Henry Pelham - Polski Serwis Naukowy

Henry Pelham (ur. 25 września 1694 w Laughton w hrabstwie Sussex, zm. 6 marca 1754 w Londynie) – polityk brytyjski z partii wigów, premier Wielkiej Brytanii w latach 1743-1754.

Wczesne lata życia

Młody Henry Pelham ok. 1720 r.

Był młodszym synem Thomasa Pelhama, 1. barona Pelham, i lady Grace Holles, córki 3. hrabiego Clare. Jego starszym bratem był Thomas Pelham-Holles, 1. książę Newcastle. Henry odebrał wykształcenie w Westminster School oraz w Hart Hall na Uniwersytecie Oksfordzkim, gdzie do dziś działa założone na jego cześć Sir Henry Pelham Gentlemen's Sporting Society.

Foundling Hospital - przytułek dla sierot zbudowany w Londynie w 1739 roku. Szefem prrzedsięwzięcia był kpt. Thomas Coram, a wspierali go czołowi politycy, zwłaszcza Spencer Compton, 1. hrabia Wilmington i Philip Dormer Stanhope, 4. hrabia Chesterfield.

Minister ds. Terytoriów Północnych (Secretary of State for the Northern Department), był urzędnikiem ministerialnym w XVII- i XVIII-wiecznej Anglii. W zakresie jego kompetencji znajdowały się sprawy Szkocji i północnych prowincji Anglii oraz stosunki z protestanckimi krajami Europy. Byli też Ministrowie południowego departamentu.

Pelham służył jako ochotnik w pułku Dormer's regiment i brał udział w bitwie pod Preston w 1715 r., podczas powstania 1715 r.. Następnie spędził dwa lata na kontynencie, a w 1717 r. został wybrany do Izby Gmin z okręgu Seaford w hrabstwie Sussex, który to okręg reprezentował do 1722 r., kiedy to uzyskał mandat z okręgu Sussex, który reprezentował aż do śmierci.

The University of Oxford (nieformalnie: Oxford University, lub po prostu Oxford, tradycyjne spolszczenie: Uniwersytet Oksfordzki lub po prostu Oksford) – najstarszy uniwersytet w krajach języka angielskiego, znajdujący się w Oksfordzie w środkowej Anglii.

Premier (z franc. premier - pierwszy, od łac. primus, pierwszy) – w wielu krajach szef rządu. W Polsce oficjalnie nazywany Prezesem Rady Ministrów (w okresie II Rzeczypospolitej w użyciu były również terminy: Prezydent Ministrów oraz Prezes Ministrów). W innych krajach nazywany: Pierwszy Minister (Wielka Brytania - Prime Minister), Kanclerz (Niemcy, Austria - Kanzler), Prezydent Ministrów (Ministerpräsident) – landy niemieckie, Minister Stanu (Statsminister) - kraje skandynawskie.

Kariera polityczna

Początki

Dzięki poparciu Roberta Walpole'a, Pelham został w 1721 r. lordem Skarbu (Lord of the Treasury), a w 1724 r. sekretarzem ds. wojny. Od 1730 r. był płacmistrzem armii. Obaj Pelham i Walpole byli współzałożycielami słynnego przytułku Foundling Hospital otwartego w 1739 r.

John Carteret, 2. hrabia Granville, 7. senior wyspy Sark KG (ur. 22 kwietnia 1690, zm. 22 stycznia 1763 w Londynie) – brytyjski polityk i dyplomata, znany najbardziej jako "lord Carteret". Jego ojcem był George Carteret, 1. baron Carteret, matką zaś Grace Granville, córka 1. hrabiego Bath. Jednym z przodków Johna Cartereta był admirał Sir Richard Grenville. John nosił tytuł Seigneur of Sark w latach 1715-1720, kiedy to sprzedał swe uprawnienia. Był też bajlifem innej wyspy Normandzkiej Jersey od roku 1715.

Thomas Pelham-Holles, 1. książę Newcastle KG (ur. 21 lipca 1693 w Londynie, zm. 17 listopada 1768 tamże) – brytyjski arystokrata i polityk, dwukrotny premier w latach 1754–1756 i 1757–1762.

Henry Pelham sprawował urząd premiera Wielkiej Brytanii w okresie od 14 lutego 1743 r. aż do swojej śmierci. Przez pierwszy rok faktyczna władza należała do ministra północnego departamentu lorda Cartereta, który wykorzystywał przez dwa lata słabość króla Jerzego II do wojaczki i pomagania żywiołowi niemieckiemu, a zwłaszcza cesarzowej Marii Teresie.

Maria Teresa Habsburg (ur. 13 maja 1717 w Wiedniu, zm. 29 listopada 1780 tamże) – córka cesarza Karola VI Habsburga i księżniczki Elżbiety von Braunschweig-Wolfenbüttel, córki Ludwika Rudolfa, księcia brunszwickiego na Lüneburgu, królowa Czech i Węgier, niekoronowana cesarzowa rzymsko-niemiecka od 1745.

William Pulteney, 1. hrabia Bath (ur. 22 marca 1684 w Londynie, zm. 7 lipca 1764) - brytyjski arystokrata i polityk, kreowany w 1742 r. hrabią Bath przez króla Jerzego II. Przez kilka dni w 1742 r. stał na czele brytyjskiego gabinetu.

Na czele brytyjskiego rządu

Carteret utracił łaski królewskie i został usunięty z gabinetu w listopadzie 1744 r. Od dymisji Cartereta Pelham był jedynym panem politycznej sytuacji, lecz odziedziczył też po nim problem, jakim była rozpoczęta w 1741 r. wojna o sukcesję austriacką. Pelham, osobiście zwolennik pokoju, prowadził działania wojenne bez przekonania i bez większych sukcesów. W 1746 r. król Jerzy próbował zastąpić Pelhama lordem Bath, ale nowy kandydat na szefa rządu nie uzyskał poparcia w parlamencie.

Sussex jest historycznym hrabstwem w południowo-wschodniej Anglii nad Kanałem La Manche, które zbliżone jest dawnego Królestwa Sussex. Graniczy od północy z hrabstwem Surrey, od północnego wschodu z hrabstwem Kent i od zachodu z hrabstwem Hampshire. Ze względów administracyjnych dzieli się na West Sussex i East Sussex oraz City of Brighton i Hove. Hove zostało wydzielone w 1997 r. a status City uzyskało w 2000. Do tego czasu tylko Chichester było city w hrabstwie Sussex.

Piotr Marek Napierała (ur. 18 maja 1982 roku w Poznaniu) – historyk dziejów nowożytnych, doktor nauk humanistycznych w zakresie historii, syn Barbary Harwas-Napierały.

W 1749 r. przyjęto Consolidation Act, który stanowił podstawę reorganizacji Royal Navy. 20 marca 1751 r. dokonano reformy kalendarza, ustalając początek roku na dzień 1 stycznia. Rok później Wielka Brytania przyjęła kalendarz gregoriański. Jedną z ostatnich ustaw wydanych z inicjatywy Pelhama był Marriage Act z 1753 r., określający minimalny wiek wymagany do tego by małżeństwo było legalne. W czasie jego urzędowania stłumiono jakobickie powstanie Młodszego Pretendenta (1746) oraz utworzono British Museum (1753).

Okręg wyborczy Sussex powstał w 1290 r. i wysyłał do angielskiej, a następnie brytyjskiej, Izby Gmin dwóch deputowanych. Okręg obejmował hrabstwo Sussex. Został zlikwidowany w 1832 r.

Kalendarz gregoriański – kalendarz słoneczny, zreformowany kalendarz juliański autorstwa Luigiego Lilio na zlecenie Grzegorza XIII. Jest to w zasadzie kalendarz juliański, do którego wprowadzono niewielką poprawkę mającą na celu zniwelowanie opóźnienia w stosunku do roku zwrotnikowego, narosłego od roku 46 p.n.e. oraz zapobieżenie jego powstawaniu na przyszłość. Kalendarz juliański spóźniał się 1 dzień na 128 lat, natomiast opóźnienie kalendarza gregoriańskiego wynosi 1 dzień na ok. 3000 lat. Różnice pomiędzy kalendarzami juliańskim a gregoriańskim sprowadzają się do dwóch kwestii:

Jako zwolennik i uczeń polityczny Roberta Walpole'a, Pelham naśladował jako premier jego politykę zdobywania poparcia w parlamencie za pomocą rozdawania urzędów i pieniędzy. Zmarł w 1754 r. Jego brat, książę Newcastle, zastąpił go na stanowisku premiera.

Rodzina

29 października 1726 r. poślubił lady Catherine Manners (zm. 18 lutego 1780), córkę Johna Mannersa, 2. księcia Rutland, i Catherine Russell, córki Williama Russella. Henry i Catherine mieli razem ośmioro dzieci, m.in.:

Jerzy II (urodzony jako Jerzy August, ur. 10 listopada 1683 w Hanowerze, zm. 25 października 1760 w Londynie) - od 11 czerwca 1727 król Wielkiej Brytanii z dynastii hanowerskiej. Był również elektorem Hanoweru i księciem Brunszwiku-Lüneburga.

Charles Edward Louis John Casimir Silvester Severino Maria Stuart, nazywany Bonnie Prince Charlie (ang. Śliczny Książę Karolek) lub Młodszym Pretendentem (ur. 31 grudnia 1720, w Rzymie – zm. 31 stycznia 1788, w Rzymie) - pretendent do tronu brytyjskiego jako Karol III.

Catherine Pelham (24 lipca 1727 - 27 lipca 1760), żona Henry'ego Clintona, 2. księcia Newcastle, miała dzieci

Grace Pelham (18 sierpnia 1728 - 31 lipca 1777), żona Lewisa Watsona, 1. barona Sondes, nie miała dzieci

Źródła

Jeremy Black, Walpole in Power. Stroud: Sutton Publishing 2001.

Basil Williams, The Whig Supremacy 1714-1760, Oxford Clarendon Press 1939.

Piotr Napierała, Sir Robert Walpole (1676–1745) – twórca brytyjskiej potęgi, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2008. ISBN 978-83-232-1898-2

Linki zewnętrzne

Profil Pelhama na stronach 10 Downing Street

1911encyclopedia.org

thepeerage.com