Hetmanat - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy historii Ukrainy w XX wieku. Zapoznaj się również z: Hetmanat na temat państwa kozackiego w XVII–XVIII wieku.

Pawło Skoropadski wśród oficerów, 1918

Hetmanat, oficjalnie: Państwo Ukraińskie(ukr. Українська Держава) – nazwa powstałego pod protektoratem niemieckim państwa ukraińskiego w okresie pomiędzy 29 kwietnia 1918 a 26 grudnia 1918, podczas rządów Pawła Skoropadskiego.

Pawło Skoropadski (ukr.: Павло Скоропадський ur. 15 maja 1873 w Wiesbaden, zm. 26 kwietnia 1945 w Metten) - ukraiński polityk і wojskowy.
Ober-Ost - okupowane przez Niemcy od 1914 terytoria na wschodzie (w marcu 1918 potwierdzone w traktacie brzeskim), nazywane Gebiet des Oberbefehlshabers Ost (Obszar Głównodowodzącego Wschodu) w skrócie "Ober-Ost".

Przewrót i utworzenie Państwa Ukraińskiego

9 lutego 1918 Ukraińska Republika Ludowa, Cesarstwo Niemieckie, Austro-Węgry, Turcja i Bułgaria podpisały traktat brzeski. Państwa te uznały niepodległość Ukrainy, oraz jej zachodnie granice łącznie z Chełmszczyzna, Podlasiem i Wołyniem, i nawiązały stosunki dyplomatyczne. Uzgodniono również uwolnienie jeńców wojennych oraz dostawy żywności dla Niemiec i Austro-Węgier w zamian za pomoc wojskową w wyzwoleniu ziem ukraińskich spod władzy Rosji.

II Rzesza Niemiecka, niem. Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Było ono także określane jako Deutsches Kaiserreich (Cesarstwo Niemieckie), a po jego upadku jako Druga Rzesza (Zweites Reich).
Jarosław Hrycak (ukr. Ярослав Грицак, ur. 1 stycznia 1960 w Dowhem w rejonie stryjskim) – ukraiński historyk, profesor, dyrektor Instytutu Badań Naukowych Uniwersytetu Lwowskiego. Jest także profesorem wizytującym Central European University w Budapeszcie oraz profesorem i szefem katedry historii Ukrainy na Ukraińskim Uniwersytecie Katolickim we Lwowie. Członek Komitetu Naukowego Collegium Artium.

Na mocy tych porozumień wojska państw centralnych 19 lutego wkroczyły na terytorium Ukrainy po Charków i Kubań. Dowódcą 500-tysięcznych sił niemieckich był marszałek Hermann von Eichhorn, a szefem sztabu generał Wilhelm Groener. Wbrew traktatowi, wojska niemieckie traktowały terytorium Ukrainy jak tereny podbite, prowadząc rabunkową gospodarkę, co spowodowało zmianę nastawienia miejscowej ludności. 18 kwietnia zawarto w Kijowie tajne porozumienie pomiędzy gen. Pawłem Skoropadskim z jednej strony, a ambasadorem Niemiec w Kijowie baronem Adolfem Mummem i marsz. Hermanem Eichhornem z drugiej. Dotyczyło ono niewłaściwej polityki Ukraińskiej Centralnej Rady wobec właścicieli ziemskich, oraz odsunięcia od władzy członków UCR.

Ukraińska Republika Ludowa (ukr. Українська Народна Республіка) – jedno z dwóch państw ukraińskich powstałych w wyniku I wojny światowej.
Bułgaria, Republika Bułgarii (България, Република България) – państwo położone w południowo-wschodniej Europie, na Bałkanach. Graniczy z Serbią oraz Macedonią od zachodu, Grecją i Turcją od południa, Morzem Czarnym od wschodu i Rumunią od północy.

Niemcy rozpoczęli działania od aresztowania kilku członków rządu Ukraińskiej Republiki Ludowej, w tym ministra spraw wojskowych Ołeksandra Żukowskiego, jak również rozbrojenia dywizji Synożupannyków i oddziałów Strzelców Siczowych. 28 kwietnia, podczas obrad UCR, kiedy uchwalano Konstytucję Ukraińskiej Republiki Ludowej, na salę wkroczył oddział niemiecki, który ogłosił rozwiązanie UCR. Jednocześnie władze niemieckie poparły decyzję Ogólnoukraińskiego Zjazdu Włościańskiego, który oddawał władzę w ręce Pawła Skoropadskiego, który ogłosił się dyktatorem z tytułem hetmana. Nazwa państwa została zmieniona z Ukraińskiej Republiki Ludowej na Państwo Ukraińskie (ukr. Українська Держава).

Język ukraiński (українська мова, ukrajinśka mowa) to język należący do grupy języków wschodniosłowiańskich. Posługuje się nim ponad 47 mln ludzi, głównie na Ukrainie, gdzie ma status języka urzędowego, używany jest również przez Ukraińców w Rosji, Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Mołdawii, Polsce i na Białorusi. Współczesny alfabet ukraiński stanowi odmianę cyrylicy, a obecna ortografia ustalona została zasadniczo na początku XX wieku.
Wilhelm Groener (ur. 22 listopada 1867 w Ludwigsburgu w Wirtembergii, zm. 3 maja 1939 w Poczdamie) – niemiecki generał, kwatermistrz generalny armii niemieckiej w latach 1918 - 1919. Od 19 stycznia 1928 do 30 maja 1932 minister obrony (Reichsheer) w kolejnych gabinetach Republiki Weimarskiej. W drugim gabinecie Heinricha Brüninga jednocześnie (1931 - 1932) minister spraw wewnętrznych . Jeden z nielicznych wojskowych wysokiego szczebla o poglądach prorepublikańskich.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Fedir Łyzohub, ukr. Федір Андрійович Лизогуб (ur. 6 października 1851 w Sedniwie, zm. 1928 w Belgradzie) – ukraiński działacz polityczny i społeczny, premier Ukrainy za Hetmanatu, od 10 maja do 14 listopada 1918.

Wołodymyr Wynnyczenko (ukr. Володимир Кирилович Винниченко, pol. Włodzimierz Winniczenko) (ur. 26 lipca 1880 w powiecie jelizawietgradzkim (ob. obwód kirowohradzki) — zm. 6 marca 1951 w Mougins (Prowansja)) — ukraiński polityk lewicowy i pisarz.

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Hetmańszczyzna (1649-1775), zwana także Wojskiem Zaporoskim – w okresie Rzeczypospolitej Obojga Narodów system autonomicznych rządów terytorialnych na Lewobrzeżnej i Prawobrzeżnej Ukrainie, oparty o system demokracji wojennej Kozaków Zaporoskich, powstały w wyniku zawartej w roku 1649 ugody zborowskiej wojska zaporoskiego z królem i Rzecząpospolitą, potwierdzony w roku 1654 w ugodzie perejasławskiej pomiędzy wojskiem zaporoskim a rosyjskim carem Aleksym I i ponownie (w rozszerzonej formie) w unii hadziackiej (króla i Rzeczypospolitej z Kozaczyzną zaporoską, 1658).

Traktat brzeski – traktat pokojowy podpisany w Brześciu 9 lutego 1918 między Cesarstwem Niemieckim i Austro-Węgrami (oraz ich sojusznikami Królestwem Bułgarii i Imperium Osmańskim (Turcją)), a Ukraińską Republiką Ludową.

Dyktator (Dictator) – w republice rzymskiej był to urzędnik nadzwyczajny (extraordinarius), któremu przyznawano władzę absolutną na okres maksymalnie sześciu miesięcy, aby zapobiegł nadzwyczajnym kryzysom (np. podczas ciężkiej wojny lub wewnętrznych rewolt). Wybór dyktatora należał początkowo do komicjów centurialnych. Później powoływany był przez konsulów na polecenie senatu i był to jedyny urząd w republice rzymskiej, na który mianowano, a nie wybierano. Dyktator powoływał dowódcę jazdy (magister equitum), który w czasie wojny dowodził jazdą, podczas gdy dyktator stał na czele piechoty. Oznaką nieograniczonej władzy dyktatora było 24 liktorów towarzyszących mu nawet w samym mieście. Do legendy przeszedł Lucjusz Kwintus Cincinnatus – rolnik, którego w 458 p.n.e. obwołano dyktatorem podczas wojny z ludem Ekwów. Po jej zakończeniu natychmiast zrezygnował z urzędu i powrócił do pracy na roli.

Ukraina (ukr. Україна, Ukrajina) – państwo położone w Europie Wschodniej. Graniczy od północy z Białorusią, od zachodu z Polską, Słowacją i Węgrami, od południa z Rumunią i Mołdawią oraz Morzem Czarnym, od północnego wschodu i wschodu z Federacją Rosyjską. Ukraina jest członkiem-założycielem ONZ oraz organizacji regionalnych i subregionalnych tj. Wspólnota Niepodległych Państw, OBWE, GUAM i Organizacja Państw Morza Czarnego. Jedynym skrawkiem Ukrainy w Azji jest wyspa Tuzła w cieśninie kerczeńskiej.