Hipolit - arcybiskup gnieźnieński - Polski Serwis Naukowy

Hipolit (zm. 1027) – arcybiskup gnieźnieński.

Datę śmierci Hipolita podaje Rocznik kapitulny krakowski (dawny). Jest to całkiem niemała wiedza w przypadku pierwszych arcybiskupów gnieźnieńskich, ponieważ istnienie niektórych z nich, podawanych w zestawieniach arcybiskupów wcale nie jest pewne (zobacz np. Bossuta Stefan). Na tej podstawie da się wysnuć również kilka wniosków co do jego działalności.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

Bł. Radzim (Radzym) Gaudenty (z czes. Radim) – syn Sławnika, brat przyrodni św. Wojciecha, pierwszy arcybiskup gnieźnieński oraz metropolita na ziemiach polskich: przyjmuje się, że urodził się między około 960 a 970 rokiem (otrzymując sakrę biskupią powinien mieć najmniej 30 lat); rok śmierci nie jest ustalony – według różnych koncepcji historyków przyjmuje się kilka propozycji 1006, 1011, 1016, 1018, 1020, 1022.

Nie wiadomo, skąd pochodził i dlaczego Jan Długosz twierdził, że był szlachetnie urodzonym Rzymianinem (może zasugerował się czczonym powszechnie w średniowieczu św. Hipolitem Rzymskim). Współcześni badacze zgadzają się powszechnie, że był cudzoziemcem nieznanego pochodzenia. To twierdzenie opiera się z kolei na założeniu, że państwo Polan nie dochowało się jeszcze w tym czasie odpowiedniego duchownego o niesłowiańskim imieniu na stanowisko arcybiskupa.

Pontyfikat – w Kościele katolickim okres sprawowania władzy przez papieża lub biskupa. Pochodzi od łac. słowa pontifex (pl. budowniczy mostów), a oznaczającego pontyfika - kapłana należącego do kapłańskiego kolegium w starożytnym Rzymie. Termin pontificatus oznaczający początkowo władzę pontyfika przeniesiono później na władzę papieża i biskupa.

Archidiecezja gnieźnieńska - jedna z 14 archidiecezji obrządku łacińskiego w polskim Kościele katolickim, pierwsza metropolia kościelna od 1000, siedziba prymasów Polski od 1418, oraz legatów papieskich od 1515. Unia personalna aeque principaliter z archidiecezją poznańską (1821-1946) i ad personam z archidiecezją warszawską (1946-1992).

Początkowej daty pontyfikatu Hipolita nie ustalono, bo wiarygodne źródła jej nie podają, a data śmierci jego poprzednika Radzima Gaudentego jest niepewna. Niektóre późniejsze źródła podają za rocznikiem kapituły krakowskiej informację o śmierci Hipolita uzupełniając ją okresem jego panowania. Są to jednak źródła późniejsze, trzynasto- i czternastowieczne różniące się liczbami, podające to 14, to 21 lat. Stwierdza się jedynie, że Hipolit zarządzał Kościołem polskim w drugiej poł. panowania Bolesława I Chrobrego i na początku rządów Mieszka II Lamberta. Z tego wynika, że to on właśnie koronował 18 kwietnia 1025 Bolesława I Chrobrego i 25 grudnia 1025 Mieszka II Lamberta na królów Polski w swojej katedrze gnieźnieńskiej.

Jan Długosz herbu Wieniawa (łac. Ioannes Dlugossius; ur. 1 grudnia 1415 w Brzeźnicy, zm. 19 maja 1480 w Krakowie) – polski historyk, twórca jednego z najwybitniejszych dzieł średniowiecznej historiografii europejskiej, duchowny, geograf, dyplomata; wychowawca synów Kazimierza Jagiellończyka.

Polanie – nazwa plemienia słowiańskiego zamieszkującego Pojezierze Wielkopolskie, które miało doprowadzić do powstania pierwszego państwa na ziemiach dzisiejszej Polski. Z plemienia Polan wywodziła się dynastia Piastów. Obecnie nazwa Polanie, nie do końca poświadczona na okres wczesnego średniowiecza, jest kwestionowana. Zamiast dużego związku plemiennego Polan archeolodzy wyznaczają w Wielkopolsce siedziby kilku bezimiennych plemion (grup etnicznych), nie rozstrzygając o drogach wzrostu władzy ponadplemiennej wśród nich.

Według Jana Długosza pochowany w archikatedrze gnieźnieńskiej, zwyczajowym miejscu pochówku metropolitów.

Zobacz też

arcybiskupi gnieźnieńscy i prymasi Polski