Henryk Majecki - Polski Serwis Naukowy

Henryk Majecki (ur. 19 grudnia 1932, zm. 12 stycznia 2009) - badacz i popularyzator dziejów najnowszych regionu białostockiego.

Henryk Majecki urodził się 19 grudnia 1932 r. w Jędrzejowie w województwie kieleckim. Studia historyczne ukończył na Uniwersytecie Moskiewskim im. Łomonosowa z wyróżnieniem. Od 1958 roku rozpoczął pracę w Białymstoku. W 1961 r. rozpoczął studia doktoranckie w ówczesnej Wyższej Szkole Nauk Społecznych w Warszawie. Pracę doktorską na temat: „Początki władzy ludowej na Białostocczyźnie w latach 1944-1947” obronił w 1967 r. Od 1 października 1965 roku rozpoczął pracę na stanowisku dyrektora Wojewódzkiego Archiwum Państwowego w Białymstoku. Pracował na tym stanowisku nieprzerwanie do wiosny 1998 r., wówczas po 33-letniej pracy w Archiwum odszedł na emeryturę.

Województwo kieleckie – województwo istniejące w okresie II Rzeczypospolitej, PRL oraz III Rzeczypospolitej. Utworzone 2 sierpnia 1919 na mocy ustawy tymczasowej o organizacji władz administracyjnych II instancji. Granice tego województwa zmieniały się w 1938, 1945, 1950 i 1975 roku. W czasie reformy administracyjnej w 1999 zostało zlikwidowane. Po reformie większa część jego obszaru znalazła się w województwie świętokrzyskim.

Grajewo – miasto i gmina w województwie podlaskim, nad rzeką Ełk. Od 1 stycznia 1999 roku jest stolicą powiatu grajewskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa łomżyńskiego. Według danych z 31 grudnia 2008 miasto liczyło 22 309 mieszkańców.

Aktywność dr. Henryka Majeckiego możemy podzielić na zawodową, społeczną, kulturalno-oświatową, ale nade wszystko naukowo-badawczą.

Działalność naukowo-badawcza koncentrowała się wokół trzech głównych problemów badawczych. Pierwszym było życie polityczne w województwie białostockim w okresie międzywojennym (1918-1939). Efektem pracy nad tym obszarem badawczym były 43 artykuły opublikowane głównie w Roczniku Białostockim, wydawanym przez Muzeum Okręgowe w Białymstoku, kwartalniku Białostocczyzna – wydawnictwie Białostockiego Towarzystwa Naukowego, Studiach Podlaskich – wydawnictwie Instytutu Historii Uniwersytetu w Białymstoku oraz w Studiach Łomżyńskich – wydawnictwie Łomżyńskiego Towarzystwa Naukowego im. Wagów.

Uniwersytet Moskiewski im. M. Łomonosowa (ros. Московский государственный университет имени М.В.Ломоносова, w skrócie МГУ, MGU) – największy i najbardziej znany uniwersytet w Rosji, otwarty 25 stycznia 1755, założony przez carycę Elżbietę Piotrowną, dzięki pomysłowi Michaiła Łomonosowa i aktywnym zabiegom Iwana Szuwałowa.

Październik – dziesiąty miesiąc w roku, wg używanego w Polsce kalendarza gregoriańskiego, ma 31 dni. Jest najdłuższym miesiącem w roku kalendarzowym, ponieważ wypada wtedy zmiana z czasu letniego na zimowy (jest dłuższy o jedną godzinę od pozostałych 31-dniowych miesięcy). Nazwa miesiąca (wg Brücknera) (dawniej również paździerzec) pochodzi od słowa paździerze oznaczającego "odpadki od lnu lub konopi". Obok tego funkcjonowały również nazwy: paździerzec, paździerzeń, pościernik, a także winnik (por. starogermańska nazwa miesiąca Weinmond).

Kolejny obszar badawczy dr. Henryka Majeckiego to okres powojenny i problematyka tzw. „podziemia reakcyjnego” na Białostocczyźnie. Był to zamierzony temat rozprawy habilitacyjnej dr. H. Majeckiego. Z różnych powodów nie doszło do jej sfinalizowania. Najważniejszym był zły klimat polityczny wokół podjętej przez niego problematyki, jednak efektem pracy nad powyższą tematyką były liczne publikacje. Jedną z nich była monografia pt. Reakcyjne podziemie na Białostocczyźnie w latach 1944-1956, która została wydana w 1979 r. przez Instytut Historii Uniwersytetu Warszawskiego - Filii w Białymstoku.

Kultura (z łac. colere = "uprawa, dbać, pielęgnować, kształcenie") – termin ten jest wieloznaczny, pochodzi od łac. cultus agri ("uprawa ziemi"), interpretuje się go w różny sposób przez przedstawicieli różnych nauk. Kulturę można określić jako ogół wytworów ludzi, zarówno materialnych, jak i niematerialnych: duchowych, symbolicznych (takich jak wzory myślenia i zachowania).

Oświata - pojęcie "oświata" używane jest często zamiennie z wyrażeniem "system oświaty". Według Słownika Pedagogicznego W. Okonia jest to ogół odpowiednio powiązanych ze sobą placówek i instytucji wychowania bezpośredniego i pośredniego, umożliwiających obywatelom zdobywanie ogólnego i zawodowego wykształcenia oraz wszechstronny rozwój osobowości.

Trzeci obszar badawczy to problematyka związana z dziejami PRL. Do najważniejszych prac należy tu zaliczyć wymienioną już wcześniej rozprawę doktorską, a także rozszerzoną wersję rozprawy wydaną w 1977 r. przez PWN noszącą tytuł: „Białostocczyzna w pierwszych latach władzy ludowej 1944-48”. Obiektem zainteresowań dr. H. Majeckiego były przede wszystkim dzieje regionu białostockiego. Nieco miejsca w swojej twórczości poświęcił on także historii Polski i krajów sąsiednich w XIX i XX w. Dowodem tego są liczne recenzje i informacje zamieszczone głównie w „Roczniku Białostockim” i periodyku Acta Baltico-Slavica – wydawnictwie Białostockiego Towarzystwa Naukowego.

Polska Rzeczpospolita Ludowa (PRL) - oficjalna nazwa państwa polskiego w latach 1952-1989. Uprzednio w latach 1945-1952 ten sam organizm państwowy funkcjonował jako podmiot prawa międzynarodowego pod nazwą Rzeczpospolita Polska. Zwana propagandowo Polską Ludową - był to kolokwialny eufemizm na okres monopartyjnych rządów PPR, a od 1948 PZPR w Polsce.

Jędrzejów – miasto w woj. świętokrzyskim, w powiecie jędrzejowskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Jędrzejów. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. kieleckiego.

Dr Henryk Majecki odgrywał ważną rolę w organizowaniu środowiska naukowo historycznego w Białymstoku. Należał do grona inicjatorów i współorganizatorów BTN. Działał w BTN od 1964 r. W 1972 r. był już członkiem Zarządu Białostockiego Towarzystwa Naukowego i redaktorem periodyku Acta Baltico-Slavica. W BTN pełnił wiele funkcji: od członka Zarządu, poprzez sekretarza czy wiceprezesa. W czerwcu 2002 r. po raz pierwszy nie wszedł w skład nowo wybranego Zarządu BTN.

Politechnika Białostocka jest największą uczelnią techniczną północno-wschodniej Polski, kształci na 7 wydziałach i w ośrodku dydaktycznym. Według ogólnoświatowego rankingu szkół wyższych Webometrics Ranking of World Universities opracowanego przez hiszpański instytut Consejo Superior de Investigaciones Científicas uczelnia zajmuje 14. miejsce w Polsce wśród uczelni technicznych, a w świecie 2731. pośród wszystkich typów uczelni.

Archiwum państwowe - instytucja wchodząca w skład administracji rządowej (państwowej). W Polsce archiwa państwowe podlegają Naczelnemu Dyrektorowi Archiwów Państwowych, ten z kolei Ministrowi Kultury.

Do ważnych zasług dr. H. Majeckiego należy również wydawanie kwartalnika BTN Białostocczyzna. Był jego redaktorem naczelnym nieprzerwanie od 1986 do 2001 r. Czasopismo to zdobyło sobie ważną pozycję w życiu naukowym kraju i regionu. Pracując w BTN dr Henryk Majecki był również inicjatorem i redaktorem wielu wydawnictw prac zbiorowych wydawanych przez Towarzystwo. Warto tu wymienić: Studia i materiały do dziejów Białegostoku; Studia i materiały do dziejów Siemiatycz; Studia i materiały do dziejów powiatu grajewskiego i cały szereg innych. Dr H. Majecki był także twórcą i głównym organizatorem Międzynarodowych Konferencji Źródłoznawczych. Od 1996 r. odbywają się one corocznie w Białymstoku. Głównymi organizatorami są: Archiwum Państwowe w Białymstoku, Instytut Historii Uniwersytetu w Białymstoku, Katedra Filologii i Nauk Społecznych Politechniki Białostockiej. Dr H. Majecki pełnił w tym samym czasie funkcję dyrektora Archiwum Państwowego w Białymstoku. Nie zajmował się jedynie administrowaniem i zarządzaniem, lecz również opracowywał liczne zespoły akt, sporządzał inwentarze książkowe, itp. Prowadził także pracę popularyzatorską. Udzielał licznych wywiadów prasowych, radiowych, telewizyjnych dotyczących zarówno pracy archiwum, jak i historii regionu. Czynnie pracował w Towarzystwie Wiedzy Powszechnej. Aktywnie działał w wielu organizacjach kulturalno-oświatowych. Za swoją działalność społeczną był nagradzany wieloma odznakami honorowymi m.in. „Zasłużony Białostocczyźnie”; „Zasłużony Działacz Kultury”; „Zasłużony dla Archiwistyki”.

Uniwersytet Warszawski – polska uczelnia państwowa, założona w 1816 roku w Warszawie. Najlepszy uniwersytet w Polsce według ogólnoświatowego rankingu Academic Ranking of World Universities. Uczelnia wielokrotnie była zwycięzcą corocznych rankingów uczelni państwowych przeprowadzanych przez "Rzeczpospolitą" i "Perspektywy".

"Acta Baltico-Slavica", rocznik historyczny i archeologiczny, etnograficzny i językoznawczy, wydawany w latach 1964—1977 w Białymstoku przez Białostockie Towarzystwo Naukowe, w latach 1977—1992 we Wrocławiu przez Ossolineum, od roku 1992 w Warszawie przez Instytut Slawistyki PAN. Publikuje prace dotyczące stosunków politycznych, społecznych, gospodarczych, kulturalnych i kontaktów językowych między ludami bałtyckimi a słowiańskimi dawniej i obecnie. Redaktorzy naczelni: Jerzy Anoniewicz (1964—1974), Jan Safarewicz (1975—1990), Iryda Grek-Pabisowa (od 1990).

Ostatnie lata życia dr H. Majecki spędził na emeryturze. Miał poważne problemy ze wzrokiem, które uniemożliwiały mu dalszą pracę. Mimo to stale interesował się życiem naukowym toczącym się w Białymstoku. Zmarł 12 stycznia 2009 roku, miał 76 lat.

Źródła

"Białostocczyzna" nr 1/1998.

Informacje z Państwowego Archiwum w Białymstoku.

Wybrane publikacje

Obóz narodowy w okręgu łomżyńskim w latach 1918 - 1928 [w:] Studia Łomżyńskie