Heydər Əlirza oğlu Əliyev (często używana transkrypcja rosyjskiej pisowni: Hajdar lub Hejdar Alijew; ur. 10 maja 1923 w Nachiczewanie, zm. 12 grudnia 2003 w Cleveland) – prezydent Azerbejdżanu z ramienia Partii Nowego Azerbejdżanu od października 1993 do października 2003, I sekretarz Komunistycznej Partii Azerbejdżanu w latach 1969-1982.

Jego żoną była Zərifə Əziz qızı Əliyeva, która zmarła w 1985. Miał syna – İlhama i córkę.

W 1939 ukończył technikum pedagogiczne, a w 1957 - fakultet historyczny Państwowego Uniwersytetu Azerbejdżańskiego im. S. M. Kirowa.

Azerbejdżańska SRR

W 1941 rozpoczął pracę w NKWD Nachiczewańskiej ASRR, a następnie w Sownarkomie tej republiki. Od maja 1944 był pracownikiem organów bezpieczeństwa Azerbejdżańskiej SRR, stając się w 1964 zastępcą przewodniczącego, a 3 lata później przewodniczącym republikańskiego KGB. W latach 1949 - 1950 był słuchaczem Szkoły MGB ZSRR.

W 1976 został kandydatem do Politbiura. W 1982 Jurij Andropow awansował go na wicepremiera ZSRR. Równolegle, od 1986, był przedstawicielem Biura Rady Ministrów ZSRR odpowiedzialnym za sprawy socjalne. W 1984 jako członek Biura Politycznego przewodził komisji do spraw reformy radzieckiej szkoły.

Był członkiem Rady Najwyższej ZSRR kadencji 8-11.

Dwukrotnie otrzymał tytuł Bohatera Pracy Socjalistycznej (1979, 1983), był odznaczony czterokrotnie Orderem Lenina, Orderem Rewolucji Październikowej i Orderem Czerwonej Gwiazdy.

Wraz z nominacją Michaiła Gorbaczowa na I sekretarza KC KPZR Əliyev zaczął popadać w niełaskę. „Prawda” oskarżyła go o korupcję i nazwała „wielkim komunistycznym dinozaurem”. W 1987 Gorbaczow oczyścił swoje biuro ze starej breżniewowskiej gwardii i zmusił Əliyeva do rezygnacji z powodów zdrowotnych. Od 1987 do 1990 był na emeryturze.