Hel - miasto - Polski Serwis Naukowy

Latarnia morska udostępniona do zwiedzania. Wys. 41,5m

Drewniany dom rybacki z połowy XIX wieku na ulicy Wiejskiej (nr 110). Obecnie restauracja „Maszoperia”

Fokarium

Stacja kolejowa

Cypel helski

D-Day w Helu, sierpień 2011. Parada pojazdów na ul.Wiejskiej

Hel (kaszb. Hél, niem. Hela) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie puckim, położone na cyplu Mierzei Helskiej nad Morzem Bałtyckim.

Uniwersytet Gdański (w skrócie UG) – uczelnia wyższa z siedzibą rektora w Gdańsku, powstała 20 marca 1970, na mocy decyzji Rady Ministrów, z połączenia Wyższej Szkoły Ekonomicznej w Sopocie (założonej w 1945 jako Wyższa Szkoła Handlu Morskiego) i Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Gdańsku (założonej w 1946).
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 3720 mieszkańców.

Ośrodek turystyczny i kąpielisko nadmorskie, ośrodek rybołówstwa, garnizon Marynarki Wojennej z portem wojennym. Port morski Hel ma przystań rybacką, jachtową i żeglugi pasażerskiej.

Położenie

Gminę otacza Morze Bałtyckie, a od północnego wschodu na długości ok. 0,9 km sąsiaduje z miastem Jastarnia (jej częścią Juratą.

Według danych z 1 stycznia 2011 r. powierzchnia miasta wynosiła 21,72 km². Miasto stanowi 3,7% powierzchni powiatu.

Marynarka Wojenna Rzeczypospolitej Polskiej – jeden z czterech rodzajów polskich Sił Zbrojnych, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Wojsk Specjalnych. Odpowiada za obronę wybrzeża i wód terytorialnych. Pod względem organizacyjnym stanowi związek operacyjny – flotę. Od 25 czerwca 2010 roku funkcję dowódcy pełni adm. fl. Tomasz Mathea.
George Walker Bush ?/i [ˈdʒɔːɹdʒ ˈwɑːkɚ bʊʃ] (ur. 6 lipca 1946 w New Haven w Connecticut w USA) – były prezydent Stanów Zjednoczonych wybrany w roku 2000. Sprawował urząd od 20 stycznia 2001 roku do 20 stycznia 2009. W wyborach prezydenckich 13 grudnia 2004 wybrany przez Kolegium Elektorów na drugą kadencję.

Według danych z roku 2002 Hel ma obszar 21,27 km², w tym użytki leśne 87%.

W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa gdańskiego.

Historia

Od początków Helu do 1918

Hel został po raz pierwszy wzmiankowany w 1198 jako kaszubska wieś o nazwie Gellen i ośrodek handlu śledzia. W jednej z duńskich kronik wspomniano, że uszkodzony statek króla Waldemara II Zwycięskiego osiadł na „Wyspie Hel”. W XIII wieku wieś stała się jednym z najważniejszych centrów handlowych regionu, rywalizującym z pobliskim Gdańskiem. Zgodnie z przesłankami historycznymi już przed 1266 rokiem Hel posiadał prawa miejskie nadane na prawie lubeckim przez księcia pomorskiego Świętopełka II. Akt lokacyjny został potwierdzony przez Krzyżaków w 1378 roku (również na prawie lubeckim), gdy ci zajęli miasto, opanowując Pomorze Gdańskie.

Muzeum Rybołówstwa w Helu – oddział Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Mieści się wykorzystywanym uprzednio przez wspólnotę ewangelicką kościele z XV wieku. Budynek muzeum usytuowany jest w samym centrum miasta, nieopodal portu, w posiadaniu Centralnego Muzeum Morskiego znajduje się od roku 1972.
Jastarnia (kaszb. Jastarniô lub też Pùckô Jastarniô, Sroczé Gniôzdo, niem. Putziger Heisternest, dawniej Jasturnia Pucka, Zesterna, Niastarnia) – miasto i gmina w województwie pomorskim, w powiecie puckim, na Mierzei Helskiej. Kąpielisko, kurort nadmorski, port morski.

Początkowo miasto było położone około 1,5 km od dzisiejszego centrum. Mieściło kościół, szpital, ratusz, dwa rynki, kilka pensjonatów i mały port. Jednakże w XV wieku półwysep zaczął się zmniejszać na skutek erozji i wkrótce miasto przeniesiono w bezpieczniejsze miejsce. W 1417 zbudowano kościół Św. Piotra, patrona rybaków. Hel doświadczył okresu wzrostu, ale później ustąpił miejsca szybciej rosnącemu miastu Gdańsk. W 1466 król Polski Kazimierz IV przyznał Hel jako lenno władcom Gdańska, kończąc stuletnią walkę o dominację nad gospodarką Zatoki Gdańskiej. W 1526 król Zygmunt I Stary wycofał wszystkie przywileje przyznane wcześniej Helowi i sprzedawał miasto z półwyspem władzom miasta Gdańska. Od tamtej pory los Helu był związany z większym sąsiadem.

Województwo pomorskie (kasz. Pòmòrsczé wòjewództwò) – jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw, położone w północnej Polsce. Stolicą województwa jest Gdańsk.
Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

W wieku XVII i XVIII przedłużające się działania wojenne i klęski żywiołowe poważnie zaszkodziły miastu, którego populacja znacząco zmalała i w 1872 r. rząd nowo utworzonego państwa niemieckiego zniósł prawa miejskie, przyznane Helowi sześć wieków wcześniej.

Upadek został powstrzymany w 1893 roku, kiedy we wsi został zbudowany port rybacki. Stanowił on schronienie dla statków rybackich, ale także stał się popularnym celem wycieczek weekendowych dla mieszkańców Gdańska i Sopotu. W 1896 roku wsi przyznano status nadmorskiego uzdrowiska. W 1905 miejscowość liczyła sobie 604 mieszkańców, z czego 93,2% stanowili Niemcy, zaś 6,3% – Kaszubi. 91,6% ludności było protestantami.

Fokarium Stacji Morskiej Instytutu Oceanografii Uniwersytetu Gdańskiego - fokarium (placówka naukowo-badawcza) Stacji Morskiej zarządzany przez Wydział Biologii, Geografii i Oceanologii Uniwersytetu Gdańskiego znajdujące się w Helu przy Bulwarze Nadmorskim.
Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej – zgodnie z Konstytucją, najwyższy przedstawiciel polskich władz, gwarant ciągłości władzy państwowej, najwyższy organ państwa w zakresie władzy wykonawczej, czuwa nad przestrzeganiem postanowień i przepisów Konstytucji, zwierzchnik Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej.

Lata 1918-1939

Mimo zdecydowanej przewagi ludności niemieckojęzycznej, traktat wersalski przyznał miejscowość odrodzonemu państwu polskiemu. Dzięki strategicznemu położeniu u wejścia do Zatoki Gdańskiej, Hel stał się ważnym punktem na militarnej mapie kraju. W 1921 roku ukończono budowę linii kolejowej łączącej Gdynię z Helem, w 1922 roku do Helu dotarł pierwszy pociąg pasażerski, w 1931 otwarto port wojenny.

Wieża widokowa (obserwacyjna) – sztucznie wyniesiony punkt widokowy w terenie w celu umożliwienia oglądania uroków panoramy okolicy i dalej odległych terenów. Są to budowle: murowane, stalowe lub drewniane usytuowane z reguły w najwyższym punkcie w okolicy. Na szczycie wieży widokowej usytuowany jest taras widokowy. Jako punkty widokowe niekiedy wykorzystuje się wieże: ratuszy, kościołów i zamków. Wieże widokowe podnoszą atrakcyjność turystyczną danego regionu.
Świętopełk II Wielki (ur. przed 1195, zm. 11 stycznia 1266) – książę Pomorza Gdańskiego z dynastii Sobiesławiców, najstarszy syn Mściwoja I i księżniczki wielkopolskiej Zwinisławy, (zm. 4 września 1240, jej pochodzenie nie jest wyjaśnione, wskazuje się na 3 możliwości: mogła być córką lub siostrą księcia świeckiego Grzymisława, pochodzić z rodu namiestników sławieńskich lub z możnego rodu z okolic Gdańska).

W 1936 utworzono Rejon Umocniony Hel obejmujący przede wszystkim tereny należące do obecnie istniejącej gminy Hel.

Lata 1939-1945

Hel znajdował się na terenie Rejonu Umocnionego Hel, który bronił się do 2 października 1939.

Lata 1945-1989

Po 1945 Hel dostał status miejsca szczególnie ważnego strategicznie co wiązało się z tym, że na Hel mogli przyjechać tylko obywatele PRL (podobny status w ZSRR miał Władywostok). Obostrzenie w dostępie do Helu zniesiono dopiero ok. 1989 r., a same szlabany zniknęły dopiero w latach dziewięćdziesiątych (pozostałości rogatek znajdują się do dziś na drodze dojazdowej do miasta). W 1963 roku miasto odzyskało prawa miejskie. W 1979 roku miasto udekorowano Krzyżem Grunwaldu II klasy.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.
Podział administracyjny Polski 1975-1998 – podział administracyjny obowiązujący od 1 czerwca 1975 do 31 grudnia 1998 (od reformy w 1975 do reformy w 1999). Został wprowadzony ustawą z dnia 28 maja 1975 r. o dwustopniowym podziale administracyjnym Państwa oraz o zmianie ustawy o radach narodowych. Utworzono 49 województw, zlikwidowano pośredni szczebel administracyjny, czyli powiaty. Województwo warszawskie miało status województwa stołecznego, a województwa łódzkie i krakowskie były tzw. województwami miejskimi. Początkowo Wrocław stanowił jednostkę podziału administracyjnego stopnia wojewódzkiego w obrębie woj. wrocławskiego.

Po 1989

28 listopada 2005 władze miasta Hel nadały tytuł honorowego obywatela kończącemu swą drugą kadencję prezydencką Aleksandrowi Kwaśniewskiemu, który wg opinii radnych spędzając swe urlopy na Helu przyczynił się znacznie do promocji miasta.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)