naukowy

Heinrich Rickert

Heinrich Rickert (ur. 25 maja 1863 w Gdańsku, zm. 25 lipca 1936 w Heidelbergu) – filozof niemiecki, profesor uniwersytetów we Fryburgu Bryzgowijskim i Heidelbergu przedstawiciel neokantowskiej szkoły badeńskiej.

Życie

Heinrich John Rickert był synem redaktora i polityka Henryka Rickerta. Uczył się najpierw prywatnie w Gdańsku i Berlinie, zaś później w berlińskim liceum "Zum Grauen Kloster". Szkołę opuścił jeszcze przed maturą, by słuchać w latach 1884–1885 na uniwersytecie berlińskim wykładów między innymi u Hermanna Grimma z historii sztuki, u Henryka Treitschkego z historii, u Emila Du Bois'a-Reymonda z fizjologii, a u Wilhelma Scherera z poetyki, a także u Fryderyka Paulsena z filozofii. Wykłady Paulsena zdecydowały o tym, że Rickert wybrał filozofię na swój zawód.

Karl Theodor Jaspers (ur. 23 lutego w Oldenburgu 1883, zm. 26 lutego 1969 w Bazylei), niemiecki psychiatra i filozof, główny przedstawiciel egzystencjalizmu.

Richard Heinrich Ludwig Avenarius (ur. 19 listopada 1843 w Paryżu, zm. 18 sierpnia 1896 w Zurychu), niemiecki filozof, twórca radykalnie pozytywistycznego kierunku filozoficznego zwanego empiriokrytycyzmem lub "drugim pozytywizmem".

Od 1885 studiował na uniwersytecie w Strasburgu, gdzie już po zdaniu matury uczęszczał na wykłady z filozofii u Wilhelma Windelbanda, do tego jako kierunek dodatkowy wybrał ekonomię u Grzegorza Fryderyka Knappa i Lujo Brentana oraz fizjologię u Fryderyka Glotza. W 1886 Rickert poznał prywatnie w Zurychu filozofa Ryszarda Avenariusa.

Emil du Bois-Reymond (ur. 7 listopada 1818 w Berlinie, zm. 26 grudnia 1896 tamże) – niemiecki lekarz i zoolog, prekursor eksperymentalnej elektrofizjologii, badacz systemu nerwowego. Brat matematyka Paula Du Bois-Reymonda (1831–1889). Jego synem był René du Bois-Reymond (1863–1936).

Epistemologia (od gr. ἐπιστήμη, episteme – „wiedza; umiejętność, zrozumienie”; λόγος, logos – „nauka; myśl”) teoria poznania lub gnoseologia – dział filozofii zajmujący się relacjami między poznawaniem, poznaniem a rzeczywistością. Epistemologia rozważa naturę takich pojęć jak: prawda, przekonanie, sąd, spostrzeganie, wiedza czy uzasadnienie.

Doktoryzował się w 1888 roku u Wilhelma Windelbanda dysertacją zatytułowaną "Zur Lehre von der Definition". Po czym, po rocznym pobycie w Berlinie, przeniósł się w 1889 roku ze względów zdrowotnych do Fryburga Bryzgowijskiego.

We Fryburgu Rickert habilitował się w 1891 na podstawie dysertacji "Der Gegenstand der Erkenntnis" i działał na uniwersytecie najpierw jako docent prywatny, od 1894 jako profesor nadzwyczajny, zaś od 1896 jako profesor zwyczajny filozofii.

W 1915 roku Rickert został powołany na uniwersytet w Heidelbergu jako następca zmarłego Wilhelma Windelbanda, zaś jego następcą we Fryburgu został Edmund Husserl. Kolegami Rickerta w Heidelbergu byli m.in. Hans Driesch, Karol Jaspers i Henryk Maier. W 1932 r. Rickert przeszedł na emeryturę.

Poetyka – dziedzina nauki o literaturze, a ściślej teorii literatury, rozpatrująca przede wszystkim sposób istnienia dzieła literackiego jako tworu językowego o swoistym charakterze, określanym przez potrzeby funkcji estetycznej. Przedmiotem zainteresowania poetyki są ogólne reguły organizacji tekstu literackiego.

Fryburg Bryzgowijski (niem. Freiburg im Breisgau, alem. Friburg) – miasto na prawach powiatu w południowo zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, siedziba rejencji Fryburg oraz regionu Südlicher Oberrhein.

Poglądy

Rickert uważał, że funkcjonują transcendentne, ponadczasowe wartości, które muszą obowiązywać niezależnie od wszelkiego doświadczenia. Owe wartości nie posiadają ani cielesnego, ani duchowego bytu; ich byciem ma być obowiązywanie (Geltung).

Dzieła wybrane

Der Gegenstand der Erkenntnis (1892 i późniejsze w istotny sposób zmienione wydania),

Die Grenzen der naturwissenschaftlichen Begriffsbildung (1896-1902),

Kulturwissenschaft und Naturwissenschaft (1898),

Zwei Wege der Erkenntnistheorie (1909),

System der Philosophie (1921),

Die Philosophie des Lebens (1920)

Znaczenie

Rickert był w swoich czasach najbardziej znaczącym filozofem nauki, jego epistemologia i teoria wartości były bardzo wpływowe.

Historia – nauka, która zajmuje się badaniem przeszłości. Humanistyczna i społeczna dziedzina nauki zajmująca się dochodzeniem do wiedzy o zdarzeniach minionych na podstawie a) świadectw bezpośrednich, b) źródeł pisanych lub c) wyników badań nauk pomocniczych historii. Wynikiem badań historycznych jest opis dziejów (historiografia). Przedmiotem badań jest z reguły historia człowieka i cywilizacji ludzkiej.

Słowo filozofia (gr. φιλοσοφία, łac. philosophia) pochodzi (prawdopodobnie) od matematyka i filozofa Pitagorasa żyjącego w VI wieku p.n.e. Pierwotnie miało sens dosłowny i oznaczało poszukiwanie, umiłowanie mądrości lub posiadanie mądrości (gr. φιλέω phileo – kochać, σοφία sophia – mądrość). Obecnie terminu filozofia używa się w różnych znaczeniach. Trudno o jego definicję, gdyż zakres rozważań filozoficznych i ich metoda ulegały zmianom w historii, a rozumienie filozofii jest uzależnione od wielu czynników, w tym od przyjętej tradycji filozoficznej. W uproszczeniu można powiedzieć, że filozofia zajmuje się ogólnymi, podstawowymi zagadnieniami dotyczącymi natury świata i człowieka. Filozofowie rozważają kwestie natury istnienia, rozumienia bytu i rzeczywistości (ontologia, metafizyka, teoria bytu), poznawalności rzeczywistości i prawdy (epistemologia czyli teoria poznania), moralności, powinności i koncepcji wartości (etyka oraz aksjologia czyli teoria wartości), także zagadnienia dotyczące człowieka antropologia filozoficzna, a także kwestie społeczne, prawne, kulturowe, teologiczne i inne.

Zobacz też

neokantyzm