Helena Michnik - Polski Serwis Naukowy

Grób Heleny Michnik na Cmentarzu Powązkowskim w Warszawie

Helena Michnik (1903–1969) – polska nauczycielka, historyczka i działaczka ruchu komunistycznego.

Życiorys

Wychowana w całkowicie zasymilowanej rodzinie żydowskiej w Krakowie. Na Uniwersytecie Jagiellońskim ukończyła historię i filologię klasyczną. Po studiach pracowała jako nauczycielka w szkole w Drohobyczu.

Działała w Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej "Życie". Była współorganizatorką komunistycznej organizacji pionierskiej im. Lenina w Polsce.

Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.

Polskie Siły Zbrojne w ZSRR – potoczna nazwa: Armia Andersa (utworzona od nazwiska dowódcy – generała Władysława Andersa) – oddziały Wojska Polskiego podporządkowane legalnemu rządowi RP na emigracji, utworzone po wybuchu wojny III Rzeszy z ZSRR, zawarciu układu Sikorski-Majski i tzw. amnestii dla obywateli polskich z Rzeczypospolitej: zesłanych, uwięzionych w więzieniach śledczych NKWD i deportowanych do obozów koncentracyjnych GUŁAGU.

Od około 1936 żyła w nieformalnym związku z poznanym we Lwowie Ozjaszem Szechterem. Wspólnie z nim wychowywała jego syna z wcześniejszego małżeństwa z Sabiną Chatz – Jerzego oraz swojego syna z wcześniejszego małżeństwa – Stefana. Matka Adama Michnika (ur. 1946), któremu nadano jej nazwisko ze względu na brak formalizacji jej związku z Ozjaszem Szechterem.

Iran (pers. ايران – Īrān), (w języku polskim dawniej używano także formy Persja) pełna nazwa: Islamska Republika Iranu (pers. جمهوری اسلامی ايران – Dżomhuri-je Eslâmi-je Iran) – państwo na Bliskim Wschodzie, leżące nad Morzem Kaspijskim, Zatoką Perską i Zatoką Omańską.

Korpus Bezpieczeństwa Wewnętrznego (KBW) – specjalna formacja wojskowa, podporządkowana z uwagi na cele działań ministrowi bezpieczeństwa publicznego (1945-1954) a następnie ministrowi spraw wewnętrznych, powołana uchwałą Krajowej Rady Narodowej z dnia 25 maja 1945 roku dla walki z podziemiem niepodległościowym oraz zbrojnymi organizacjami ukraińskimi (UPA) i niemieckimi (Werwolf).

Po ataku Niemiec na ZSRR w czerwcu 1941 wraz z Ozjaszem Szechterem i dziećmi uszła do Kotliny Fergańskiej. W Namanganie została nauczycielką w szkole dla uchodźców polskich. Po rozpoczętej pod koniec 1943 wędrówce z Armią Andersa przez Azję Środkową, Irak, Iran i Palestynę razem z synami dotarła do Europy Zachodniej, skąd wróciła do Polski pod koniec 1945. Po 1945 wykładała w szkole podległego Ministerstwu Bezpieczeństwa Publicznego Korpusu Bezpieczeństwa Wewnętrznego.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Później była nauczycielką historii i autorką podręczników szkolnych (Historia Polski do roku 1795, kilka wydań na przełomie lat 50. i 60., napisana z Ludwiką Mosler).

Na przełomie lat 50. i 60. XX w. pełniła funkcję dyrektora sieci Klubów Międzynarodowej Prasy i Książki.

Zmarła w 1969 na atak serca, trzy miesiące po powtórnym zwolnieniu z więzienia Adama Michnika. Pochowana na Cmentarzu Powązkowskim (kwatera 249, rz. 5).

Azja Środkowa – nazwa stosowana dla określenia wyżynno-górskiego obszaru centralnej Azji, położonego ponad 1000 km od otwartego morza. Region ten obejmuje: Kazachstan, Uzbekistan, Turkmenistan, Kirgistan i Tadżykistan, a także Mongolię i zachodnie Chiny (regiony autonomiczne Tybetu, Mongolii Wewnętrznej, Sinciang i Ningxia oraz prowincje Qinghai i Gansu).

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Wybrane publikacje

Marks i Engels o Polsce: zbiór materiałów w dwóch tomach, "Książka i Wiedza", Warszawa 1960.

Helena Michnik, Ludwika Mosler, Historia Polski do roku 1795, Wyd. 11, Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1966.

(oprac. wraz ze Stefanem Bergmanem), Karol Marks, Przyczynki do historii kwestii polskiej: (rękopisy z lat 1863-1864), "Książka i Wiedza", Warszawa 1971

Przypisy

Cyril Bouyeure, Adam Michnik. Biografia. Wymyślić to co polityczne, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 2009, s. 43-44
Cyril Bouyeure, Adam Michnik. Biografia. Wymyślić to co polityczne, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 2009, s. 42-43
Cyril Bouyeure, Adam Michnik. Biografia. Wymyślić to co polityczne, Wydawnictwo Literackie, Kraków, 2009, s. 44-45
Czułem zadowolenie, wydając wyroki na wrogów... (Stefan Michnik, 1999). naszdziennik.pl, 6 marca 2010.
Agent Michnik. wprost.pl, 30/2007.
Yale Richmond, Talk at the Panel Debate at the conference "Fifty Years of the Fulbright Program in the Context of Polish-U.S. Diplomatic Relations" held at Warsaw's Royal Castle, January 23, 2009