Herb Gdyni - Polski Serwis Naukowy

Herb Gdyni

Herb Gotenhafen w czasie niemieckiej okupacji

Herb Gdyni – jeden z symboli miejskich Gdyni.

Symbolika

Herb miasta Gdyni to w polu czerwonym dwie złote ryby odwrócone względem siebie, przebite srebrnym mieczem rękojeścią w górę. Miecz nie zawiera czubka. Górna ryba jest zwrócona w prawo. Srebrny miecz na czerwonym tle nawiązuje do proporca polskiej Marynarki Wojennej i wyraża odwagę mieszkańców Gdyni w obronie polskiego morza. Dwie ryby – jedna zwrócona na zachód, druga na wschód – wskazują na nadmorski charakter miasta i przypominają dawną wieś rybacką.

Żagiel - odpowiednio ukształtowany płat tkaniny (ew. innego tworzywa) rozpięty na omasztowaniu jednostek żaglowych, stawiany fałami, a kierowany szotami lub brasami (wszystko najczęściej przy użyciu wielu lin pomocniczych). Zespół żagli tworzy ożaglowanie jednostki i służy do napędzania jej. Pierwotnie żagle były szyte z brytów tkaniny (bawełna, dacron, nylon, kevlar), obecnie stosuje się też inne metody wytwarzania żagli (laminowanie, klejenie). Żagle podzielić można według kształtu, abstrahując od rodzaju ożaglowania, na trójkątne i czworokątne.

Marynarka Wojenna Rzeczypospolitej Polskiej – jeden z czterech rodzajów polskich Sił Zbrojnych, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Wojsk Specjalnych. Odpowiada za obronę wybrzeża i wód terytorialnych. Pod względem organizacyjnym stanowi związek operacyjny – flotę. Od 25 czerwca 2010 roku funkcję dowódcy pełni adm. fl. Tomasz Mathea.

Historia herbu miasta Gdyni

Okres międzywojenny

Nowo założone miasto początkowo nie miało własnego herbu, więc ogłoszono konkurs. 15 czerwca 1927 odbyło się posiedzenie sądu konkursowego, który miał za zadanie wybrać herb spośród przedstawionych projektów. Na konkurs nadesłano 199 prac ale żadnej z nich nie wybrano z powodu niespełnienia wymagań technicznych.

Herb (nazwa przyjęta z niem. Erbe) – znak rozpoznawczo-bojowy, wywodzący się z symboliki heroicznej lub znaków własnościowych, od XII w. ustalany według ścisłych reguł heraldycznych, pełniący funkcję wyróżnika osoby stanu rycerskiego, później szlacheckiego, także rodziny, rodu, organizacji kościelnej, mieszczańskiej bądź cechu rzemieślniczego, korporacji, miasta, jednostki podziału terytorialnego lub państwa.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Okupacja niemiecka

Niemcy nazwali miasto Gotenhafen. Od 26 czerwca 1942 do końca II wojny światowej herbem był umieszczony na niebieskim tle, artystycznie przedstawiony srebrny statek Gotów. Z żaglem wypełnionym wiatrem, wiosłem przy rufie, bocianim gniazdem przyozdobionym proporcem. Nadburcie zdobiły tarcze ze swastykami. Dziób zakończony taranem w kształcie głowy nieokreślonego zwierzęcia. Symbolizował rzekomą odwieczną niemiecką rdzenność Gdyni, na której teren przybyli Goci w starożytności. Autorem tego projektu był Otto von Schichko. Był to pierwszy herb Gdyni, ponieważ przedwojenny konkurs nie przyniósł rezultatu.

Miecz – biała broń sieczna, charakteryzująca się prostą głownią, zwykle obosieczną (badacze średniowiecza nie uznają pojęcia miecz jednosieczny odnoszącego się do zakrzywionych mieczy - miecz prosty może być tylko obosieczny - jednosieczne są kord, tasak i szabla) i otwartą rękojeścią. W zależności od typu, miecz trzymany był jedną ręką (większość mieczy) lub dwiema rękami. Do mieczy jednosiecznych zalicza się też japońską broń sieczną typu katana, z zakrzywioną jednosieczną głownią.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Okres powojenny do czasów obecnych

Obecnie istniejący herb został wybrany 22 czerwca 1946 r. na otwartym konkursie na herb miasta. Herb ten był początkowo nazywany "walecznymi rybami". Jednym z konkurencyjnych projektów, który nie został wybrany, były umieszczone w pionie korona piastowska i dwa srebrne orły pod nią. Całość znajdowała się na niebieskiej tarczy.

Swastyka (dewanagari स्वस्तिक, transliteracja svastika, transkrypcja swastika, 卐) – znak zazwyczaj w kształcie równoramiennego krzyża, o ramionach zagiętych pod kątem prostym. Nazwa swastika pochodzi z sanskrytu i oznacza "przynoszący szczęście" (swasti – powodzenie, pomyślność, od su – "dobry" i asti – "jest", -ka sufiks rzeczownikowy).

Srebro (Ag, łac. argentum) - pierwiastek chemiczny z grupy metali przejściowych w układzie okresowym. Jest srebrzystobiałym metalem, o największej przewodności elektrycznej i termicznej. W przyrodzie występuje w stanie wolnym, a także w minerałach, takich jak argentyt czy chlorargyryt. Większość wydobywanego srebra występuje jako domieszka rud miedzi, złota, ołowiu i cynku.

Kolejne nagrody zdobyły prace autorów:

Projekt Leona Staniszewskiego stał się nieoficjalnym herbem Gdyni. Miejska Rada Narodowa zatwierdziła go 12 grudnia 1979 r. Jedyną poważniejszą zmianą są zamknięte pyszczki ryb. Niektóre źródła podają błędny obraz herbu – błękitne tło i złota rękojeść miecza

Herb Chyloni - w polu czerwonym błękitna krzywaśń w lewo rozszerzająca się do dołu na niej koło wodne o sześciu dzwonach w kolorze brązowym. Czerwone tło nawiązuje do herbu Gdyni, błękitna krzywaśń symbolizuje rzekę Chylonkę, a koło wodne nawiązuje do młynów wodnych dawnej Chyloni.

Nadburcie, falszburta - bariera ochronna znajdująca się na większych jednostkach pływających, na krawędzi odkrytego pokładu, zabezpieczająca przed wypadnięciem za burtę przedmiotów i ludzi. Na dużych statkach wodnych sięga zdecydowanie powyżej pasa dorosłego człowieka.

Zobacz też

Herb Chyloni

Flaga Gdyni

Przypisy

Sławomir Kitowski: Gdynia. Miasto z morza i marzeń. Gdynia: Studio Spartan, 1997, s. 97. ISBN 83-906429-0-5.
Gdynia w okresie II wojny światowej (Gotenhafen 1939-1945) – Opis mapy Gotenhafen [1]
Np. Andrzej Plewako, Józef Wanag: Herbarz miast polskich. Warszawa: Arkady, 1994, s. 49. ISBN 83-213-3568-3.

Linki zewnętrzne

Herb Gotenhafen