Henryk Stroband - Polski Serwis Naukowy

Henryk Stroband, ur. 14 listopada 1548 - zm. 20 listopada 1609) - ławnik i burmistrz toruński, twórca protestanckiego Gimnazjum Akademickiego w Toruniu, współtwórca kodyfikacji prawa chełmińskiego.

Syn Jana i Małgorzaty Esken. We Frankfucie n. Odrą studiował od 1566 filozofię, prawo i nauki polityczne; od 1568 w Tybindze prawo cywilne i kononiczne interesując się w tym czasie historią starożytną, a od 1570 studiował teologię w Wittenberdze. Odbył też podróż do Strasburga i Bazylei i w 1574 powrócił do Torunia.

Prawo chełmińskie niem. Kulmer Recht, łac. Jus Culmense vetus – odmiana prawa magdeburskiego powstała około 1233 w Chełmnie i Toruniu, używana głównie na Pomorzu, Prusach, Mazowszu, Warmii i Podlasiu. Na skutek zarządzenia Kazimierza Jagiellończyka od 1476 obowiązywało wszystkich mieszkańców Prus Królewskich (także szlachtę). Najstarsze dokumenty to Kulmer Handfeste Hermanna von Salza z 1232 i Alte Kulm z XIV wieku. Nigdy nie uzgodniono oficjalnej kodyfikacji. W praktyce stosowano głównie wydane drukiem projekty kodyfikacji z lat 1566, 1580 oraz 1594.

Fortyfikacja (z łac. fortificatio – umocnienie) – zespół obiektów wojskowych w postaci odpowiednich budowli i urządzeń, przeznaczonych do prowadzenia działań obronnych.

Początkowo ławnik staromiejski, od 1586 zasiadał w Radzie, a już w 1587 wybrany burmistrzem i prezydentem. Burmistrzem był aż do swojej śmierci, sześciokrotnie pełniąc funkcje prezydenta. Był też w mieście protoscholarchą zarządzającym szkołami miejskimi oraz stał na czele konsystorza toruńskiego.

Ratusz Staromiejski - główna budowla świecka toruńskiego Starego Miasta, gotycki budynek powstały etapami w ciągu XIII i XIV w., przebudowany w XVII w. i odbudowany po zniszczeniach w XVIII w., jeden z najznamienitszych przykładów średniowiecznej architektury mieszczańskiej w środkowej Europie.

Anton Möller (ur. ok. 1563 r. w Królewcu, zm. zm. w styczniu 1611 r. w Gdańsku) - malarz gdański, autor obrazów alegorycznych, kompozycji o tematyce biblijnej i portretów.

Był najwybitniejszą postacią Torunia przełomu XVI i XVII w. wykazując się wielką aktywnością. W pierwszym etapie jego działalności wybijają się studia nad kodyfikacją prawa chełmińskiego, oraz reformą szkolnictwa miejskiego. Dzięki jego zabiegom toruńskie gimnazjum znacznie podniosło swój poziom nauczania, przekształcając się z sześcioklasowej szkoły o średniowiecznym jeszcze rodowodzie, w nowoczesną dziesięcioklasową szkołę i uzyskało status akademicki, stając się jednym z czołowych ośrodków życia intelektualnego w Prusach Królewskich. Zgłaszał także Stroband w 1595 r. niezrealizowany projekt powołania w Toruniu akademii protestanckiej, mającej być centrum naukowym różnowierców w Rzeczypospolitej.

Rzeczpospolita Obojga Narodów (, właściwie Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, od XVII wieku częściej znane jako Rzeczpospolita Polska) – państwo federacyjne złożone z Korony Królestwa Polskiego i Wielkiego Księstwa Litewskiego istniejące w latach 1569-1795 na mocy unii lubelskiej. Rozciągało się na większości terytorium dzisiejszej Polski, Litwy, Białorusi i Ukrainy, a częściowo także Łotwy, Estonii, Rosji, Mołdawii i Słowacji. W 1618 osiągnęło maksymalny zasięg terytorialny wynoszący ok. 990 tys. km². Liczba ludności wynosiła od 6,5 mln w 1569 do 14 mln w 1772. Panującym ustrojem była demokracja szlachecka, a głową państwa król elekcyjny.

Nauki prawne to zbiór nauk społecznych i humanistycznych zajmujących się prawem. Jako synonimy "nauk prawnych" używa się również terminów prawoznawstwo czy jurysprudencja, są to jednak terminy wieloznaczne. Prawoznawstwo oznaczać może również teorię prawa, natomiast jurysprudencja uznawana jest za jedną z ogólnych nauk prawnych, specyficzną szczególnie dla krajów common law.

Po wyborze do Rady Torunia uzyskał znaczny wpływ na funkcjonowanie miasta i wystąpił z szerokim programem reformatorskim. Uporządkował prawa miejskie w takich kwestiach jak wybory do władz miasta, funkcjonowanie ordynków, czy działalność konsystorza.

Ważnym elementem działalność Strobanda były inwestycje budowlane. Przebudował budynki po klasztorze franciszkańskim adaptując je na potrzeby gimnazjum, wybudował także bursę dla studentów. Do jego głównych realizacji można zaliczyć rozbudowę Ratusza Staromiejskiego. Miały się tam odbywać wszelkie uroczystości miejskie i znajdowały się kramy kupieckie. W tym celu sprowadził do Torunia z Gdańska niderlandzkiego architeka, Antoniego von Obberghena który dokonał przebudowy gotyckiego gmachu. Niezachowaną dekorację malarską wnętrza wykonał gdański mistrz Anton Möller. W 1591 r. wystąpił też z propozycją przekształcenia systemu obronnego miasta w nowoczesne fortyfikacje bastionowe. W latach 1597-1601 zbudowano zbrojownię i oraz budynek straży miejskiej. Opracował też koncepcję budowy nowego mostu wiślanego. Z jego inicjatywy w 1608 roku Rada Miejska Torunia założyła w Przysieku koło Torunia pierwszy browar, który przyniósł Toruniowi spore zyski.

Gimnazjum Akademickie w Toruniu - protestancka szkoła półwyższa założona w Toruniu w 1568, odznaczająca się wysokim poziomem nauczania i nowatorstwem poglądów[potrzebne źródło]. Jedna z najsłynniejszych i najświetniejszych uczelni w Królestwie Polskim[potrzebne źródło].

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Był autorem kompleksowego systemu opieki nad sierotami, opartymi o wzory holenderskie. Umożliwił uczniom zamiejscowym i uboższej młodzieży studia w gimnazjum.

Linki zewnętrzne

Toruński Serwis Turystyczny