Hieronim - biskup wrocławski - Polski Serwis Naukowy

Hieronim (zm. 1062) - biskup wrocławski w latach 1051–1062.

Diecezja wrocławska, utworzona na zjeździe gnieźnieńskim w 1000 roku, upadła w wyniku tzw. reakcji pogańskiej (1031/32) i najazdu czeskiego księcia Brzetysława I (1038). Zniszczone lub wywiezione zostały księgi diecezji (dlatego o wcześniejszych jej dziejach z czasów pierwszego biskupa Jana mamy informacje szczątkowe), upadła również dawna struktura administracyjna. Nadto cały Śląsk znalazł się w granicach Czech, a biskup praski Sewer planował włączenie regionu do swojej diecezji. Choć wyprawa odwetowa króla niemieckiego Henryka III prawdopodobnie doprowadziła do zwrócenia Polsce części Śląska, dwa niesprecyzowane bliżej okręgi pozostały w granicach Czech, a cały region przez najbliższe lata pozostawał terytorium spornym. Książę polski Kazimierz Odnowiciel dążył do odzyskania terenów zagarniętych przez Czechy i do odnowienia diecezji wrocławskiej. Wysiłki te po kilku latach przyniosły rezultat. Prawdopodobnie na synodzie w Moguncji w październiku 1049 papież Leon IX zgodził się na reaktywowanie diecezji na Śląsku, podporządkowując ją metropolii magdeburskiej. Rok później wyniku wojny polsko-czeskiej pozostała część Śląska została odzyskana, choć na mocy decyzji cesarza Henryka III z 1054 Polska musiała Czechom płacić czynsz z tego terytorium. W rezultacie w 1051 Kazimierz Odnowiciel mianował Hieronima pierwszym biskupem odnowionej diecezji śląskiej. Hieronim rozpoczął wprawdzie odbudowę katedry wrocławskiej, jednak jego siedzibą był najprawdopodobniej nie Wrocław, lecz Ryczyn. W 1057 uczestniczył w synodzie niemieckich biskupów w Pöhlde, zapewne jako sufragan magdeburski. Zmarł w 1062.

Kazimierz I Karol Odnowiciel (ur. 25 lipca 1016, zm. 28 listopada 1058 w Poznaniu) – książę z dynastii Piastów, władca Polski w latach 1034-1058 (z przerwami), syn Mieszka II i Rychezy. Najprawdopodobniej w latach 1034-ok. 1037 objął władzę, jednak został zmuszony przez sytuację w kraju do jego opuszczenia. Ponownie objął władzę w 1039 (lub być może dopiero w 1040) i panował do swojej śmierci.

Jan (Johannes Wrotizlaensis episcopus) - pierwszy biskup Wrocławia, który objął władzę nad diecezją wrocławską w chwili jej utworzenia w roku 1000. Oprócz imienia nie wiadomo o nim nic pewnego. Prawdopodobnie za jego panowania wybudowano we Wrocławiu murowaną katedrę przedromańską, zastępując starszy kościół.

Przypisy

Maria Wojciechowska (red.) Kosmasa Kronika Czechów, Warszawa 1968, s. 154 przyp. 18, podaje, że Polsce zwrócono prawobrzeżny Śląsk, natomiast część po lewej stronie Odry z Wrocławiem i Opolem pozostała przy Czechach; z kolei T. Jurek, s. 40-44, uważa, że już w 1041 Polska odzyskała cały Śląsk oprócz ziemi Golęszyców, którą przyłączyła w 1050.
Jurek, s. 50-51. Hipoteza o podporządkowaniu Wrocławia Magdeburgowi nie jest pozbawiona pewnych trudności, z brewe papieża Grzegorza VII z 20 kwietnia 1075 wynika bowiem, że polscy biskupi pozbawieni byli wówczas stałego zwierzchnictwa metropolitalnego. Jednakże z bulli Innocentego II z 4 czerwca 1133 wiadomo, że Leon IX przyznał arcybiskupom magdeburskim jakieś bliżej dotychczas nieustalone przywileje dotyczące zwierzchnictwa nad ziemiami polskimi. Jurek, s. 52-54, tłumaczy te sprzeczności tym, że zwierzchnictwo to strona polska zaakceptowała bardzo niechętnie i w następnych latach doszło do rozluźnienia więzi z Magdeburgiem.
Datę tę podają wszystkie dawne katalogi biskupów wrocławskich z wyjątkiem niestarannej i pełnej błędów tzw. edycji henrykowskiej, która datuje jego ordynację na rok 1046; zob. Jurek, s. 37-38.
Jurek, s. 44-45
Jurek, s. 52.

Bibliografia

T. Jurek: Ryczyn biskupi, Roczniki historyczne 1994, s. 21 i nast.