Historia Anglii - V-VII wiek - Polski Serwis Naukowy

Anglia za czasów arturiańskich (V-VII wiek)

W 410 terytoria brytyjskie uzyskały faktyczną niezależność od Rzymu, potwierdzoną listem cesarza Honoriusza. Ludność na nich mieszkająca nie była jednorodna. Na południowym wschodzie osiedlały się coraz liczniej plemiona germańskie: Sasi, Anglowie, Jutowie, czasami także Fryzowie i Frankowie. Rdzenni Brytowie wypychani byli na zachód i na północ, gdzie natrafiali na resztki ludności celtyckiej.

Sasi (Saksoni, niem. Sachsen, ang. Saxons) – lud pochodzenia germańskiego, osiadły w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii, w tradycji pisanej ich ojczyzną były nadwiślańskie lasy (Widsidh).

Bitwa pod Mons Badonicus (zwana też bitwą pod Badon Hill) miała miejsce około 490-517 roku pomiędzy celtyckimi Romano - Brytami a Anglosasami i zakończyła się zwycięstwem Brytów. Pomimo, że starcie było jednym z ważniejszych wydarzeń militarnych i politycznych na przełomie V i VI wieku, nie ma dzisiaj jednomyślności co do miejsca i czasu zdarzenia a także przywódców obu stron.

Cywilizacja rzymska, chociaż rozległa, nie była nigdy na tyle głęboko zakorzeniona w społeczeństwie, aby pozostawić trwały ślad po odejściu ostatnich legionów. Dotyczyło to również religii chrześcijańskiej, Anglia stała się bowiem ojczyzną Pelagiusza, urodzonego w drugiej połowie IV wieku i głoszącego, w opozycji do ortodoksji, możliwość zbawienia człowieka jego własnymi siłami, bez udziału łaski Bożej.

Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e., a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e.

Frankowie(łac. gens Francorumlub Franci) - to nazwa zbiorcza określająca zachodniogermańską federację plemion, u swoich, uchwytnych źródłowo, początków, tj. w III w. n.e., zamieszkującą tereny na północ i wschód od dolnego Renu. Między trzecim, a piątym wiekiem część Franków najeżdżała terytorium Rzymu, gdy inna część weszła w skład rzymskich wojsk w Galii. Tylko Frankowie saliccy utworzyli królestwo na terenach rzymskich. Pod wodzą rodzimej dynastii Merowingów podbili niemal cała Galię. Pod władzą Karolingów państwo to stałą się wiodącą siłą chrześcijańskiego Zachodu. Jego rozpad dał początek dwóm wiodącym siłom średniowiecza: królestwu Francji i państwu niemieckiemu.

Historia Wysp Brytyjskich od początku V aż do połowy VI wieku pozostaje wciąż w mrokach ciemnych wieków. Jedyne wiarygodne źródło współczesnych przekazów to dzieło mnicha Gildasa De Excidio Britanniae (ok. 540), bardziej zresztą przypominające traktat moralny niż rzetelną kronikę. Gildas był bowiem mocno związany z nurtem ortodoksyjnym i wyplenienia Brytów przez Saksonów dopatrywał się właśnie w szerzących się herezjach oraz rezygnacji z nawracania germańskich pogan.

Jutowie – lud północnogermański osiadły pierwotnie w północnej i środkowej części Półwyspu Jutlandzkiego; w połowie V wieku część Jutów zasiedliła południowo-wschodnią Anglię (Kent), reszta zasymilowała się z Duńczykami.

Król Artur, Arthmael, Św. Armel, Arthwys - legendarny celtycki władca Brytów z przełomu V i VI wieku. Bohater licznych legend, dzieł literackich i filmów.

Określenie czasy arturiańskie wiążą się z osobą legendarnego króla Artura, o którym jednak w rzeczywistości wiadomo niewiele. Jego imię jest pochodzenia łacińskiego, co wskazuje że pochodził z nielicznej grupy zromanizowanych Brytów. W pierwszej połowie VI wieku piastował urząd vortigerna, namiestnika plemion brytyjskich, skutecznie przeciwstawiając się Saksonom, których podobno pokonał w roku 516 w bitwie pod Badon Hill. Zginął zaś w innej bitwie z najeźdźcami, w 536 pod Camlan.

Wiek VI znamionował gwałtowny rozwój kościoła celtyckiego, któremu początek dał św. Kolumba, głównie w północnej Irlandii i Szkocji, później także na północnym zachodzie Anglii. Centrum obrządku celtyckiego znajdowało się na wyspie Iona, a administracja kościoła opierała się na sieci klasztorów, a nie na biskupstwach w ośrodkach miejskich. Mnisi celtyccy żyli w bardziej surowej regule i nie dążyli do sprawowania władzy świeckiej. Drobne różnice dotyczyły również daty obchodzenia Wielkanocy, formy tonsury i święcenia kapłanów. Unifikacja obu obrządków nastąpiła na synodzie w Whitby w 663, głównie pod naciskiem władzy świeckiej, która w Rzymie upatrywała szansę na zachowanie jedności z kontynentem.