Hiranjagarbha - Polski Serwis Naukowy

Hiranjagarbha ( dewanagari हिरण्यगर्भ , Złoty Zarodek, Złote Dziecię ) - termin kosmologiczny z mitologii i filozofii indyjskiej opisywany najczęściej jako forma zarodkową stwórcy, embrion ukryty w wodach . Może być też użyty w znaczeniu imienia lub tattwy. Występuje już w tekście Wed.

Wedy, Weda (dewanagari वेद , "wiedza"; podobieństwo tych słów wynika ze wspólnego, indoeuropejskiego pochodzenia sanskrytu i języka polskiego) – to święte księgi hinduizmu, najstarsza grupa religijnych tekstów sanskryckich, które stanowiły całość ówczesnej wiedzy człowieka o świecie ludzi i bogów; antologia tekstów z różnych okresów, o różnej tematyce, budowie i przeznaczeniu.

Wszechświat – wszystko, co fizycznie istnieje: cała przestrzeń, czas, wszystkie formy materii i energii oraz prawa fizyki i stałe fizyczne określające ich zachowanie. Słowo "wszechświat" może być też używane w innych kontekstach, jako synonim słów kosmos (w rozumieniu filozofii), świat czy Natura. Natomiast w naukach ścisłych słowa wszechświat i kosmos są równoważne.

Źródłosłów

Garbha to macica, stąd spotykane tłumaczenia tego złożenia to : złote jajko, złoty zarodek, złote nasienie . Określenie hiranja na złota barwę występuje również w innych kontekstach, np. w imieniu Hiranjakeśin ( Złotowłosy) - rysziego z epoki wedyjskiej .

Jajo - jedna z faz rozwoju nowego osobnika u wielu gatunków zwierząt. Jajo zawiera surowce odżywcze pozwalające na rozwój zarodka bez dostępu do organizmu macierzystego i zewnętrznych źródeł pożywienia oraz stosunkowo bezpieczne środowisko, ale ze względu na swoją zawartość jest również cenionym pokarmem.

Dewanagari (देवनागरी, z sanskr. Devanāgarī; deva "bóg" + nagari "miasto") – pismo alfabetyczno-sylabiczne, używane w północnych, zachodnich i środkowych Indiach do zapisu kilkunastu języków z grupy języków indoaryjskich, m.in. sanskrytu, hindi, marathi, nepali.

Znaczenia

Termin hiranjagarbha bywał różnie interpretowany w hinduizmie i filozofii indyjskiej na przestrzeni dziejów :

Kosmiczny Purusza, twór (lub syn) Skambhy

Jedno z imion brahmana.

Jedyna wieczna forma w kosmosie. Postać Brahmy , jaką ten przyjmuje na czas mahapralai wg. Ramanudźy

Pierwsza forma materialna powstała podczas stwarzania świata

zarodkowa ( kulista lub w kształcie jaja ) forma wszechświata w literaturze puranicznej. Od tej formy opis genezy wszechświata przedstawia Brahmandapurana .

Postać zarodkowa Brahmy jako pierwszej istoty ( urodzony jako pierwszy) , promieniująca jak Słońce wg. Manu

Najwyższy bóg wszystkich istot, podtrzymujący niebo i ziemię .

W poczatkach wszechświata Brahma przez rok przebywał wewnątrz hiranjagarbhy. Następnie to jajo rozdzielił na połówki : nieboskłon i ziemię . Takie opis przedstawia Rygweda .

Manu (sanskryt मनु , trl. manu) - praojciec ludzkości i prawodawca w hinduizmie. Manu żyje przez okres jednej manwantary. W czasie jednego dnia Brahmy (jednej kalpy) pojawia się 14 kolejnych Manu. Manu stoi na straży prawidłowego funkcjonowania wszechświata poprzez określanie obowiązujących w nim praw.

Purany ( dewanagari पुराण, trl. purāṇa) - gatunek literacki świętych pism hinduizmu. Poruszają tematy takie jak: historia, religia, tradycja. Niektóre z nich zawierają opowieści z mitologii indyjskiej.

pierwotny zaczątek jogi (Tattwawaiśaradi 1.1 , Mahabharata 12.337.60 )

buddhi w ujęciu filozofii sankhji ( Mahabharata 12.291.17 )

lingamatra (samo czyste istnienie, czysty przejaw) zgodnie z Js II.19 i komentarzem Wjasy

Przypisy

2. Andrygon uniwersalny. W: Maryla Falk: Mit psychologiczny w starożytnych Indiach. Ireneusz Kania (przeł.), Marek Mejor (red.nauk.). Wyd. 1. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, 2011, s. 23. ISBN 97883-242-0978-1.
Androgyn uniwersalny. W: Maryla Falk: Mit psychologiczny w starożytnych Indiach. Ireneusz Kania (przeł.), Marek Mejor (red.nauk.). Wyd. 1. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, 2011, s. 28. ISBN 97883-242-0978-1.
Hiranjagarbha. W: Jan Knappert: Mitologia Indii. Maciej Karpiński (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Dom Wydawniczy REBIS, 1996, s. 160, seria: Mity i legendy świata. ISBN 83-7120-180-X.
Barbara Mękarska: Hiranjakeśin. W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 1. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 346, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-369-7.
Androgyn uniwersalny. W: Maryla Falk: Mit psychologiczny w starożytnych Indiach. Ireneusz Kania (przeł.), Marek Mejor (red.nauk.). Wyd. 1. Kraków: Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych UNIVERSITAS, 2011, s. 25. ISBN 97883-242-0978-1.
Paweł Sajdek: Stosunek do śruti. W: Filozofia Wschodu. Beata Szymańska (red.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagielońskiego, 2001, s. 140. ISBN 83-233-1487-X.
Małgorzata Sacha-Piekło: Bhahmanda. W: Zaświaty i krainy mityczne. M.Sacha-Piekło (red.). Wyd. 1. Kraków: Wydawnictwo Znak, 1999, s. 77. ISBN 8370068545.
Barbara Mękarska: Hiranjagarbha. W: Louis Frédéric: Słownik cywilizacji indyjskiej. Przemysław Piekarski (red. nauk.). Wyd. 1. T. 1. Katowice: Wydawnictwo "Książnica", 1998, s. 346, seria: Słowniki Encyklopedyczne "Książnicy". ISBN 83-7132-369-7.
Rygweda 10.121
Hiranjagarbha. W: Georg Feuerstein: Joga - Encyklopedia. Maria Kużniak (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Wydawnictwo BRAMA, 2004, s. 120. ISBN 83-914652-5-X.
Linga-Matra. W: Georg Feuerstein: Joga - Encyklopedia. Maria Kużniak (tłum.). Wyd. 1. Poznań: Wydawnictwo BRAMA, 2004, s. 168,121. ISBN 83-914652-5-X.