Hezjod - Polski Serwis Naukowy

Hezjod i muza Melpomena w lesie, Gustave Moreau

Hezjod (gr. Ἡσίοδος, Hesiodos) z Beocji – epik grecki. Nieznane dokładne daty życia; najczęściej, zgodnie z argumentem filologa aleksandryjskiego Arystarcha z Samotraki, umieszcza się Hezjoda około 700 r. p.n.e. Niektórzy badacze uważają go za starszego nawet od Homera. Spór na ten temat istniał już w starożytności. Jego imię tłumaczy się jako "ten, co wysyła pieśń", co może świadczyć o fakcie, iż Hezjod należał do grona aojdów. Jest pierwszym w historii literatury poetą, o którego życiu wiemy dzięki umieszczeniu poszczególnych faktów we własnych dziełach.

Homer (st.gr. Ὅμηρος, Hómēros, nw.gr. Όμηρος) (VIII wiek p.n.e.) – grecki aojda (rapsodas). Uważa się go za ojca poezji epickiej. Najstarszy znany z imienia europejski poeta, który zapewne przejął dziedzictwo długiej i bogatej tradycji poezji heroicznej (której istnienie jest wszakże czystym domysłem).

Arystarch z Samotraki (ur. 216 p.n.e. - zm. 144 p.n.e.) – grecki gramatyk, uczeń Arystofanesa z Bizancjum. Uznawany jest za twórcę krytyki literackiej - był autorem ponad 800 komentarzy do utworów poetyckich. Po śmierci swego nauczyciela został dyrektorem Biblioteki Aleksandryjskiej. Zmarł na wyspie Cypr, gdzie został dotknięty puchliną wodną i zagłodził się na śmierć.

Życiorys

Wedle podanych przez siebie informacji Hezjod był synem greckiego emigranta z Azji Mniejszej, który zarabiał na życie jako kupiec. Po przeprowadzce i osiedleniu się w Askrze (małej miejscowości w Beocji) został gospodarzem niewielkiego gospodarstwa na niezbyt urodzajnej ziemi. Pierwsze dzieło (Theogonia) Hezjod napisał właśnie pod wpływem natchnienia, jakiego doznał w trakcie pasania trzody u podnóży Helikonu, góry przy której się osiedlili. Uzyskał nagrodę – spiżowy trójnóg – w konkursie śpiewaczym organizowanym przez Ganyktora, władcę Chalkidy, z okazji igrzysk pogrzebowych ku czci Amfidamasa, ojca władcy. Po śmierci ojca między Hezjodem a jego bratem, Persesem, wyniknął spór o podział majątku, rozstrzygnięty przez urzędników na korzyść brata. Przypuszczalnie fakt ten tak rozzłościł Hezjoda, iż stał się impulsem do napisania poematu Prace i dni.

Beocja (gr. Βοιωτία,Boiotia, łac. Beotia) – kraina historyczna w środkowej starożytnej Grecji między Zatoką Koryncką a cieśninami Eubejską i Ewripos. Obecnie Beocja (Viotia) jest prefekturą w Republice Greckiej w regionie administracyjnym Grecja Środkowa, ze stolicą w Liwadii. Graniczy z nomarchiami Attyka Zachodnia i Attyka Wschodnia (region Attyka) oraz prefekturami Fokida i Ftiotyda (Grecja Centralna). Powierzchnia prefektury Beocja wynosi 2952 km², zamieszkuje ją około 130,7 tys. ludzi (stan z 2005 roku).

Filologia – jedna z nauk humanistycznych, badająca język i literaturę kręgu cywilizacyjnego bądź narodu. Głównym przedmiotem jej badań jest tekst, a celem – jego komentarz i interpretacja.

Grecy uważali Hezjoda za najwybitniejszego, po Homerze, epika, a niektórzy uważali nawet jego twórczość za cenniejszą ze względu na przesłanie, które niesie – pochwałę pracy.

Najważniejsze dzieła

Erga kai hemerai (Prace i dni) – epos dydaktyczny, w którego skład wchodzą kalendarz rolniczy i uwagi o charakterze moralizatorskim,

Dzieła przypisywane Hezjodowi:

Theogonia (Narodziny bogów) – epos kosmogoniczny o powstaniu bogów i początkach świata,

Katalog niewiast – epos genealogiczny opisujący dzieje matek greckich herosów,

Aspis (Tarcza, Tarcza Heraklesa) – poemat mogący uchodzić za autentyczny tylko w części początkowej,

Chéjronos hypothékaj (Rady Chejronowe) – dzieło przypisujące młodemu centaurowi i wychowawcy bohaterów zalecenia moralne.

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Hezjod

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
z Hezjoda

Aojda (gr. ἀοιδός aoidos – od "oda" -pieśń) – w starożytnej Grecji, w czasach przedhomerowych i homerowych, nadworny lub wędrowny śpiewak, który w tworzonych przez siebie pieśniach epickich opiewał czyny bogów, herosów i bohaterów. Swoje pieśni najczęściej wykonywał przy akompaniamencie kitary lub formingi.

Theogonia (gr. Narodziny bogów) - epos grecki, napisany przez Hezjoda, o narodzinach bogów i początkach świata. Jest pierwszym dziełem, który zawiera motyw kosmogoniczny.