Hipolit Wawelberg - Polski Serwis Naukowy

Portret Hipolita Wawelberga

Grób Hipolita Wawelberga...

...i jego żony Ludwiki na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie

Hipolit Wawelberg – finansista i filantrop

Hipolit Wawelberg (ur. 8 maja 1843 w Warszawie, zm. 20 października 1901 w Wiesbaden) – polski finansista pochodzenia żydowskiego i takiegoż wyznania, filantrop i działacz społeczny, współwłaściciel Domu Bankowego Hipolit Wawelberg w Warszawie (przy ulicy Fredry) i Petersburgu (przy Newskim Prospekcie). Brał udział w powstaniu styczniowym po którym udał się, by uniknąć represji, na studia w Akademii Handlowej w Berlinie.

Bank Handlowy w Warszawie S.A. – bank komercyjny z siedzibą w Warszawie, działający aktualnie pod marką Citi Handlowy (poprzednio: Citibank Handlowy).

Eliza Orzeszkowa, de domo Korwin-Pawłowska, primo voto Orzeszkowa, secundo voto Nahorska, ps. E.O., Bąk (z Wa-Lit-No), Li...ka, Gabriela Litwinka (ur. 6 czerwca 1841 w Milkowszczyźnie, zm. 18 maja 1910 w Grodnie) - polska pisarka epoki pozytywizmu.

Z okazji pięćdziesiątej rocznicy założenia banku została dokonana przez Wawelberga hojna darowizna w wysokości 300 tys. rubli na rzecz budowy tanich mieszkań dla robotników - na warszawskiej Woli w rejonie dzisiejszych ulic Wawelberga, Górczewskiej i Działdowskiej.

1875 – współorganizacja Muzeum Przemysłu i Rolnictwa w Warszawie

1895 – ufundowanie wraz ze wspólnikiem, Stanisławem Rotwandem Średniej Szkoły Mechaniczno-Technicznej w Warszawie, przekształconej w 1906 r. w Szkołę Mechaniczno-Techniczną H. Wawelberga i S. Rotwanda

1890-1900 – członek Rady Banku Handlowego w Warszawie

Współzałożyciel ukazującego się w Petersburgu tygodnika "Kraj". Wspierał druk tanich wydań dzieł literackich znanych pisarzy polskich, m.in. H. Sienkiewicza, E. Orzeszkowej i B. Prusa. Przyczynił się znacząco do wydania pierwszego popularnego wydania dzieł A. Mickiewicza, a później do budowy jego pomnika w Warszawie.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Kraj - polski tygodnik społeczno-polityczny o charakterze konserwatywnym wydawany w latach 1882–1909 w Petersburgu. Jego założycielami i redaktorami byli Włodzimierz Spasowicz i Erazm Piltz (redaktor do 1906). Wsparcia finansowego udzielał mu m.in. Hipolit Wawelberg. Kraj osiągał duży nakład i miał ogólnopolski zasięg. Czytany był przede wszystkim w zaborze rosyjskim, gdzie kształtował tzw. politykę ugody polskich kręgów konserwatywnych z caratem. Z tygodnikiem współpracowali m.in. Marian Zdziechowski i Henryk Sienkiewicz.

Po wojnie (1945 r.) szkoła istniała jako Państwowa Wyższa Szkoła Budowy Maszyn i Elektrotechniki im. H. Wawelberga i S. Rotwanda. Współcześnie przy ulicy Bobrowieckiej w Warszawie istnieje Prywatna Wyższa Szkoła Businessu i Administracji oraz Prywatne Liceum Ogólnokształcące nr 51 im. Hipolita Wawelberga, które pielęgnuje tradycje szkoły założonej przez H. Wawelberga.

Wiesbaden - miasto w środkowych Niemczech leżące nad prawym brzegiem Renu, u podnóża gór Taunus. Jest znanym uzdrowiskiem (gorące źródła). Od 1945 roku jest też stolicą kraju związkowego Hesja. Również od 1945 należy do Wiesbaden Mainz-Kastel, uprzednio część Moguncji. Zmarł tutaj i został pochowany polski pisarz Marek Hłasko.

Cmentarz żydowski w Warszawie – największy cmentarz żydowski w województwie mazowieckim, drugi największy w Polsce (po nowym cmentarzu w Łodzi) i jeden z największych na świecie, a znajdujące się tam nagrobki (macewy) stanowią jedne z najcenniejszych zabytków małej architektury Warszawy i Polski. Cmentarz zajmuje powierzchnię ok. 33,3 ha, znajduje się na nim około 200 tysięcy nagrobków i zlokalizowany jest na Powązkach w dzielnicy Wola obok cmentarzy innych wyznań.

Pochowany jest na cmentarzu żydowskim przy ulicy Okopowej w Warszawie (kwatera 20, rząd 3).

Przypisy

Grób Hipolita Wawelberga w bazie danych Cmentarza Żydowskiego przy ul. Okopowej w Warszawie
Cmentarze m. st. Warszawy. Cmentarze żydowskie. Warszawa: Rokart, 2003. ISBN 83-916419-3-7.

Bibliografia

Henryk Kroszczor: Cmentarz Żydowski w Warszawie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1983, s. 24-5. ISBN 83-01-04304-0.