Henryk Gąsiorowski - Polski Serwis Naukowy

Henryk Gąsiorowski (ur. 1 kwietnia 1878 w Zaleszczykach, zm. 16 stycznia 1947 w Grudziądzu) – polski krajoznawca, nauczyciel, fotografik, major piechoty Wojska Polskiego.

Był synem Leonarda Gąsiorowskiego i Marii z domu Stecher de Sebenitz. Ukończył gimnazjum w Kołomyi i studia wyższe (polonistyka, historia, geografia), zapewne na Uniwersytecie Lwowskim. Pracował jako nauczyciel gimnazjalny w Kołomyi, gdzie był działaczem Sokoła, Towarzystwa Szkoły Ludowej i Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego. Zajmował się organizacją Muzeum Pokuckiego i kolekcjonował huculską sztukę ludową. Pisał artykuły do prasy lokalnej i krajoznawczej. W latach I wojny światowej był oficerem Cesarskiej i Królewskiej Armii, a od 1919 roku Wojska Polskiego. Od 1920 roku w Grudziądzu, gdzie był oficerem 64 Pułku Piechoty. W 1922 roku zweryfikowany został w stopniu majora ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku, w korpusie oficerów zawodowych piechoty i mianowany referentem do spraw kultury i oświaty w Dowództwie Okręgu Korpusu Nr VIII w Toruniu, a następnie komendantem Powiatowej Komendy Uzupełnień w Grudziądzu. Z dniem 30 kwietnia 1927 roku przeniesiony został w stan spoczynku. W 1934 roku pozostawał na ewidencji Powiatowej Komendy Uzupełnień w Grudziądzu z przydziałem mobilizacyjnym do Oficerskiej Kadry Okręgowej Nr VIII. W tym czasie przewidziany był do użycia w czasie wojny.

Major – stopień oficerski używany w armiach wielu krajów. W wojsku polskim jest to stopień niższy od podpułkownika, wyższy od kapitana. Major wchodzi w skład korpusu oficerów starszych, natomiast w okresie międzywojennym – w skład korpusu oficerów sztabowych. Odpowiednikiem majora w marynarce wojennej jest komandor podporucznik a w policji podinspektor Policji.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Także na Pomorzu współpracował z czasopismami geograficznymi, krajoznawczymi i regionalnymi, był współorganizatorem grudziądzkiego oddziału Polskiego Towarzystwa Krajoznawczego. Piastował stanowisko referenta turystyczno-krajoznawczego Rozgłośni Polskiego Radia w Toruniu (zał. 1935). Fotografował m.in. zabytki Grudziądza i Torunia, a także przyrodę Beskidów Wschodnich. Wiele fotografii wydano w formie widokówek. Od 1934 prezes Towarzystwa Fotograficznego "Słońce" w Grudziądzu. Opublikował m.in. Przewodnik po Beskidach Wschodnich, t. 1-2, Lwów 1933-1935 (reprint Kielce 2000). Brał udział w pracach kartograficznych na zlecenie Wojskowego Instytutu Geograficznego.

Cmentarz przy ul. Cmentarnej w Grudziądzu - kompleks nekropolii, położony za parkiem miejskim i składający się z cmentarza katolickiego (farnego) i ewangelickiego (parafii ewangelicko-augsburskiej) o zatartych granicach wewnętrznych oraz dodatkowo z pustego obszaru dawnego cmentarza żydowskiego. Po II wojnie światowej nazywany też Cmentarzem Centralnym.

Beskidy Wschodnie (węg. Külső-Beszkidek, 522) – część Beskidów zaliczana do Karpat Wschodnich. Rozciągają się na obszarze Polski, Słowacji, Ukrainy i Rumunii. Najwyższym szczytem jest ukraińska Howerla (2061 m n.p.m.). Beskidy Wschodnie charakteryzują się brakiem części pogórskiej, charakterystycznej dla Beskidów Zachodnich i Środkowych.

Lata II wojny światowej przeżył w Grudziądzu. Pozostawił pamiętnik z walk o miasto w styczniu-lutym 1945 oraz fotograficzną dokumentację zniszczeń. Od 1945 zatrudniony w Archiwum Miejskim. Wykonał kilka tysięcy zdjęć, przechowywanych w Muzeum Miejskim i w zbiorach archiwalnych.

Pomysł założenia Towarzystwa Tatrzańskiego był rozważany wśród miłośników Tatr już w 1871. Założono je początkowo jako Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie 3 sierpnia 1873. Po ustanowieniu statutu Towarzystwo zostało zarejestrowane 19 marca 1874 z siedzibą w Nowym Targu. W maju 1874 zmieniło nazwę na Towarzystwo Tatrzańskie i przeniosło swoją siedzibę do Krakowa.

Oficer - żołnierz zawodowy lub żołnierz rezerwy należący do korpusu oficerów, posiadający stopień wojskowy co najmniej podporucznika, pełniący służbę na stanowisku co najmniej dowódcy plutonu, instruktora, członka sztabu, a także na stanowisku szczególnym (np. sędzia sądu wojskowego, prokurator wojskowy, lekarz, pilot) lub na innym stanowisku.

Pochowany na cmentarzu przy ul. Cmentarnej.

Przypisy

Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 5 z 05.02.1927 r.

Bibliografia

Rocznik Oficerski 1924, Ministerstwo Spraw Wojskowych, Oddział V Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, Warszawa 1924, s. 276, 345, 1332

Rocznik Oficerski Rezerw 1934, Biuro Personalne Ministerstwa Spraw Wojskowych, Warszawa 1934, L.dz. 250/mob. 34, s. 326, 1011

Mieczysław Derezyński, Gąsiorowski Henryk, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 7, Kraków, PAU – PAN, 1948-1958

Ignacy Płażewski, Spojrzenie w przeszłość polskiej fotografii, sł. wstępne Jan Sunderland, wyb. il. Jerzy Płażewski, Warszawa, PIW, 1982, ISBN 83-06-00100-1

Stanisław Poręba, Ludzie turystyki i krajoznawstwa Grudziądza i regionu grudziądzkiego (1913-1988). Słownik biograficzny, [w:] VII Grudziądzki Sejmik Krajoznawczy. 65-lecie Oddziału PTK-PTTK w Grudziądzu. Materiały szkoleniowe, Grudziądz, Komisja Krajoznawcza PTTK, 1987

Anna Wajler, Grudziądz na pocztówkach z lat 1920-1939, Grudziądz, Muzeum w Grudziądzu, 2002, ISBN 83-88076-06-X

Ignacy Płażewski, Dzieje polskiej fotografii 1839-1939, Warszawa, Książka i Wiedza, 2003, ISBN 83-05-13316-8

Grudziądz 1945. Wspomnienia, red. nacz. Janusz Kalamarski, Grudziądz, Wydaw. Kalamarski, 2007, ISBN 978-83-920267-1-6

Linki zewnętrzne

Henryk Gąsiorowski w katalogu Biblioteki Narodowej

Katalog Biblioteki UMK