Henryk XI (ur. 23 lutego 1539 w Legnicy, zm. 3 marca 1588 w Krakowie) – książę legnicki z dynastii Piastów, opój i utracjusz. Syn księcia legnickiego Fryderyka III i Katarzyny, córki księcia Meklemburgii Henryka V. Mąż Zofii Hohenzollern, córki margrabiego Ansbach i księcia karniowskiego Jerzego Hohenzollerna (syna Fryderyka Starszego i Zofii Jagiellonki).

Młodość

Henryk XI – pierworodny syn Fryderyka III i Katarzyny meklemburskiej – urodził się 23 lutego 1539 na zamku w Legnicy. W młodości był świadkiem, jak jego ojciec na mocy postanowienia cesarza Karola V Habsburga został odsunięty od rządów. Decyzja cesarska była podyktowana nielojalnym zachowaniem Fryderyka III, który dołączył do antyhabsburskiej koalicji protestanckich książąt Rzeszy, a na dodatek pojawił się na dworze zaprzysięgłego wroga Habsburgów, popierającego tę koalicję, króla Francji Henryka II. Ponieważ Henryk liczył zaledwie dwanaście lat, do administrowania księstwem legnickim wyznaczeni zostali regenci: cesarski namiestnik Śląska i biskup wrocławski Baltazar von Promnitz oraz książę brzeski (brat Fryderyka III) Jerzy II, na dworze którego Henryk spędził kilka lat, pobierając nauki, jednakże studiów uniwersyteckich już nie podjął. Po abdykacji cesarza Karola V Fryderyk III w 1556 lub 1557 r., po złożeniu obietnicy posłuszeństwa i lojalności nowemu cesarzowi Ferdynandowi I, odzyskał władzę w księstwie legnickim.

Książę legnicki

27 października 1559 Fryderyk III decyzją cesarza Ferdynanda I został po raz kolejny odsunięty od rządów. Ponieważ Henryk XI był już pełnoletni, to on, a nie jak osiem lat wcześniej jego stryj, Jerzy II, w Boże Narodzenie tego samego roku objął panowanie w księstwie legnickim. Natomiast Fryderyk III został uwięziony w areszcie domowym, w którym przebywał przez jedenaście lat, aż do śmierci 15 grudnia 1570.

Henryk XI odziedziczył po ojcu księstwo, którego finanse znajdowały się w tragicznym stanie. Po rządach Fryderyka III pozostał dług w wysokości 80 tys. talarów. Henryk XI zamiast ten dług sukcesywnie spłacać, przewyższył marnotrawstwem swego ojca, pozostawiając na koniec swego panowania zadłużenie sięgające 700 tys. talarów.

Książę legnicki usiłował zdobyć środki na spłatę swoich rosnących zobowiązań od stanów swej dzielnicy. W 1567 r. zaproponował im w zamian za 120 tys. talarów zrzeczenie się tzw. przywileju głogowskiego, który dawał panującemu prawo zajmowania lenna bezdzietnie zmarłego wasala. Jednakże pomysł ten nie został zaakceptowany. Natomiast 24 grudnia 1571 na zjeździe stanów księstwa legnickiego Henryk XI usiłował skłonić poddanych do spłacenia książęcych długów, ofiarowując pod zastaw własne dobra i kosztowności. Deklarował także oddanie ich w zamian za stałą pensję, zapewniające utrzymanie na odpowiadającym jego pozycji społecznej poziomie. Wobec nieprzyjęcia książęcych propozycji Henryk XI uwięził przedstawicieli stanów i trzymał ich w niewoli, dopóki nie podpisali zgody na zapłacenie ogólnostanowego podatku w wysokości ok. 66 tys. talarów. Po odzyskaniu wolności przedstawiciele stanów wystosowali do cesarza Maksymiliana II skargę na księcia legnickiego. Habsburg wyznaczył specjalną komisję do zbadania tej sprawy.