Henryk Czyż - Polski Serwis Naukowy

Henryk Czyż - (ur. 16 czerwca 1923 w Grudziądzu, zm. 16 stycznia 2003 w Warszawie) − polski dyrygent, kompozytor, literat, pedagog.

Późne dzieciństwo i młodość spędził w Wilnie. Uczęszczał tam na pierwsze lekcje muzyki wespół z kolegą, późniejszym skrzypkiem Jarosławem Pacakiem, w domu Emanuela Pacaka, właściciela zakładów muzycznych na wileńskim Zwierzyńcu. W drugiej połowie lat 30 był uczniem wileńskiego Gimnazjum Ojców Jezuitów. Od 1937 roku w szkole tej prowadził zespół muzyczny "Pocket Jazz", gdzie grał na saksofonie . W początkach okupacji zespół ten występował w znanej wileńskiej restauracji "Biały Strahl" - występowało w nim wielu później cenionych muzyków, m.in. znany z sal koncertowych i audycji TV w PRL pianista-akompaniator Marian Suchocki, dyrektor Filharmonii Wrocławskiej Radomir Reszke i skrzypek-koncertmistrz Jarosław Pacak.

Tadeusz Szeligowski (ur. 13 września 1896 we Lwowie, zm. 10 stycznia 1963 w Poznaniu) − polski kompozytor, pedagog, prawnik i animator życia muzycznego.
Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu (UMK) – państwowy uniwersytet z siedzibą w Toruniu (miasteczko uniwersyteckie znajduje się w Toruniu na Bielanach) oraz oddziałem Collegium Medicum im. Ludwika Rydygiera w Bydgoszczy (dawna Akademia Medyczna w Bydgoszczy). Oprócz Torunia i Bydgoszczy UMK prowadzi także działalność w Grudziądzu (Zamiejscowy Ośrodek Dydaktyczny UMK w Grudziądzu), gdzie prowadzone są studia na 5 kierunkach, oraz we Włocławku (Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku), gdzie kształci się studentów na kierunku teologicznym. UMK prowadzi także stację badawczą na Spitsbergenie. Uniwersytet kieruje też Gimnazjum i Liceum Akademickim w Toruniu.

Żołnierz AK, po udziale w Akcji "Burza" (1944) aresztowany i wraz z tysiącami innych wywieziony do obozu sowieckiego w Kałudze.

Po wojnie studiował prawo i filozofię na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu (1946-1948), równocześnie współpracując z W. Horzycą w Teatrze Ziemi Pomorskiej oraz dyrygenturę (w klasie Waleriana Bierdiajewa) i kompozycję (w klasie Tadeusza Szeligowskiego) w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Poznaniu, którą ukończył w 1952 roku. W latach 1952-1953 pracował jako dyrygent w Operze im. Stanisława Moniuszki w Poznaniu, 1953-1957 był drugim dyrygentem Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia. W latach 1957-1960 i 1972-1980 kierownik artystyczny i pierwszy dyrygent Filharmonii Łódzkiej, 1961-1962 - dyrygent Opery w Warszawie, 1963-1967 - kierownik artystyczny i pierwszy dyrygent Filharmonii Krakowskiej. Od 1962 do 1966 prowadził klasę dyrygentury w Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie. Do jego uczniów należeli m.in. A. Pałka, Antoni Wit i Jerzy Salwarowski. W latach 1971-74 pełnił funkcję dyrektora muzycznego (Generalmusikdirektora) w Düsseldorfie. W tym samym okresie był twórcą i prezenterem popularnego programu telewizyjnego Nie taki diabeł straszny, który w TVP 1 popularyzował muzykę poważną w Polsce. W latach 1980-95 prowadził klasę dyrygentury w Akademii Muzycznej w Warszawie.

Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie (daw. Akademia Muzyczna im. Fryderyka Chopina w Warszawie, jeszcze wcześniej Konserwatorium Muzyczne w Warszawie) - najstarsza i największa uczelnia muzyczna w Polsce, a także jedna z najstarszych w Europie. Mieści się w Warszawie.
Akcja Burza w Okręgach Wilno i Nowogródek AK – część akcji wojskowej zorganizowanej i podjęta przez oddziały Armii Krajowej przeciw wojskom niemieckim, w końcowej fazie okupacji niemieckiej, bezpośrednio przed wkroczeniem Armii Czerwonej, prowadzona w granicach II Rzeczypospolitej.

Występował w niemal wszystkich krajach europejskich, w Ameryce Południowej i Stanach Zjednoczonych, dyrygował orkiestrami filharmonii leningradzkiej, berlińskiej, sztokholmskiej, madryckiej, orkiestrą BBC, Santa Cecilia i innymi. Nagrał szereg płyt dla firm: Polskie Nagrania, Philips, Harmonia Mundi, Miełodija, Electrola, które zdobyły nagrody międzynarodowe, m.in. Grand Prix du Disque i nagroda Edisona za nagranie Pasji Pendereckiego — Philips 1967, Grand Prix Mondial za kwadrofoniczne nagranie Raj i Peri Schumanna — Electrola 1974. W rozległym repertuarze Czyża dużo miejsca zajmują formy oratoryjne, muzyka klasyczna i współczesna. Na polskie sceny operowe i estrady koncertowe wprowadził szereg utworów Strawińskiego, Honeggera, Debussy'ego i innych. W latach 1966-1969 blisko współpracował z Krzysztofem Pendereckim, dyrygując prawykonaniami Pasji, Dies irae, Diabłów z Loudun i prezentując jego dzieła w wielu krajach.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.
Teatr Wielki — Opera Narodowa w Warszawie – budynek zlokalizowany przy placu Teatralnym w Warszawie, będący siedzibą Opery Narodowej. W Salach Redutowych mieści się Muzeum Teatralne oraz dwie spośród trzech scen Teatru Narodowego.

Odznaczenia

Złoty Krzyż Zasługi (1953)

Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1958)

Nagroda Ministra Kultury i Sztuki I stopnia (1975)

Nagroda Państwowa I stopnia za całokształt działalności artystycznej (1978)

Nagroda I stopnia Ministra Obrony Narodowej w dziedzinie muzyki (1988)

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Elżbieta Dziębowska, ps. Dewajtis (ur. 16 kwietnia 1929 w Warszawie) – polska muzykolog, w czasie II wojny światowej harcerka i łączniczka w batalionie Parasol oraz uczestniczka powstania warszawskiego

Akademia Muzyczna w Krakowie (daw. Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego w Krakowie, Państwowa Wyższa Szkoła Muzyczna w Krakowie) – państwowa uczelnia muzyczna z siedzibą w Krakowie, kształcąca artystów muzyków na studiach pierwszego (dyplom licencjata), drugiego (tytuł magistra sztuki) oraz trzeciego (doktor sztuki) stopnia. Wywodzi swoją historię od założonego w 1888 roku krakowskiego Konserwatorium Towarzystwa Muzycznego.

Narodowa Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia powstała w 1935 r. w Warszawie jako Wielka Orkiestra Symfoniczna Polskiego Radia. Zespół utworzył i prowadził do 1939 r. Grzegorz Fitelberg. Po wojnie, w marcu 1945 r. orkiestra została reaktywowana w Katowicach przez Witolda Rowickiego. W roku 1947 dyrekcję artystyczną objął ponownie Grzegorz Fitelberg. Po jego śmierci w 1953 roku Zespołem kierowali kolejno Jan Krenz, Bohdan Wodiczko, Kazimierz Kord, Tadeusz Strugała, Jerzy Maksymiuk, Stanisław Wisłocki, Jacek Kaspszyk, Antoni Wit. We wrześniu 2000 r. dyrektorem naczelnym i programowym została Joanna Wnuk-Nazarowa. W latach 2001-2007 funkcję dyrektora artystycznego pełnił Gabriel Chmura, od stycznia 2009 stanowisko dyrektora muzycznego objął Jacek Kaspszyk a II dyrygentem został Michał Klauza. Tytuł pierwszego dyrygenta gościnnego NOSPR przyjął Stanisław Skrowaczewski, dyrygenta honorowego – Jan Krenz, opiekę artystyczną sprawuje Jerzy Semkow.

Antoni Wit – dyrygent, urodzony 7 lutego 1944 w Krakowie. W Państwowej Wyższej Szkole Muzycznej w Krakowie (obecnej Akademii Muzycznej) studiował dyrygenturę u Henryka Czyża, kompozycję u Krzysztofa Pendereckiego. Drugie miejsce w międzynarodowym konkursie dyrygenckim Herberta von Karajana w Berlinie w 1971 roku zapoczątkowało jego karierę. Był m.in. szefem Wielkiej Orkiestry Symfonicznej Polskiego Radia i Telewizji, od 2002 jest dyrektorem naczelnym i artystycznym Filharmonii Narodowej w Warszawie, wykładał także na Akademii Muzycznej w Krakowie. Naucza w Akademii Muzycznej w Warszawie. Antoni Wit jest "rekordzistą" nagraniowym wśród polskich dyrygentów. Nagrał prawie 80 CD dla NAXOS oraz wiele dla innych wytwórni. W repertuarze, obok tradycyjnego repertuaru, ma również dużą liczbę dzieł współczesnych. Dokonał nagrania wszystkich utworów orkiestrowych Witolda Lutosławskiego (dla Naxos), wielokrotnie dyrygował i nagrywał utwory innych kompozytorów polskich, głównie Wojciecha Kilara, Krzysztofa Pendereckiego i Krzysztofa Meyera.

Poznań (, niem. Posen, jidysz פּױזן Pojzn, ros. - Познань) – jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzekami Wartą i Cybiną, na Pojezierzu Wielkopolskim. Stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. W obrębie miasta znajduje się duży węzeł drogowy i kolejowy oraz międzynarodowy port lotniczy Ławica. Piąte pod względem liczby ludności miasto w Polsce i szóste pod względem powierzchni.

Armia Krajowa (AK) – zakonspirowana siła zbrojna polskiego podziemia w czasach II wojny światowej, działająca pod okupacją niemiecką państwa polskiego i sowiecką w granicach sprzed 1 września 1939 oraz poza nimi. Była najsilniejszą i najlepiej zorganizowaną armią podziemną z działających w tamtym czasie w Europie.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.