Himalaje - Polski Serwis Naukowy

Mount Everest

Lhotse

Krucze Jezioro w Sikkimie

Dolina Marsyangdi

Klasztor Taktshang

Przełęcz w Ladakhu.

Himalaje – najwyższy łańcuch górski na Ziemi.

Łańcuch Himalajów leży w południowej Azji, ma ponad 2,5 tys. km długości i około 250 km szerokości. Rozciąga się na terenach należących do Pakistanu, Indii, Chin (Tybetu), Nepalu i Bhutanu. W Himalajach znajduje się aż 10 z 14 ośmiotysięczników świata. Szczyty przekraczające 8000 m n.p.m. tworzą Wielkie Himalaje, w których najniższe przełęcze przeważnie leżą powyżej 4000 m n.p.m. Od wschodu pasmo to ogranicza dolina Brahmaputry, a od zachodu – Indusu. Wierzchołki Małych Himalajów sięgają średnio 2400 m n.p.m., tylko na zachodzie 4000 m n.p.m. Najniższe pasmo Siwalik ciągnie się wzdłuż całego systemu od Brahmaputry do Indusu, a jego wysokość nie przekracza 2000 m n.p.m. Najwyższy szczyt to Mount Everest o wysokości 8850 m n.p.m.

Osuwisko - nagłe przemieszczenie się mas ziemnych, powierzchniowej zwietrzeliny i mas skalnych podłoża spowodowane siłami przyrody lub działalnością człowieka (podkopanie stoku lub jego znaczne obciążenie). Jest to rodzaj ruchów masowych, polegający na przesuwaniu się materiału skalnego lub zwietrzelinowego wzdłuż powierzchni poślizgu (na której nastąpiło ścięcie), połączone z obrotem. Ruch taki zachodzi pod wpływem siły ciężkości. Osuwiska są szczególnie częste w obszarach o sprzyjającej im budowie geologicznej, gdzie warstwy skał przepuszczalnych i nieprzepuszczalnych występują naprzemiennie. Miejsca występowania osuwisk to naturalne stoki i zbocza dolin i zbiorników wodnych, obszary źródłowe rzek (gdzie erozja wsteczna zwiększa spadek terenu), skarpy wykopów i nasypów oraz wyrobisk.
Krzysztof Jerzy Wielicki (ur. 5 stycznia 1950 w Szklarce Przygodzickiej, gm. Ostrzeszów) – polski wspinacz, taternik, alpinista i himalaista. Jest piątym człowiekiem na Ziemi, który zdobył Koronę Himalajów i Karakorum.

Nazwa "Himalaje" pochodzi z sanskrytu i znaczy "siedziba śniegów" (z himá, "zima, śnieg", oraz ālaya, "siedziba, leżący").

Podział

Składa się z trzech głównych pasm: Wielkie Himalaje na północy, Małe Himalaje w środku i Siwalik na południu.

Pod względem terytorialnym stosuje się też następujący podział:

Himalaje Kaszmirskie pomiędzy rzekami Indus i Dras (Nanga Parbat, 8125 m)

Himalaje Pendżabskie pomiędzy rzekami Dras i Satledź (Nunkun, 7135 m)

Himalaje Garhwalu pomiędzy rzeką Satledź a Nepalem (Nanda Devi, 7816 m)

Himalaje Nepalskie (Mount Everest, 8850 m)

Himalaje Sikkimskie (Kanczendzonga, 8586 m)

Himalaje Bhutańskie (Gangkhar Puensum, 7570 m)

Himalaje Assamskie (Namcze Barwa, 7755 m)

W Nepalu Himalaje dzielone są na:

Jałowiec (Juniperus L.) – rodzaj roślin iglastych należący do rodziny cyprysowatych. Liczy 50-76 gatunków, z których w Polsce w warunkach naturalnych występują 2.
Ośmiotysięcznik – popularne wśród himalaistów jak również miłośników gór i geografów określenie szczytu, którego wierzchołek wznosi się na ponad 8 tysięcy metrów wysokości ponad poziom morza. Na Ziemi znajduje się czternaście takich szczytów – 10 w Himalajach i 4 w Karakorum. Wśród nich wyróżnia się pięć tak zwanych wysokich ośmiotysięczników, czyli Mount Everest, K2, Kanczendzonga, Lhotse i Makalu, mające ponad 8500 metrów (w przypadku Makalu – prawie). Warto zauważyć, że magia 8000 metrów występuje tylko w układzie metrycznym miar. W anglosaskim układzie wysokości szczytów podajemy w stopach i wtedy pojawiają się dwudziesto- i dwudziestopięciotysięczniki.

Sagarmatha Himal (सगरमाथा (चोमोलङ्गमा) हिमाल),

Annapurna Himal (अन्नपूर्ण हिमाल),

Ganesh Himal (गणेश हिमाल),

Langtang Himal (लाङ्गटाङ्ग हिमाल),

Manaslu Himal (मनास्लु हिमाल),

Rolwaling Himal (रोल्वालिङ्ग हिमाल),

Jugal Himal (जुगल (युगल) हिमाल),

Gauri Shankar Himal (गौरि शंकर हिमाल),

Kanjirowa Himal (कान्जीरोवा हिमाल),

Khumbu Himal (खुम्बु हिमाल),

Dhaulagiri Himal (धौलागिरी हिमाल),

Kanchanjunga Himal (कंचनजंघा हिमाल).

Budowa geologiczna

Zasadnicze wypiętrzenie Himalajów nastąpiło w oligocenie, w czasie orogenezy alpejskiej. Składają się z kolejnych, równoległych luków o wysokości zwiększającej się ku północy, zbudowanych ze skał krystalicznych (magmowych i metamorficznych), w przeważającej części z granitów i gnejsów, oraz ze skał osadowych, które pochodzą z różnych okresów począwszy od prekambru do trzeciorzędu. Zachodzi tu gwałtowna erozja, rozwijają się zwłaszcza gigantyczne obrywy i osuwiska górskie.

Denis Urubko (ur. 29 lipca 1973 w Niewinnomyssku) – kazachski wspinacz, himalaista. Z zawodu oficer w armii kazachskiej, filmowiec. Bez użycia butli tlenowych zdobył Koronę Himalajów jako piętnasty człowiek w historii, oprócz tego dokonał 10 wejść na szczyty siedmiotysięczne i 34 wejścia solowe. W latach 1998-2001 był wybierany najlepszym alpinistą w Kazachstanie, a w latach 1997–99 zwyciężał zawody na szybkość rozgrywane na górze Amangelda. W 1999 w ciągu 42 dni zdobył wszystkie pięć szczytów wymaganych dla uzyskania tytułu Śnieżnej Pantery. Jego partnerami wspinaczkowymi byli między innymi Simone Moro, Siergiej Samojłow. Obecnie mieszka na stałe w Ałma-Acie w Kazachstanie. Jest kapitanem kazachskiej wysokogórskiej drużyny narodowej.
Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.

Rozwój – powstanie Himalajów

Około 50 milionów lat temu rozpoczął się proces wypiętrzania Himalajów. Płyta Indyjska napierała na Płytę Eurazjatycką powodując wypiętrzenie mas skalnych na ich styku. Szacuje się, że eskalacja tego procesu nastąpiła przed około 20 mln. lat. W tym samym czasie, gdy wypiętrzały się masywy Himalajów część skał "wbijała się" w głąb dokładnie pod nowo powstającym łańcuchem.

Gangkhar Puensum (Gangkar Punsum, Gankar Punzum) – najwyższy szczyt Bhutanu, 40. szczyt Ziemi i jednocześnie najwyższy niezdobyty szczyt świata. Wznosi się na wysokość 7570 metrów (wysokość względna – 2990 metrów). Od 1983 (od kiedy Bhutan zezwolił na wspinaczki) miały miejsce cztery ekspedycje, w 1985 i 1986 roku, wszystkie zakończone niepowodzeniem. Jego wysokość została zmierzona po raz pierwszy w 1922 roku.
Siwalik, Śiwalik, hindi: शिवालिक, ang. Sivalik, Shivalik - pasmo góskie wchodzące w skład Himalajów, geologicznie różniące się od Himalajów Wysokich i Himalajów Małych wznoszące się do wysokości nieco ponad 2000 m n.p.m., średnio - 900-1000 m n.p.m. W odróżnieniu od pozostałej części Himalajów praktycznie w całości zbudowane ze skał osadowych, poprzecinane dolinami rzek i szlakami komunikacyjnymi.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)