Hilary Krzysztofiak (ur. 28 października 1926 w Szopienicach, obecnie dzielnica Katowic, zm. 30 września 1979 w Falls Church k. Waszyngtonu) — polski malarz, grafik i scenograf teatralny.

Młodość i edukacja

Był synem Jana Krzysztofiaka i Marii z Helwigów (zginęła w 1942 w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu). W czasie II wojny światowej pracował w hucie Uthemann w Szopienicach jako uczeń stolarni modelarskiej, jednocześnie ucząc się w trzyletniej szkole wieczorowej (Abendschule für Bildende Künste), którą ukończył w 1943. Po wojnie wyjechał do Warszawy, gdzie w latach 1945–1946 uczęszczał do Liceum Sztuk Plastycznych. Od stycznia 1946 statystował w Teatrze Polskim w Warszawie w pierwszym po wojnie przedstawieniu Lilii Wenedy Juliusza Słowackiego. W tym samym roku wykonał, dla warszawskiego Teatru Lalek do przedstawienia Doktor Dolittle i jego zwierzęta, swoje pierwsze dekoracje.

We wrześniu 1946 został przyjęty do Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych (późniejszej ASP), gdzie studiował m.in. u Kazimierza Nita (projektowanie bryły), Adama Gerżabka (malarstwo architektoniczne, studia z natury), Witolda Millera (malarstwo dekoracyjne i ścienne), Adama Bunscha (technologia) i Marka Włodarskiego (malarstwo, projektowanie koncepcyjne). W czasie studiów był związany ze studenckim Teatrem Akademickim (grał rolę lwa w sztuce G. B. Shawa Androkles i lew). W latach 1950–1951 rozpoczął współpracę z czasopismem "Po prostu", gdzie opublikował m.in. artykuły, pisane z Lechem Emfazym Stefańskim: Plastyka na nowej drodze (1950 nr 13) i Rozmowy o realizmie w plastyce (1950 nr 3), skrytykowane później na Zjeździe Dyskusyjnego Aktywu Młodzieżowego Szkół Artystycznych przez Fiszela Zawidowicza. Wiosną 1951 porzucił studia na ASP, przerywając pracę nad dyplomem u prof. Marka Włodarskiego (obraz na temat „Waryński na ławie oskarżonych”).

W Polsce

Wernisaż wystawy w pracowni na Smolnej, kwiecień 1960 (S. Mrożek, M. Obremba-Mrożek, K. Brzechwa na tle Szczęki).

Po odejściu z uczelni wyjechał do Szklarskiej Poręby, gdzie mieszkał przez cztery lata, malując i żyjąc z dorywczych prac nie związanych ze sztuką. W 1953 związał się z Grupą ST-53, której głównym celem było samokształcenie w oparciu o Teorię widzenia Władysława Strzemińskiego. Oprócz Krzysztowiaka członkami grupy byli: Irena Bąk, Zdzisław Biliński, Krystyna Broll, Urszula Broll, Stefan Gajda, Klaudiusz Jędrusik, Maria Obremba, Zdzisław Stanek, Konrad Swinarski, Tadeusz Ślimakowski. Uczestniczył w pierwszej publicznej wystawie Grupy ST-53, która została otwarta 13 maja 1956 w Klubie Pracy Twórczej w Instytucie Śląskim w Stalinogrodzie. W 1955 wrócił do Warszawy, gdzie zamieszkał przy ul. Tarczyńskiej 11 u L. E. Stefańskiego, który prowadził w tym mieszkaniu, wraz z Mironem Białoszewskim, Teatr na Tarczyńskiej. W 1955 (lipiec–wrzesień) wziął udział w legendarnej Ogólnopolskiej Wystawie Młodej Plastyki pod hasłem „Przeciw wojnie, przeciw faszyzmowi” zorganizowanej w warszawskim Arsenale. Z trzech proponowanych prac na wystawę przyjęto tylko jedną — Martwą naturę (Szczęka). W końcu 1955 został redaktorem graficznym „Po prostu”. Pracował aż do likwidacji czasopisma w 1957 r. (miał pracownię w pokoju redakcji „Po prostu” na 17. piętrze Pałacu Kultury i Nauki). 27 lipca 1956 w warszawskim Dyskusyjnym Salonie „Po prostu”, została otwarta pierwsza indywidualna wystawa Hilarego. W 1957 wykonał projekt Stacji Męki Pańskiej do kościoła w Nowej Hucie (nie zrealizowany).

Pod koniec 1958 poznał swoją przyszłą żonę, Krystynę Miłotworską (dziennikarkę, późniejszą redaktorkę Radia Wolna Europa). Na początku 1960 został redaktorem graficznym dwutygodnika „Ruch Muzyczny” (był autorem okładek pisma). Zaprojektował scenografię do trzech jednoaktówek przygotowanych przez Krystynę Meissner w ramach jej warsztatu reżyserskiego (premiera 21 czerwca 1961 w warszawskim Teatrze Ateneum). Były to: Escurial Michela de Ghelderode, Samoobsługa Harolda Pintera i Na pełnym morzu Sławomira Mrożka. We wrześniu 1963 uczestniczył w I Międzynarodowym Studium Pleneru Koszalińskiego w Osiekach. Była to pierwsza tego typu impreza zorganizowana w Polsce. W 1964 współpracował z teatrami w Opolu i Białymstoku, przygotowując scenografię do przedstawień reżyserowanych przez Lecha E. Stefańskiego i Krystynę Meissner. W tym czasie powstał cykl szesnastu obrazów zatytułowany Totemy białostockie. W sierpniu 1965, łącznie z 39 artystami z Polski i z zagranicy, uczestniczył w I Biennale Form Przestrzennych w Elblągu. Wykonano tam, przy pomocy pracowników Zakładów Mechanicznych „Zamech”, przestrzenne formy z metalowego tworzywa. Rzeźby ustawiono w mieście w wybranych przez artystów miejscach.