Ten artykuł dotyczy brytyjskiego rzeźbiarza. Zapoznaj się również z: inne osoby o tym nazwisku.

Henry Moore. Zdjęcie wykonane przez niemieckiego fotografa, Lothara Wolleha

Leżąca figura (1951), Fitzwilliam Museum, Cambridge.

Henry Spencer Moore (ur.30 lipca 1898 w Castleford, West Yorkshire, zm. 31 sierpnia 1986 w Much Hadham (Hertfordshire)) - rzeźbiarz angielski. Jeden z czołowych rzeźbiarzy XX w. i wybitny przedstawiciel abstrakcji organicznej, któr w jego twórczości harmonijnie współistniała z kompozycją figuralną.

Henry Moore był w latach 30. jedną z najważniejszych postaci w sztuce angielskiej, a już w następnej dekadzie także światowej. Jego prace wywierały istotny wpływ na całe pokolenia rzeźbiarzy. Głównym ich tematem była pojedyncza postać ludzka lub grupa, traktowana monumentalnie, i w syntetycznej formie.

Jako rzeźbiarz, Henry Moore miał bardzo mocno rozwiniętą świadomość kształtu. Zdawał sobie sprawę, że wśród całego bogactwa form naturalnych, jakie nas otaczają, można znaleźć takie, które są dla człowieka szczególnie istotne – te właśnie rozpoznawał i używał w swojej sztuce. Dzieło sztuki według Moore'a jest koncentracją sił witalnych, przedstawionych w syntetycznej, zintegrowanej formie. Artysta sformułował zasady tworzenia rzeźby abstrakcyjnej jako przemiany bezładnej bryły w kompozycję zachowującą ciągłość ze swoim otoczeniem powietrznym. Reprezentował kult szlachetnego autentycznego materiału (drewno, brąz, marmur).

Ewolucja twórczości

Przed 1939 rokiem działalność Moore'a charakteryzowała się:

W latach trzydziestych prace Moore'a stały się mniej przedstawiające, bardziej abstrakcyjne, chociaż artysta właściwie nigdy nie przekroczył granicy czystej abstrakcji. Wyraźna synteza formy przedstawiającej miała na celu uwypuklenie treści psychologicznych i zwiększenie intensywności ich oddziaływania. Także wtedy pojawiły się jego pierwsze prace wydrążone ("Interior/Exterior Forms"). Ten zabieg formalny służył artyście do ukazania przestrzeni wewnętrznej rzeźby, a także zacierał granice pomiędzy obiektem, a jego otoczeniem (podobne poszukiwania, choć niezależnie prowadziła na gruncie konstruktywizmu w Polsce Katarzyna Kobro).

W czasie wojny, artysta wykonał serie znakomitych "Rysunków ze Schronów", przedstawiających ludzi chroniących się przed nalotami w tunelach londyńskiego metra. Po wojnie wykonywał głównie brązy, kontynuując pracę we własnym stylu abstrakcji organicznej. Wtedy też powstało najwięcej dzieł monumentalnych, przeznaczonych zarówno dla przestrzeni miejskiej, jak i dla otwartego krajobrazu.

Inspiracje

Rzeźba Henry'ego Moore'a przed Muzeum Żydowskim w Izraelu

W twórczości Moore'a wyodrębnić można trzy silne inspiracje:

1. sztukę starożytną i prymitywną (przede wszystkim egipska, sumeryjska, prekolumbijska, afrykańska – poznane dzięki zbiorom The British Museum), oraz rzeźby afrykańskie, meksykańskie, etruskie; na temat ich wpływu sam wielokrotnie się wypowiadał, był także zaangażowany w badanie tej sztuki – publikował na jej temat wiele eseistycznych artykułów, np. "Mesopotamian art", czy "Primitive".
2. współczesne prace Amadeo Modigliani, Constantina Brâncuşi, Picassa i ogólnie kubizmu, oraz surrealistów, które oglądał podczas częstych wizyt w Paryżu; wpływy te były przez niego samego podkreślane, np. w wywiadzie z 1947 r.
3. wreszcie renesansowa sztuka włoska, a głównie takich artystów, jak Giotto di Bondone, Masaccio i Michał Anioł. Ze sztuką włoską zetknął się w czasie podróży do Włoch, z których pierwsza miała miejsce w 1926 r. O Giotto powiedział, że "jego malarstwo to najwspanialsza rzeźba, jaką widziałem we Włoszech", natomiast Michała Anioła określał jako "an absolute superman".

Oprócz tych źródeł na twórczość Moore'a ogromny wpływ miała natura. Istotną rolę dla Moore'a odgrywała obserwacja przyrody i jej form, np. drzew, głazów, muszli. "Przestrzeń, odległości, pejzaż, rośliny, kamienie, kości – wszystko to oddziałuje na mnie i daje mi nowe pomysły" – pisał Moore. Był namiętnym zbieraczem różnych okazów przyrodniczych, kolekcjonował muszle, kamienie, kawałki drewna, a inspiracje tymi biomorfocznymi kształtami znajdziemy w całej jego twórczości. Jak twierdził, "rzeźba musi mieć w sobie życie, siłę witalną, musi dawać uczucie organicznej formy, określonego patosu i ciepła". Uważał też, że czysta abstrakcja byłaby lepiej realizowana w architekturze. To uwielbienie dla natury przekładało się także na stosunek do krajobrazu, który cenił nie tylko jako źródło inspiracji: mówił, że najchętniej ustawiłby rzeźbę w jakimkolwiek krajobrazie, niż pozwoliłby na umieszczenie jej w nawet najpiękniejszym budynku, gdyż rzeźba jest sztuką open air, otwartej przestrzeni.