Henry Stuart Hazlitt (ur. 28 listopada 1894 w Filadelfii, zm. 8 lipca 1993) – amerykański dziennikarz, krytyk literacki, ekonomista, filozof. Przedstawiciel austriackiej szkoły ekonomicznej. Autor Ekonomii w jednej lekcji, w której między innymi przytacza opowieść o zbitej szybie.

Dzieciństwo i młodość

Urodził się 28 listopada 1894 w Filadelfii, jego rodzicami byli Stuart Clark Hazlitt i Berthy Hazlitt. W wieku niemowlęcym stracił ojca, przez co pierwsze lata jego życia upłynęły w trudnych warunkach materialnych. Edukację rozpoczął w wieku 6 lat, gdy matka zapisała go do Girard College — prowadzonej przez lokalnego filantropa szkoły dla chłopców wychowujących się bez ojca. Trzy lata później jego matka ponownie wyszła za mąż, w związku z czym rodzina przeprowadziła się do Nowego Jorku, a Henry kontynuował naukę w męskiej szkole publicznej w Brooklynie.

Po ukończeniu szkoły średniej Hazzlit marzył o karierze psychologa i studiach na Uniwersytecie Harvarda, ale sytuacja finansowa uniemożliwiła mu zrealizowanie tych planów. Po kilku miesiącach nauki w City College of New York porzucił studia, gdyż śmierć ojczyma zmusiła go do rozpoczęcia pracy zarobkowej. Na wyższą uczelnię nigdy już nie powrócił.

W wieku 20 lat zatrudnił się jako stenograf w redakcji The Wall Street Journal. W tym samym czasie ukończył swoją pierwszą książkę, Thinking as a Science, którą rok później wydano nakładem wydawnictwa E.P. Dutton.

Kariera dziennikarska

Pierwsze notki Hazlitta opublikowano na łamach The Wall Street Journal w rubryce „By-the-Way”. Pojawiały się w niej krótkie wiadomości, do pisania których zachęcano wszystkich pracowników gazety — za wydrukowaną informację wypłacano bowiem 75 centów. Dzięki swojemu talentowi pisarskiemu oraz umiejętności zwięzłego formułowania wypowiedzi Hazlitt zarabiał na pisaniu tyle samo, ile wynosiła jego etatowa pensja.

W 1916 został dziennikarzem New York Evening Post. W 1917, kiedy Stany Zjednoczone przystąpiły do I wojny światowej, chciał wzorem swoich przyjaciół zaciągnąć się do armii. Wypłacany przez US Army żołd w wysokości 30 dolarów okazał się jednak zbyt skromny, aby zapewnić utrzymanie jemu i jego matce. Ponieważ Siły Powietrzne obiecywały rekrutom 100 dolarów, wstąpił w ich szeregi. Obietnice wysokiego żołdu okazały się płonne, ale powrót do cywila był niemożliwy. Szkolenie pilota odbył w jednostce w Teksasie, ale mimo tego nigdy nie został oddelegowany na front. Po zakończeniu wojny wrócił do redakcji New York Evening Post, w której zajmował się tematyką giełdową.

W 1921 został redaktorem działu finansowego New York Evening Mail. W 1922 ukazała się jego druga książka, Siła woli – Fundament życiowego sukcesu, która odrzucała deterministyczne tezy freudowskiej psychoanalizy. Pod koniec lat 20. Hazlitt był już uznanym pisarzem, a jego nazwisko figurowało na liście „Who is Who”. Do wzrostu jego popularności przyczyniły się też cotygodniowe recenzje i eseje publikowane w New York Sun w latach 1926-1929. W tym czasie spotkał się z brytyjskim filozofem Bertrandem Russellem, powszechnie uważanym za najwybitniejszy umysł epoki. Russell cenił talent młodego dziennikarza do tego stopnia, że wraz ze swoim wydawcą przedstawił Hazlittowi propozycję napisania swojej oficjalnej biografii. W latach 1928-1929 Hazlitt skupił się na przeprowadzaniu wywiadów z Russellem, który po pewnym czasie nieoczekiwanie stwierdził, że zamierza samodzielnie napisać swoją biografię. Ostatecznie ukazała się ona dopiero 25 lat później.

Literacki wysiłek Hazlitta nie poszedł jednak na marne, gdyż dostrzegli go wydawcy The Nation – magazynu uważanego wówczas za pismo lewicujące. Na jego łamach pojawiały się recenzje książek autorstwa Hazlitta, a także felietony dotyczące kwestii ekonomicznych, filozoficznych, kulturowych, historycznych i politycznych. W 1933 ukazała się jego kolejna książka, The Anatomy of Criticism.

Pisząc dla The Nation, Hazlitt ostro atakował rządy Franklina Delano Roosevelta. Po wewnątrzredakcyjnych dyskusjach i serii publicznych dysput z prominentnym socjalistą Louisem Fischerem uznał, że pismo jest zbyt przychylnie nastawione do Nowego Ładu. Niechęć do zmiany poglądów sprawiła, że Hazlitta usunięto z redakcji. Z tych samych powodów dziennikarski świat zwrócił się także przeciw H.L. Menckenowi, założycielowi American Mercury. Kiedy Mencken zdecydował się odejść z redakcji, na swojego następcę wybrał Hazlitta. W swoim pierwszym artykule zatytułowanym The Fallacies of the NRA Hazlitt otwarcie zaatakował całą amerykańską lewicę, włącznie z The Nation. W redakcji American Mercury pozostał dwa lata, aż do momentu podjęcia decyzji o powrocie do pracy w gazetach. Kolejnym przystankiem na jego dziennikarskiej karierze był The New York Times, dla którego pisał przez kolejne 12 lat. W latach 1946-1966 jego felietony ekonomiczne pojawiały się w tygodniku Newsweek. Jak sam twierdził, w trakcie trwającej ponad pół wieku kariery dziennikarskiej napisał „ponad 10 000 artykułów, felietonów i recenzji, co wystarczyłoby na zapełnienie 150 książek o średniej objętości”.

Szkoła austriacka, Mises i Hayek

Henry Hazlitt jako jeden z pierwszych przybliżył amerykańskim czytelnikom twórczość dwóch wybitnych przedstawicieli austriackiej szkoły ekonomii – Ludwiga von Misesa i Friedricha von Hayeka. Na nazwisko Misesa po raz pierwszy natknął się podczas lektury The Value of Money (1917) autorstwa Benjamina Andersona. Wiele lat później, 9 stycznia 1938, na łamach The New York Times pojawiła się recenzja Socjalizmu Misesa, napisana właśnie przez Hazlitta. Kopię tego tekstu przesłał on autorowi recenzowanego dzieła, mieszkającemu wówczas w Genewie. W taki sposób rozpoczęła się wieloletnia przyjaźń obu ekonomistów.

W 1940 Mises wyemigrował z ogarniętej II wojną światową Europy do Stanów Zjednoczonych. Jedną z pierwszych osób, z którą skontaktował się po przybyciu do nowego kraju, był Hazlitt. Dzięki jego pomocy Mises rozpoczął pracę na New York University. Również za jego sprawą Mises poznał Ayn Rand, propagatorkę leseferyzmu, prywatnie przyjaciółkę Hazlitta i jego żony Francis. Dzięki znajomości z Misesem Hazlitt kontynuował poznawanie austriackiej szkoły ekonomii. Po raz pierwszy zetknął się z nią wiele lat wcześniej w trakcie lektury książki Karl Marx and the Close of His System autorstwa Eugena Bohma-Bawerka (1896). Już jako uznany ekonomista uczęszczał na zajęcia prowadzone przez Misesa. Miał również wkład w wydanie przez wydawnictwo Uniwersytetu Yale dwóch dzieł Misesa: Omnipotent Government (1944) oraz Ludzkiego działania (1949). W 1944 r. Hazlitt napisał recenzję Drogi do zniewolenia Hayeka, w której porównywał tę książkę z rozprawą O wolności Johna Stuarta Milla. Tekst trafił na pierwszą stronę sekcji literackiej The New York Times.