Henryk Batowski - Polski Serwis Naukowy

Henryk Batowski (ur. 12 maja 1907 we Lwowie, zm. 25 marca 1999 w Krakowie) – polski historyk i slawista, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Był synem znanego malarza lwowskiego Stanisława Kaczor-Batowskiego. Brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej 1920 roku jako trzynastoletni ochotnik.

Historię i slawistykę studiował na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Tam, w okresie studiów, przynależał do korporacji akademickiej Leopolia.

Order Świętych Cyryla i Metodego (buł. Орден Св.Св. Кирил и Методий) – jedno z odznaczeń państwowych Bułgarii, ustanowione w 1909.

Ivo Andrić, cyrylicą: Иво Андрић (ur. 9 października 1892 koło miasta Travnik w Bośni, zm. 13 marca 1975 w Belgradzie) – jugosłowiański powieściopisarz, nowelista i poeta, tworzący głównie w języku serbskim, (lecz także w języku chorwackim). Laureat Nagrody Nobla w dziedzinie literatury za rok 1961.

W 1928 odbył staż naukowy w Paryżu. W 1930 wyjechał na Bałkany, gdzie był korespondentem Słowa Polskiego i Kuriera Warszawskiego. Swoją misję w regionie bałkańskim zakończył w 1935. W czerwcu 1939 r. habilitował się na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego z historii nowożytnej Półwyspu Bałkańskiego. 6 listopada 1939 roku został aresztowany wraz z innymi profesorami UJ przez Niemców w ramach tzw. Sonderaktion Krakau i uwięziony w obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen a następnie w Dachau. Dzięki staraniom ambasadora Jugosławii w Berlinie, znanego pisarza i późniejszego laureata literackiej nagrody Nobla Ivo Andricia, został uwolniony po ponad rocznym pobycie w obozach koncentracyjnych. Powrócił do Krakowa, w latach 1942-45 uczestniczył w tajnym nauczaniu, a od 1944 r. wykładał i kierował konspiracyjną Szkołą Nauk Politycznych.

Bałkany – region Europy, obejmujący w przybliżeniu obszar Półwyspu Bałkańskiego. Jednak nazwa ta mniej odnosi się do geografii, a bardziej do wspólnoty historyczno-kulturowej. Przy takim podejściu o przynależności danego kraju do Bałkanów decydują cechy kulturowe (np. język należący do ligi bałkańskiej, pewne elementy kultury ludowej), społeczne (np. wieloetniczność, współwystępowanie katolicyzmu, prawosławia i islamu) oraz historyczne (np. dawna przynależność do Cesarstwa Bizantyjskiego, zasiedlenie przez Słowian w VI wieku naszej ery, a przede wszystkim doświadczenie panowania tureckiego).

Konzentrationslager Sachsenhausen – niemiecki obóz koncentracyjny założony w lipcu 1936 około 30 km na północ od Berlina. Funkcjonował do 22 kwietnia 1945.

Po wojnie podjął pracę na Uniwersytecie Jagiellońskim. W listopadzie 1956 r. otrzymał nominację na profesora nadzwyczajnego, a w 1967 r. został mianowany na profesora zwyczajnego a także na stanowisko kierownika Zakładu Historii Powszechnej Najnowszej UJ. Funkcję tę pełnił do emerytury w 1977 r. W 1966 roku pełnił naukową opiekę nad przebywającym na stypendium w Krakowie Normanem Daviesem. Zmarł 25 marca 1999 r., 1 kwietnia pochowany został na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie.

Order Białego Lwa (cz.: Řád bilého lva) – najwyższe odznaczenie Republiki Czeskiej, kontynuujące tradycję orderu czechosłowackiego o takiej samej nazwie, utworzonego w roku 1922 jako odznaczenie dla zasłużonych cudzoziemców. Order ten nadawany jest przez prezydenta Czech (obecnie i własnym obywatelom i cudzoziemcom) za znamienite zasługi dla Republiki Czeskiej.

Order Odrodzenia Polski, Polonia Restituta - drugie najwyższe polskie państwowe odznaczenie cywilne, nadawane za wybitne osiągnięcia na polu oświaty, nauki, sportu, kultury, sztuki, gospodarki, obronności kraju, działalności społecznej, służby państwowej oraz rozwijania dobrych stosunków z innymi krajami. Ustanowione ustawą z 4 lutego 1921.

Odznaczony Krzyżami Kawalerskim i Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski oraz Komandorskim z Gwiazdą (1997), Orderem Klasy "Chorwackej Jutrzenki", Orderem Białego Lwa, Orderem Sztandaru ze Złotym Wieńcem (jug.), Orderem Jugosłowiańskiej Gwiazdy ze Złotym Wieńcem, Orderem Cyryla i Metodego oraz Medalem Františka Palackego.

Kurier Warszawski – polski dziennik związany z Stronnictwem Chrześcijańsko-Narodowym, wydawany w nakładzie 50 tysięcy egzemplarzy, popularny wśród urzędników państwowych i warstwy inteligenckiej stolicy.

Wojna polsko-bolszewicka (wojna polsko-rosyjska 1919-1920) – wojna pomiędzy odrodzoną II Rzeczpospolitą a Rosją Radziecką, dążącą do podboju państw europejskich i przekształcenia ich w republiki radzieckie zgodnie z doktryną i deklarowanymi celami politycznymi ("rewolucja z zewnątrz") rosyjskiej partii bolszewików.

Ważniejsze prace

1965 Rozpad Austro-Węgier 1914-1918 (sprawy narodowościowe i działania dyplomatyczne)

1968 Austria i Sudety 1919-1938 zabór Austrii i przygotowania agresji na Czechosłowację

1969 Agonia pokoju i początek wojny (sierpień-wrzesień 1939)

1972 Kieszonkowy słownik słowacko-polski i polsko słowacki. Cz. 1-2, 14000 wyrazów i zwrotów słowackich, 14000 wyrazów i zwrotów polskich

1973 Zdrada monachijska sprawa Czechosłowacji i dyplomacja europejska w roku 1938

1977 Europa zmierza ku przepaści

1981 Rok 1940 w dyplomacji europejskiej

1988 Między dwiema wojnami 1919-1939

Bibliografia

W służbie nauki. Henryk Batowski 1907-1999, red. Rita Majkowska, Kraków 2003.

Dariusz Matelski, Henryk Batowski (1907-1999). Wspomnienie, „Gazeta Wyborcza Poznań”, nr 26 (3934) z 31 stycznia 2002, s. 10.