Historia kolei w Turcji - Polski Serwis Naukowy

Stambuł, dolna stacja funikularu Tünel z 1875 r.

Stambuł, dworzec Haydarpaşa

Kolej Bagdadzka, ok. 1910 r.

Zachowana historyczna linia tramwajowa w Stambule

Współczesny tramwaj w Stambule

Imperium Osmańskie

30 X 1858 - otwarcie pierwszej linii Smyrna (Izmir) - Seydiköy (linia do Aydin; Oriental Rly. Co.; kapitał brytyjski); 1912 - dociągnięta do Eğridir;

1866 - otwarcie kolei Smyrna - Cassaba (İzmir - Turgutlu); 1890 przedłużona do Afyonu (Smyrna Cassaba Rly.);

7 XI 1866 - otwarcie kolei Ruse - Sirdet - Warna (późn. Bułgaria); Danube & Black Sea Rly. & Küstendje Harbour Co.; 1873 upaństwowiona przez rząd bułgarski;

1871 - Stambuł: pierwszy tramwaj konny;

1871 - otwarcie pierwszego odcinka linii "Kolei Rumelijskiej" (Stambuł) Yeşilköy - Halkali, mającej biec do Sarajewa w Bośni i Wiednia; 1873 przedłużona Adrianopol (Edirne) - Filipopol (Płowdiw) - Sarambej; 1875 odgałęzienie Tyrnowo - Nowa Zagora - Jamboł; odgałęzienie Uzunköprü - Dedeagacz / Aleksandropolis jest pierwszą koleją dalekobieżną na terytorium dzisiejszej Grecji; Chemins de fer Orientaux (Baron Maurice de Hirsch);

1872 - otwarcie linii (Stambuł) Haydarpaşa - Gebze; 1892 ukończenie odcinka między Ismid i Angorą (Ankarą); przedłużenie do Konya 1896; Chemins de Fer Ottomans d'Anatolie, kapitał niemiecki;

1872 - Bośnia: otwarcie linii Banja Luka - Dobrljin (granica chorwacka); tor 760 mm; zamkn. 1875;

1875 - Stambuł: otwarcie podziemnego funikularu Tünel, jednego z najstarszych na świecie; pierwotnie lina napędzana siłą koni (?), elektryfikacja dopiero 1910;

1892 - pierwsza kolej w dzisiejszym Izraelu: otwarcie linii wąskotorowej Jafa - Jerozolima;

1895 - otwarcie kolei Bejrut - Damaszek; wąskotorowej z odcinkami zębatymi;

1900-08 - budowa Kolei Hedjaz z Damaszku do Medyny (1300 km); tor 1050 mm; kolej zamknięta podczas I wojny światowej, nigdy nie otwarta ponownie na całej długości;

1903 - rozpoczęcie budowy z Konya Kolei Bagdadzkiej, mającej połączyć Berlin z Basrą dla uniezależnienia się Niemiec od morskich dostaw surowców; do wybuchu I wojny kolei nie zdołano ukończyć; ukończona 1936-40, obecnie eksploatowana tylko częściowo;

1907 - tramwaj elektryczny w Damaszku (w Aleppo dopiero 1929 - czasy protektoratu francuskiego); 1908 w Bejrucie; 1913 w Stambule; wprowadzenie trakcji elektrycznej stało się możliwe po śmierci sułtana Abdula Hamida;

1913 - Kars włączony do sieci kolejowej Rosji; połączenie do sieci tureckiej dopiero 1939?

Do końca Imperium (1922) powstało blisko 10 tys. km kolei, co stawiało Turcję na szarym końcu państw europejskich pod względem rozwoju kolei.

Tramwaj (z ang. tram way - linia tramwajowa, tram - tramwaj) – pojazd szynowy służący do transportu miejskiego, poruszający się w ruchu mieszanym po jezdni lub na wydzielonym albo niezależnym torowisku. Istnieją sieci przebiegające częściowo w tunelach.
Transport kolejowy istniał od starożytności w postaci kolei konnych wykorzystujących wyżłobienia w kamiennych płytach dróg, które powstały m.in. na niektórych mocno obciążonych drogach dojazdowych do Rzymu. Transport szynowy z trakcją konną był znany już w Asyrii ponad 2500 lat temu. Najwcześniejszym świadectwem zastosowania transportu szynowego jest linia Diolkosa (długość 6÷8,5 km), dzięki której przemieszczano statki w poprzek Przesmyku Korynckiego (Grecja) począwszy od około 600 p.n.e. (użytkowano ją przez ponad sześć i pół stulecia).

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

Azja (gr. Ἀσία Asia) – część świata, razem z Europą tworząca Eurazję, największy kontynent na Ziemi. Z powodów historycznych i kulturowych sama Azja bywa również nazywana kontynentem (zob. alternatywne listy kontynentów).

Turcja (tur. Türkiye, Republika Turcji – Türkiye Cumhuriyeti) – państwo położone w Azji na półwyspie Azja Mniejsza, a częściowo również w Europie ze stolicą w Ankarze. Część europejska – Tracja stanowi 3% powierzchni i oddzielona jest od części azjatyckiej morzem Marmara oraz cieśninami Bosfor i Dardanele. Turcja jest krajem czterech mórz, gdyż od północy otacza ją Morze Czarne, od zachodu Morze Egejskie i morze Marmara, a od południa Morze Śródziemne – nazywane w języku tureckim Morzem Białym.

Na mocy Pokoju Berlińskiego (1878), mającego ustabilizować sytuację na Bałkanach, Bułgaria i Serbia, odtąd w pełni niepodległe państwa, zostały zobowiązane do poprowadzenia linii kolejowych łączących Turcję z Europą. W Bułgarii Prywatna Chemins de fer Orientaux (CO) / Gesellschaft der Orientbahnen buduje na rachunek Turcji 1888 przedłużenie Kolei Rumelijskiej przez Sofię do Caribrodu (granica serbska). Kolej prowadziła politykę niezgodną z interesami Bułgarii (stosowała np. zawyżone taryfy mające przeciwdziałać konkurencji portu Burgas z własnym portem Dedeagacz/Aleksandropolis na Morzem Egejskim). Rządowi bułgarskiemu nie udawało się przejąć Orientbahn aż do rewolucji "młodoturków" w 1908.

Bosfor (tur. Bogaziçi, İstanbul Boğazı; gr. Βόσπορος, bosporos – przejście, przeprawa dla bydła) – cieśnina łączącą Morze Czarne z Morzem Marmara, położona między Półwyspem Bałkańskim a Azją Mniejszą, oddziela Europę od Azji. Wraz z cieśniną Dardanele łączy Morze Egejskie z Morzem Czarnym. Obie cieśniny stanowią szlak morski o międzynarodowym znaczeniu.