Herbert Marcuse - Polski Serwis Naukowy

Herbert Marcuse (1955)

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Herberta Marcuse'a

Herbert Marcuse (ur. 19 lipca 1898 w Berlinie, zm. 29 lipca 1979 w Starnbergu) – niemiecko-amerykański filozof i socjolog żydowskiego pochodzenia, członek Szkoły Frankfurckiej.

W pracy Eros i cywilizacja podejmuje polemikę z tezą Freuda o konieczności represji w procesie sublimacji i stawia hipotezę co do możliwości nierepresywnej kultury, bazując na Schillerze oraz na greckim antyku. Kluczowymi figurami stają się dla niego Narcyz i Orfeusz. W 1957 roku wydał książkę krytykującą "marksizm sowiecki", w swoich innych pracach również polemizuje z praktyką i teorią "socjalizmu realnego" (stąd uważa się go czasem za marksistę wolnościowego). Jego książki, zwłaszcza Eros i cywilizacja, były bardzo popularne podczas rewolty '68 roku. On sam początkowo podszedł do niej entuzjastycznie, by później uznać wszelkie ruchy oporu wobec kapitalizmu za z góry wpisane w jego logikę. W czasach hipisów zasłynął stwierdzeniem że "kwiaty nie mają mocy", co miało odnosić sie do wiary jaką hipisi pokładali w naturze.

Spółdzielnia Wydawniczo-Handlowa "Książka i Wiedza" - polska oficyna wydawnicza powstała w 1948 r., z połączenia wydawnictw "Książka" (utworzonej przez działaczy PPR) i "Wiedza" (związanej z PPS).

Stefan Morawski (ur. 20 października 1921 roku w Krakowie, zm. 2 grudnia 2004) – filozof, historyk estetyki, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, honorowy przewodniczący Międzynarodowego Stowarzyszenia Estetyków, uczeń Władysława Tatarkiewicza. W latach 1960 - 1964 był twórcą i naczelnym redaktorem rocznika "Estetyka" przekształconego później w "Studia Estetyczne".

Nowa Lewica stworzyła hasło "Marks, Mao, Marcuse".

Polskie przekłady

Książki:

Rozum i rewolucja. Hegel a powstanie teorii społecznej, tłum. Danuta Petsch, Warszawa 1966, Wyd. KiW (Reason and revolution : Hegel and the rise of social theory 1941)

Eros i cywilizacja, tłum. Hanna Jankowska, Arnold Pawelski, Warszawa 1998, Wyd. Muza S.A., ISBN 83-7200-107-3, (Eros and Civilization A Philosophical Inquiry into Freud, 1955)

Człowiek jednowymiarowy: badania nad ideologią rozwiniętego społeczeństwa przemysłowego, Wstęp Wieslaw Gromczyński, tłum. Stanisław Konopacki, Zofia Koenig i inni, Warszawa 1991, Wyd. PWN, ISBN 83-01-10041-9 (One-Dimentional Man Studies in The Ideology of Advanced Industrial Society, 1964)

Teksty w antologiach:

Wydawnictwo Naukowe PWN SA – polskie wydawnictwo z siedzibą w Warszawie, założone w 1951, w obecnej formie prawnej działające od 1997. Jednostka dominująca grupy kapitałowej, w skład której wchodzi kilkanaście przedsiębiorstw, głównie wydawnictw.

Szkoła frankfurcka - potoczna nazwa w literaturze przedmiotu filozofii i socjologii grupy pracowników frankfurckiego Instytutu Badań Społecznych istniejącego w latach 1923-1933 na tamtejszym uniwersytecie, a od 1933 roku kolejno przy paryskiej École Normale Supérieure i nowojorskim Columbia University i od 1949 ponownie we Frankfurcie nad Menem.

Walka z liberalizmem w totalitarnej koncepcji państwa, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] Jerzy Łoziński (red.), Szkoła frankfurcka, Kolegium Otryckie, Warszawa 1985-1987

O pojęciu istoty, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.

Filozofia a teoria krytyczna, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid. (wraz z Maxem Horkheimerem)

O pewnych społecznych implikacjach współczesnej techniki, tłum. Janusz Stawiński, [w:] ibid.

Kontrrewolucja i rewolta, tłum. b.d. [w:] Stefan Morawski (red.), Zmierzch estetyki - rzekomy czy autentyczny? Czytelnik, Warszawa 1987

Trwałość sztuki: przeciw określonej estetyce marksistowskiej, tłum. b.d. [w:] ibid.

Walka z liberalizmem w totalitarnej koncepcji państwa, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] Janusz Dobieszewski i Marek J. Siemek (red.), Marksizm XX wieku. Antologia tekstów, Wyd. Uniwersytetu Warszawskiego, Warszawa 1990

Triumf pozytywnego myślenia: jednowymiarowa filozofia, tłum. Marek Kozłowski, [w:] ibid.

Esej o wyzwoleniu, tłum. Marek Palczewski i Stanisław Konopacki, [w:] ibid.

Teksty w periodykach:

Instytut Literacki (fr. Institut Littéraire) – polskie emigracyjne wydawnictwo założone w 1946 w Rzymie, w 1947 przeniesione do Maisons-Laffitte pod Paryżem; wydawca paryskiej "Kultury".

Literatura na Świecie (LnŚ) - miesięcznik poświęcony literaturze obcej, wydawany do końca marca 2010 przez Bibliotekę Narodową, a od 1 kwietnia 2010 przez Instytut Książki.

Przyczynki do fenomenologii materializmu historycznego, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] Colloquia Communia nr 4-5 (9-10), Warszawa 1983

O problemie dialektyki, tłum. Janusz Stawiński, [w:] ibid.

Filozofia a teoria krytyczna, tłum. Jerzy Łoziński, [w:] ibid.

Trwałość sztuki: przeciw określonej estetyce marksistowskiej, tłum. b.d. [w:] Literatura na świecie nr 5 (142), Warszawa 1983

Socjalizm narodowy contra Hegel, tłum. Danuta Petsch, [w:] Pismo literacko-artystyczne nr 4 (47), Warszawa 1986

Humanizm socjalistyczny? tłum. b.d. [w:] Lewą Nogą nr 11, Warszawa 1999

Nowe podstawy materializmu historycznego, cz.1, tłum. b.d. [w:] Lewą Nogą nr 13, Warszawa 2001

Ważniejsze opracowania

Elżbieta i Franciszek Ryszkowie, Między utopią a zwątpieniem, PIW, Warszawa 1970

Jan Szewczyk, Eros i rewolucja. Krytyka antropologii humanistycznej Herberta Marcuse, Wiedza Powszechna, Warszawa 1971

Józef Borgosz, Herbert Marcuse i filozofia trzeciej siły, PWN, Warszawa 1972

Leszek Kołakowski, Herbert Marcuse - Marksizm jako utopia Nowej Lewicy, [w:] Leszek Kołakowski, Główne Nurty Marksizmu, Instytut Literacki, Paryż 1978 [to samo również jako osobne broszury, nakładem Wydawnictwa Grot, Warszawa 1981 i Wydawnictwa OSA, b.m.w. (Warszawa), b.d.w. (1981)]

Jerzy Wasserman, Krytyczna teoria społeczeństwa Herberta Marcusego, PWN, Warszawa 1979

Antoni Malinowski, Szkoła frankfurcka a marksizm, PWN, Warszawa 1979

Linki zewnętrzne

Internetowe archiwum tekstów Marcusego i o Marcusem - http://www.marcuse.org/herbert/index.html

H. Marcuse Nowe podstawy materializmu historycznego

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Herbert Marcuse

T. R. Wiśniewski Herbert Marcuse czyli nadzieja mimo wszystko