Hendrik Goltzius - Polski Serwis Naukowy

Autoportret

Zniekształcona ręka artysty, rysunek ok. 1588

Hendrik Goltzius (ur. 1558, zm. 1 stycznia 1617) – holenderski rytownik i malarz. Wybitny miedziorytnik, przedstawiciel niderlandzkiego manieryzmu i współzałożyciel tzw. akademii haarlemskiej. Jego ryciny były znane w całej Europie i przyczyniły się do rozprzestrzeniania manieryzmu na kontynencie.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Adonis (gr. Ἄδωνις Adōnis, łac. Adonis) – postać mitologii greckiej, w starożytności podmiot czci boskiej i kultu religijnego, piękny młodzieniec, ulubieniec Afrodyty. Jego genealogia za Hezjodem (ok. 700 r.p.n.e.) wygląda następujaco: syn Fojniksa i Alfesibei; zaś według późniejszych źródeł syn Myrry i Kinyrasa lub zrodzony z kazirodczego związku Myrry i jej ojca Tejasa.

Biografia

Urodził się w niemieckim Mülbracht (obecnie Bracht pod Venlo) w rodzinie o artystycznych tradycjach. W dzieciństwie miał wypadek, upadł na rozżarzone węgle i jego prawa ręka została poważnie poparzona i zdeformowana. Pomimo niepełnosprawności wcześnie wykazał talent do rysowania, jego pierwszym nauczycielem był ojciec, a od 1575 rytownik Dirck Volckertszoon Coornhert. W wieku 21 lat poślubił znacznie starszą, ale bogatą wdowę, dzięki czemu mógł założyć samodzielną pracownię grawerską w Haarlemie. Przygotowywał reprodukcje dzieł wielkich mistrzów, np. Dürera i Rafaela. Wykonywał też ilustracje, m.in. na zamówienie wydawcy Philipa Galle cykl poświęcony Lukrecji. Na jego twórczość duży wpływ wywarł malarz-manierysta Bartholomeus Spranger. Goltzius wspólnie z Cornelisem van Haarlemem i Carelem van Manderem założyli manierystyczną akademię haarlemską, nazywaną Szkołą w Haarlem, pierwszą holenderską akademię sztuki.

Albrecht Dürer (ur. 21 maja 1471 w Norymberdze; zm. 6 kwietnia 1528 tamże) – niemiecki malarz i grafik, teoretyk sztuki, uważany jest za najwybitniejszego artystę niemieckiego renesansu. Również teoretyk wojskowy.

Holandia (nid. Nederland) – europejska część Królestwa Niderlandów (nid. Koninkrijk der Nederlanden), tworzonego także przez Arubę i Antyle Holenderskie. Holandia jest członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), ONZ oraz NATO. Holandia jest monarchią konstytucyjną położoną w zachodniej części Europy nad Morzem Północnym, które oblewa ją od północy i zachodu. Graniczy na południu z Belgią oraz na wschodzie z Niemcami. Obecne granice wytyczono w roku 1839.

Przełomem w życiu artysty był wyjazd do Włoch w 1590, poznał wówczas prace Michała Anioła i innych mistrzów włoskiego renesansu, by po powrocie do ojczyzny porzucić manieryzm na rzecz bardziej klasycznego podejścia do sztuki. Ok. 1600 roku, mając już ukończone 42 lata, Goltzius zrezygnował z rytownictwa na rzecz malarstwa, prawdopodobnie z powodu problemów ze wzrokiem. Znanych jest ok. 50 jego obrazów, były to głównie portrety i sceny mitologiczne, wszystkie z lat 1600–1617.

Dirck Volckertszoon Coornhert (ur. 1522 w Amsterdamie, zm. 29 października 1590 w Gaudzie) – holenderski grawer, pisarz, poeta, filozof, tłumacz, polityk i teolog, przeciwnik nietolerancji religijnej i dogmatyzmu.

Manieryzm – termin, jakim określa się zjawiska w sztuce europejskiej XVI wieku. Dyskusyjny pozostaje zarówno sam termin, jak i jego zakres oraz geneza zjawiska nim określanego. Najogólniej poprzez pojęcie to rozumie się styl, występujący w od ok. 1520 do końca XVI wieku i charakteryzujący się dążeniem do doskonałości formalnej i technicznej, a także wysubtelnieniem, wyrafinowaniem, wykwintnością i swobodą form.

Zmarł 1 stycznia 1617 i został pochowany w kościele Świętego Bawo w Haarlemie.

Wybrane prace

Ryciny

cykl Historia Lukrecji (1578-1580)

cykl Małżeństwo Amora i Psyche (1586-1587)

Obrazy

Śmieć Adonisa

Danaé, 1603

Minerwa, 1611

Merkury, 1611

Hercules i Cacus, 1613

Adam, 1613

Ewa, 1613

Jupiter et Antiope, 1616

Lot z córkami, 1616

Cadmus zabijający smoka, ok. 1616

Merkury wręcza Junonie oczy Argusa, 1615, Museum Boijmans von Beuningen, Rotterdam

Galeria

Ikar

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Portret (fr. portrait) - obraz, zdjęcie lub inne dzieło będące przedstawieniem osoby i odwzorowujące jej wygląd zewnętrzny, a czasem także cechy osobowości.

Merkury

Martwy Adonis

Lot z córkami, 1616

Przypisy

Ian. Chilvers: Oksfordzki leksykon sztuki. Warszawa: Arkady, 2002, s. 282. ISBN 83-213-4157-8.
Artnet.com – biografia i galeria (ang.). [dostęp 16.01.2009].
Monika Karolczuk-Kędzierska: Encyklopedia powszechna. T. 3. Kraków: Wydawnictwo Ryszard Kluszczyński, 2002, s. 262. ISBN 83-88080-59-8.
Masterworks Fine Art – biografia i galeria (ang.). [dostęp 16.01.2009].

Bibliografia

Antoni Ziemba: Iluzja a realizm: gra z widzem w sztuce holenderskiej 1580–1660. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2007. ISBN 978-83-235-0236-4 (brosz.).

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Hendrik Goltzius

The Metropolitan Museum of Art: Hendrick Goltzius, Dutch Master (1558-1617): Drawings, Prints, and Paintings (ang.). [dostęp 16.01.2009].

Web Gallery of Art – biografia i galeria (ang.). [dostęp 16.01.2009].

Art Renewal Center – galeria (ang.). [dostęp 16.01.2009].