Historia Świętochłowic rozpoczyna się w XIV wieku.

Właściciele Świętochłowic

Przez tereny ówczesnych Świętochłowic wiódł odwieczny szlak z Bytomia do Mikołowa. Znaleziono tu także monetę z II-III wieku n.e. Na trasie szlaku w przyległych Kochłowicach znajduje się tajemniczy kopiec, zaś w graniczących od północy Łagiewnikach krzyż kamienny bez górnej części, prawdopodobnie pochodzący z czasów działalności misyjnej św. Cyryla i Metodego, a więc z IX wieku.

Pierwsza wzmianka o Świętochłowicach pochodzi z 25 maja 1313. Znajduje się ona w dokumencie biskupa krakowskiego – Jana. Dokumenty historyczne, sporządzone po łacinie oraz w językach czeskim i niemieckim, podają nazwę wsi w następującym brzmieniu w różnych latach: Swentochlewice (1332), Swientochlowicz (1482), Świętochlewicz (1614). Jednak wcześniejsze zapisy dotyczą dzisiejszej dzielnicy miasta Chropaczowa (z 21 lipca 1295 w dokumencie Kazimierza II, księcia bytomsko-kozielskigo). Młodsze są Lipiny (obejmowały też współczesne Piaśniki), gdyż powstały w 1802 r. Z kolei Zgoda może mówić o tym, że swe powstanie zawdzięcza rozwojowi huty (dzisiejszych Zakładów Urządzeń Technicznych "Zgoda"), która zrodziła się w 1838 r., a wchodziła w obszar Czarnego Lasu.

Przyjmuje się, że Świętochłowice założono na prawie niemieckim w ramach wielkiej akcji osadniczej z końca XIII w. Są zdania, że nowa osada powstała obok osady na dawnym prawie polskim zwanej Świętochłówkiem. Pierwsi właściciele wsi nie są znani, ale przyjmuje się, że do 1557 r. Świętochłowice należały do rodu herbu Wieniawa.

Same Świętochłowice nigdy nie były jedną całością, ale dzieliły się na kilka mniejszych: Górne, Dolne i Średnie.

Świętochłowice Górne były przez przeszło 150 lat własnością Paczyńskich z Paczyny, spokrewnionych z Tenczyńskimi. Pierwszym właścicielem z tego rodu był Samson Paczyński (1568-1596), później Jakub Paczyński (1593-1609) i Stanisław Paczyński (1609-1649). Następnie byli to: Jan Paczyński (1649-1668), Krzysztof Paczyński (1668-1677) i Mikołaj Paczyński (1677-1701). Ostatnim z rodu Paczyńskich był Karol Rudolf, który sprzedał Świętochłowice Górne w 1730 Janowi Henrykowi Kalinowskiemu, a ten w 1744 odsprzedał je Zamięckim, herbu Starykoń.

Świętochłowice Dolne były własnością Kamieńskich, herbu Leliwa, wywodzących się z Kamienia koło Bytomia. Jednym z bardziej znanych właścicieli był Wacław Kamiński, szlachcic. Ostatni z rodu Kamieńskich – Joachim Skall sprzedał swoje tereny w 1734 hrabiemu Henckel von Donnersmarck.

Świętochłowice Średnie zostały wydzielone z Górnych w 1622, gdy Jakub Paczyński sprzedał tę część Krzysztofowi Jordanowi ze Starego Paczkowa. W 1684 ich właścicielem był Andrzej Kiczka. Na przełomie XVII i XVIII wieku teren ten jest w posiadaniu rodziny Szwajnochów, zniemczonej gałęzi polskiego rodu Świnków.

W drugiej połowie XVIII wieku doszło do zespolenia całej wsi. W 1754 J. Januszewski zapisał Świętochłowice Górne wraz z Średnimi swemu synowi Rudolfowi. W następnym roku Januszewscy nabyli też Świętochłowice Dolne, jednak krótko byli ich właścicielami. W 1790 doszło ponownie do zespolenia wsi, tym razem pod panowaniem Józefa von Lippa. Jednak źle rządził i sąd wystawił jego majątek na sprzedaż. W 1817 majątek nabył Jan Porębski, a 10 lat później, bo w 1827 Świętochłowice zakupił Emil von Rheinhaben. Ostatecznie w 1828 tereny Świętochłowic zakupił na własność dziedziczną hrabia Karol Łazarz Henckel von Donnersmarck.