Herbert Bednorz - Polski Serwis Naukowy

Herbert Bednorz (ur. 22 września 1908 w Gliwicach, zm. 12 kwietnia 1989 w Katowicach) – polski biskup rzymskokatolicki, doktor nauk społecznych i prawa, biskup katowicki, biskup diecezjalny katowicki w latach 1967–1985.

Życiorys

Młodość

Urodził się 22 września 1908 w Gliwicach jako drugie dziecko spośród siedmiorga rodzeństwa w rodzinie Józefa i Anny z d. Ruda. Szkołę powszechną ukończył w Gliwicach, tam też wstąpił do gimnazjum klasycznego. W 1922 wraz rodziną przeniósł się na polską stronę Górnego Śląska i zamieszkał w Katowicach na terenie parafii mariackiej. W Katowicach kontynuował naukę w Gimnazjum im. A. Mickiewicza.

Ulica księdza biskupa Herberta Bednorza w Katowicach (do 1924 Schulstraße, w latach 1939−1945 Hermann Göring Straße, w czasach PRL ulica Fryderyka Engelsa) − jedna z historycznych ulic w katowickiej dzielnicy Szopienice-Burowiec. Jest to jeden z najważniejszych szlaków komunikacyjnych w Szopienicach.

Aleksy Klawek (ur. 11 maja 1890 w Rogoźnie, zm. 22 listopada 1969 w Katowicach), biblista polski, duchowny katolicki, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Po złożeniu egzaminu maturalnego w 1927 wstąpił na Wydział Teologii Uniwersytetu Jagiellońskiego i do Śląskiego Seminarium Duchownego w Krakowie. Święcenia kapłańskie przyjął 26 czerwca 1932 z rąk biskupa Stanisława Adamskiego.

Prezbiterat

Pierwszą placówką duszpasterską była parafia św. Barbary w Chorzowie u boku przyszłego biskupa polowego ks. Józefa Gawliny. Po roku pracy duszpasterskiej został skierowany na specjalistyczne studia do Leuven.

Podjął studia na Wydziale Nauk Społecznych Katolickiego Uniwersytetu w Leuven, niebawem jednak przeniósł się do Instytutu Nauk Ekonomicznych na Uniwersytecie Paryskim. Tam 10 stycznia 1936 zdał egzamin doktorski z zakresu nauk społecznych i obronił pracę doktorską poświęconą doktrynie społecznej Marcina Lutra i Jana Kalwina. Promotorem drugiej pracy doktorskiej z dziedziny prawa został prof. Villien, dziekan Wydziału Prawa na Uniwersytecie Paryskim. Dodatkowe studia uwieńczył drugim doktoratem poświęconym konkordatowi polskiemu z 1925.

Teodor Kubina (ur. 16 kwietnia 1880 w Świętochłowicach, zm. 13 lutego 1951 w Częstochowie) – polski duchowny katolicki, pierwszy biskup częstochowski w latach 1925–1951.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

W październiku 1937 po powrocie do kraju objął funkcję wikariusza w Brzezinach Śląskich. Okres okupacji przeżył na placówce duszpasterskiej w Brzezinach. Po zakończeniu wojny od 1946 kierował referatem duszpasterskim w kurii. Na prośbę ks. prof. Aleksego Klawka w roku akademickim 1949/1950 prowadził na Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Jagiellońskiego wykłady z teologii pastoralnej.

Sakrament święceń, święcenia kapłańskie, kapłaństwo, święcenia – sakrament w Kościele katolickim, także Kościołach prawosławnych, anglikańskich i starokatolickich, który nadaje władzę uświęcania, tj. udzielania innych sakramentów.

Kolegium konsultorów (łac. Collegio consutorum) – w Kościele katolickim organ struktur diecezji będący częścią Rady kapłańskiej, do którego należy wykonywanie zadań doradczych powierzonych przez biskupa diecezjalnego, oraz posiadający szczególne uprawnienia w okresie wakatu stolicy biskupiej. W katolickich Kościołach wschodnich konsultorzy nazywani są kolegium konsultorów eparchialnych.

Biskupstwo

4 maja 1950 został wyniesiony do godności biskupiej i przydzielony ciężko choremu biskupowi Stanisławowi Adamskiemu w charakterze koadiutora z prawem następstwa. Jednocześnie został mianowany biskupem tytularnym Bulla Regia. Sakrę biskupią otrzymał w niedzielę 24 grudnia 1950 z rąk biskupa Stanisława Adamskiego, współkonsekratorami byli biskupi Teodor Kubina i Juliusz Bieniek.

Marcin Luter (niem. Martin Luther, ur. 10 listopada 1483 r. w Eisleben, zm. 18 lutego 1546 r. tamże) – niemiecki reformator religijny, teoretyk i inicjator reformacji, mnich augustiański, doktor teologii. Autor 95 tez potępiających praktykę sprzedaży odpustów, w których odrzucał możliwość kupienia łaski Bożej.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

W listopadzie 1952 został uwięziony przez UB za przygotowanie akcji podpisów pod petycją rodziców śląskich o przywrócenie katechizacji w szkole. Wraz z pozostałymi biskupami katowickimi został wydalony z diecezji. W latach 1952–1956 po krótkim pobycie w Krakowie mieszkał w Poznaniu, w domu prowincjalnym Sióstr Maryi. Po powrocie do Katowic w listopadzie 1956 przejął faktycznie rządy w diecezji.

Teologia pastoralna – dyscyplina teologii praktycznej, której przedmiotem jest relacja pomiędzy człowiekiem wierzącym a światem współczesnym i Kościołem.

Piekary Śląskie (niem. Deutsch Piekar, śląs. Pjekary Ślůnske) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego (GOP). Jest jednym z członków Górnośląskiego Związku Metropolitalnego (GZM). Należy do Związku Miast Polskich.

Po ogłoszeniu przygotowań do soboru watykańskiego II został wybrany na konsultora w Komisji ds. Laikatu i Środków Masowego Przekazu. Brał udział we wszystkich sesjach soborowych. Po zakończeniu soboru pełnił funkcję członka Posoborowej Komisji ds. Laikatu. Został wybrany członkiem Komisji Episkopatu Polski ds. Duszpasterstwa Ludzi Pracy. W 1958 jego staraniem powołano do życia Ogólnopolski Sekretariat Duszpasterstwa Głuchoniemych z siedzibą w Katowicach.

Sakra - święcenia duchowne w kościołach chrześcijańskich, najczęściej dotyczy święceń biskupich. Niegdyś sakrę nadawano nowo wybranym królom, w formie namaszczenia na stanowisko.

Wyższe Śląskie Seminarium Duchowne w Katowicach jest kontynuacją śląskiego seminarium duchownego, które w latach 1921-1980 miało swoją siedzibę w Krakowie.

Po śmierci bpa Adamskiego 12 listopada 1967 objął rządy w diecezji katowickiej jako jej czwarty biskup. Doprowadził do zwołania i pomyślnego zakończenia synodu diecezjalnego (1972–1976). Podczas swojej posługi położył szczególny nacisk na duszpasterstwo robotników, co zostało uwidocznione spektakularnymi pielgrzymkami robotników do Piekar Śląskich. Został mianowany Honorowym Górnikiem kopalni „Ziemowit”. W latach 1981–1985 był współprzewodniczącym Zespołu Roboczego ds. Wydawnictw i Czasopism Rządu PRL i Episkopatu Polski. Przeniósł siedzibę śląskiego seminarium duchownego z Krakowa do Katowic (3 listopada 1980).

Gliwice (śl. Glywicy, łac. Glivitium, niem. Gleiwitz, czes. Glivice albo Hlivice) - miasto w południowej Polsce na prawach powiatu w województwie śląskim, siedziba władz ziemskiego powiatu gliwickiego oraz diecezji gliwickiej.

Biskup tytularny (łac. episcopus titularis) to biskup mający tytuł dawnej, już nieistniejącej diecezji. Tytuł nadawany jest przez papieża głównie wybranym biskupom pomocniczym ordynariuszy, a także wyższym urzędnikom Kurii Rzymskiej, nuncjuszom, delegatom apostolskim lub innym duchownym pełniącym specjalne zadania zlecane im przez papieża lub narodowe konferencje biskupów.

23 kwietnia 1983 po ukończeniu 75 roku życia złożył rezygnację z biskupstwa katowickiego. 3 czerwca 1985 papież mianował jego następcę w osobie Damiana Zimonia.

Zmarł 12 kwietnia 1989. Został pochowany w krypcie archikatedry Chrystusa Króla w Katowicach.

Jego imieniem nazwano w Katowicach jedną z ulic w dzielnicy Szopienice (ulica Herberta Bednorza w Katowicach).

Sobór Watykański II – ostatni, jak dotąd, sobór w Kościele katolickim, otwarty 11 października 1962 przez papieża Jana XXIII, zakończony 8 grudnia 1965 przez papieża Pawła VI.

Biskup koadiutor – w Kościele katolickim prawnie ustanowiony przez papieża biskup, który po śmierci lub awansie biskupa diecezjalnego posiada po nim prawo następstwa na urzędzie biskupa diecezji zgodnie z kanonem 403 § 3 kodeksu prawa kanonicznego z 1983.

Bibliografia

J. Myszor, Historia diecezji katowickiej, Katowice 1999.

J. Myszor (red.), Słownik biograficzny duchowieństwa (archi)diecezji katowickiej (1922–2008), ss. 17–18.

J. Myszor, Woźnica Franciszek (Wosnitza Franz), [w:] Leksykon duchowieństwa represjonowanego w PRL 1945–1989, pomordowani – więzieni – wygnani, t.I, Warszawa 2002, ss. 8–11.

Linki zewnętrzne

Herbert Bednorz na stronie archidiecezji katowickiej [dostęp 2011-04-26]

Herbert Bednorz w bazie catholic-hierarchy.org (ang.) [dostęp 2011-04-26]