Hermann Rauschning - Polski Serwis Naukowy

Hermann Rauschning (ur. 7 sierpnia 1887 w Toruniu, zm. 8 lutego 1982 w Portland, USA) – muzykolog, polityk niemiecki, prezydent Senatu Wolnego Miasta Gdańska.

Po I wojnie światowej był aktywnym działaczem mniejszości niemieckiej w Wielkopolsce. W 1926 przeprowadził się na Żuławy oraz przyjął obywatelstwo gdańskie. W 1932 wstąpił do NSDAP i po wygraniu przez tę partię wyborów w 1933 został wybrany do Senatu Wolnego Miasta. Od 1933 do listopada 1934 piastował funkcję prezydenta Senatu, trzeciego w historii tego urzędu.

Wolne Miasto Gdańsk (niem. Freie Stadt Danzig) – istniejące w okresie międzywojennym autonomiczne miasto-państwo pod ochroną (protection) Ligi Narodów.

Portland – miasto w USA, największe w stanie Oregon, przy ujściu rzeki Willamette do rzeki Kolumbia. Podzielone jest na 5 części: Północną, Północno-Zachodnią, Północno-Wschodnią, Południowo-Zachodnią i Południowo-Wschodnią. 583 776 mieszkańców (2010). Zespół miejski – 2 mln mieszkańców. Powierzchnia 376,5 km². Założony w 1844, prawa miejskie w 1851. Posiada port dostępny dla statków morskich oraz lotnisko. Znajduje się w nim ok. 240 parków miejskich. Jednymi z przydomków miasta są : Miasto Róż oraz Miasto Mostów.

Był zwolennikiem porozumienia z Polską oraz uregulowania problemu traktowania ludności polskiej w Wolnym Mieście. Doprowadził do umowy z Polską w sprawie wykorzystywania portu gdańskiego.

Takie poglądy przyczyniły się do konfliktu z gauleiterem gdańskiego NSDAP Albertem Forsterem, co przyczyniło się do jego dymisji.

W 1936 wyjechał z Niemiec. Przez Francję i Wielką Brytanię dostał się do USA (1940).

Julian Maliniak (1889-1972) - dziennikarz, ekonomista, działacz ruchu socjalistycznego, od 1906 członek PPS, w latach 1930-1937 dyrektor administracyjny czasopisma lewicowego "Robotnik". Tłumacz literatury radzieckiej i niemieckiej (posługiwał się niekiedy pseudonimem Stanisław Łukomski), autor m.in. tłumaczeń prozy Ilji Erenburga, autobiografii Lwa Trockiego z r. 1930, a także m.in. wznowionej w 1996 książki "Rewolucja nihilizmu. Kulisy i rzeczywistość w Trzeciej Rzeszy" (1939) Hermanna Rauschninga.

Senat – nazwa, jaką zgodnie z konstytucją nosił najwyższy organ zarządzający i wykonawczy Wolnego Miasta Gdańska w latach 1920-1939. Był to odpowiednik rządu, a "senatem" nazwano go przez analogię do podobnych instytucji wolnych miast hanzeatyckich: Hamburga, Bremy i Lubeki. Nazwa ta nawiązywała zarazem do historycznego określenia rady miejskiej Gdańska w języku łacińskim jako senatus gedanensis oraz do senatu Wolnego Miasta Gdańska z lat 1807-1813.

Jest autorem (1939) książki "Rewolucja nihilizmu. Kulisy i rzeczywistość w Trzeciej Rzeszy" w której krytycznie odnosi się do nazizmu. Rozgłos przyniosły mu także wydane w 1940 "Rozmowy z Hitlerem".

Po 1945 podejmował nieudane próby zaistnienia na scenie politycznej. Zmarł w Portland w stanie Oregon.

Twórczość

Musikgeschichte Danzigs, Dissertation, Universität Berlin, Berlin 1911;

Geschichte der Musik und Musikpflege in Danzig, Danziger Vlgsges. Rosenberg, Danzig 1931;

Die Entdeutschung Westpreußens und Posens. Zehn Jahre polnische Politik, Berlin 1930;

Die Revolution des Nihilismus. Kulisse und Wirklichkeit im Dritten Reich, Europa Verlag, Zürich/New York 1938;

Hitler Speaks. A Series of Political Conversations with Adolf Hitler on his Real Aims, Thornton Butterworth, London 1939;

Gespräche mit Hitler, Europa Verlag, Zürich und New York 1940;

Make and Break with Hitler, Secker & Warburg, London 1941;

The Beast from the Abyss, William Heinemann, London 1941;

The redemption of democracy: The coming Atlantic empire, Literary Guild of America, New York 1941;

The Conservative Revolution, Putnam's Sons, New York 1941;

Men of Chaos, Putnam's Sons, New York 1942;

Die Zeit des Deliriums, Zürich, Amstutz Verlag, Herdeg & Co 1947;

Deutschland zwischen West und Ost, Christian-Verlag, Berlin, Hamburg, Stuttgart 1950;

Ist Friede noch möglich? Die Verantwortung der Macht, Vowinckel-Verlag, Heidelberg 1953;

Masken und Metamorphosen des Nihilismus - Der Nihilismus des XX. Jahrhunderts, Humboldt-Verlag, Frankfurt am Main / Wien 1954;

... mitten ins Herz: über eine Politik ohne Angst (mit H. Fleig, M. Boveri, J.A. v. Rantzau), Karl H. Henssel Verlag, Berlin 1954;

Die deutsche Einheit und der Weltfriede, Holsten, Hamburg 1955;

Ruf über die Schwelle. Betrachtungen, Katzmann Verlag, Tübingen, 1955;

Der saure Weg, Käthe Vogt Verlag, Berlin 1958;

Mut zu einer neuen Politik, Käthe Vogt Verlag, Berlin 1959;

Przypisy

tłumaczenie polskie Juliana Maliniaka (ps. Stanisław Łukomski), wznowione m.in. w 1996