Historyzm w Niemczech - Polski Serwis Naukowy

Niemiecki neoromanizm: F. Schwechten, kościół pamiątkowy im. cesarza Wilhelma w Berlinie

Niemiecki styl arkadowy: L. von Klenze, skrzydło zamku w Monachium

Niemiecki neorenesans: G. Semper, Teatr Miejski w Dreźnie

Niemiecki neoromanizm: Zamek Neuschwanstein

Niemiecki neobarok: J. K. Raschdorff, katedra w Berlinie

Historyzm w architekturze Niemiec pojawiał się już sporadycznie w latach 70. XVIII wieku, lecz jego właściwy początek ma związek z wojnami o wyzwolenie ojczyzny w czasach napoleońskich. Impulsem do przywołania motywów patriotycznych było odnalezienie w 1814 i 1816 oryginalnego projektu katedry w Kolonii, co zaowocowało planami jej ukończenia oraz skojarzeniem gotyku z czasami średniowiecznej potęgi Niemiec. Neogotyk, wpierw w formach dość oddalonych od swego pierwowzoru, był stylem obecnym w licznych ratuszach i kościołach. Jednocześnie powstał w związku z zainteresowaniem konserwacją zabytków drugi prąd, tzw. styl arkadowy, nawiązujący do architektury romańskiej i częściowo renesansowej, nie odtwarzający jednak dosłownie form historycznych.

Termin zjednoczenie Niemiec (niem. Deutsche Wiedervereinigung) oznacza przyłączenie Niemieckiej Republiki Demokratycznej do Republiki Federalnej Niemiec. Zjednoczenie Niemiec stało się faktem 3 października 1990 roku na mocy porozumienia zawartego 12 września podczas moskiewskiej konferencji dwa plus cztery. Układ ten podpisały obok NRD i RFN cztery dawne mocarstwa okupacyjne: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania, Francja i Związek Radziecki.

Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Od lat 30. XIX w. w związku z działalnością Sempera w Dreźnie wytworzył się konsekwentny neorenesans niemiecki. Jego uspokojone formy, regularnie rozmieszczone osie okienne i mocno zaznaczony cokół i gzymsy umożliwiły mu zastosowanie w architekturze mieszkaniowej, gdyż dawał odpowiadający ówczesnemu smakowi harmonijny obraz pierzei ulicznej. Nowe zadanie w architekturze, jakim jest dworzec kolejowy, zaowocowała również głównie budynkami neorenesansowymi, w samym Berlinie powstało kilkanaście dworców czołowych.

Katedra w Berlinie (niem. Berliner Dom) - ewangelicka katedra, znajdująca się w Berlinie. Została zbudowana w latach 1894-1905 według planów architekta Juliusa Carla Raschdorffa z Pszczyny w stylu późnego, włoskiego renesansu. W miejscu, gdzie dziś stoi katedra znajdowała się wcześniej mniejsza katedra w stylu barokowym. W 1944 roku katedra została uszkodzona przez naloty aliantów, a odbudowa rozpoczęła się dopiero w 1975 roku. Świątynia ma 1500 miejsc i jest jedną z największych w Berlinie. To właśnie tutaj odbywają się najczęściej ekumeniczne nabożeństwa z okazji świąt państwowych lub w ważnych dla narodu momentach.

Nauka – autonomiczna część . Nauka jest budowana i rozwijana wyłącznie za pomocą tzw. metody naukowej lub metod naukowych nazywanych też paradygmatami nauki poprzez działalność badawczą prowadzącą do publikowania wyników naukowych dociekań. Proces publikowania i wielokrotne powtarzanie badań w celu weryfikacji ich wyników, prowadzi do powstania wiedzy naukowej dostępnej dla całej ludzkości. Zarówno ta wiedza jak i sposoby jej gromadzenia określane są razem jako nauka.

Ochrona zabytków, koncentrująca się głównie na kościołach, umożliwiła naukowe podejście do gotyku i romanizmu. Poza wznowieniem prac nad katedrą kolońską kończone są inne obiekty średniowieczne, nowe kościoły wznoszone są zaś w popartym badaniami naukowymi, lecz pozbawionym nierzadko fantazji neogotyku. W latach 60. i 70. XIX w. powstają nowe ratusze w Berlinie i Monachium.

Kolumna – element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną. Jej dolną część tworzy baza, środkową trzon, a wieńczy głowica. Wspiera się na niej belkowanie, a od czasów rzymskich także łuk.

Starożytność – okres w historii Bliskiego Wschodu, Europy i Afryki Północnej obejmujący dzieje tych regionów od powstania pierwszych cywilizacji do politycznego upadku cesarstwa zachodniorzymskiego w 476 roku[1].

Po zjednoczeniu Niemiec w 1871 wznoszone były liczne budynki reprezentacyjne dla nowo powstałego cesarstwa oraz lokalnych książąt i hrabiów, m.in. rezydencja w Poznaniu.

Po krótkim epizodzie architektura secesji około 1905 rozwijał się eklektyczny styl czerpiący z klasycyzmu, baroku i integrujący pewne motywy secesyjne; nierzadko forma obiektów była zapowiedzią rodzącego się modernizmu.

Wybrane przykłady historyzmu w Niemczech

(lista chronologiczna)

Karol Fryderyk Schinkel (niem. Karl Friedrich Schinkel także Carl Friedrich Schinkel) (ur. 13 marca 1781 w Neuruppin, zm. 9 października 1841 w Berlinie) – niemiecki architekt, projektant i malarz, jeden z wybitniejszych twórców okresu klasycyzmu w Prusach, tworzący także w stylu arkadowym. Szkołą Schinkla (niem. Schinkelschule) nazwano działalność grupy niemieckich architektów kontynuujących styl Schinkla.

Konserwacja zabytków – zespół stałych i systematycznych działań mających na celu utrzymanie obiektu zabytkowego w dobrym stanie technicznym. Polega na zabezpieczaniu dzieł sztuki (obrazów, rzeźb, wyrobów rzemiosła a także obiektów architektonicznych, całych zespołów urbanistycznych, zabytkowych parków, stanowisk archeologicznych itp.) w celu zachowania ich i uniknięcia ewentualnych wysokich nakładów koniecznych w przypadku przeprowadzenia większego remontu.

kościół Friedricha Werdera (Friedrichwerdersche Kirche) w Berlinie, Karl Friedrich Schinkel, 1824-1830 – neogotycki w detalu i ogólnej dyspozycji rzutu, lecz o antykizującej i stosunkowo statycznej bryle

gmach Wyższej Szkoły Techniczej w Karlsruhe, Heinrich Hübsch, 1832-1855 – kubiczny budynek z czerwonego piaskowca w stylu arkadowym, zdobiony jedynie gzymsami i romanizującą formą ościeży i bramy

Teatr Dworski w Dreźnie (tzw. Semperoper), Gottfried Semper, 1838-1841, po zniszczeniu przez pożar zastąpiony przez Nowy Teatr Miejski tego samego architekta, 1871-1878

ukończenie katedry w Kolonii, Ernst Friedrich Zwirner i Richard Voigtel, 1842-1880 – w ogólnej dyspozycji na podstawie odnalezionych średniowiecznych planów, jednak nawy i wieże cechują się postulowaną w neogotyku czystością i pełnią formy

Stara Galeria Narodowa (Alte Nationalgalerie) w Berlinie, Friedrich August Stüler, 1866-1876 – swobodnie interpretujący temat klasycznej architektury

zamek Neuschwanstein koło Füssen w Bawarii, Christian Jank, Eduard Riedel i Julius Hofmann, 1868-1892 – neoromański, o fantastycznych formach, wzniesiony dla króla Ludwika II

gmach Reichstagu w Berlinie, Paul Wallot, 1884-1894 – neobarokowy, na planie prostokąta wokół dwóch dziedzińców. Centralnemu korpusowi mieszczącemu hall i nakrytą szklaną kopułą salę plenarną towarzyszą symetrycznie otaczające dziedzińce skrzydła biurowe z przysadzistymi wieżyczkami w narożnikach. Główny ryzalit poprzedzony portykiem z ośmioma kolumnami

kościół pamiątkowy im. cesarza Wilhelma (Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche) w Charlottenburgu (ob. dzielnica Berlina), Franz Schwechten, 1890-1895 – synteza romańskich kościołów z rejonu Nadrenii z wysoką kamienną wieżą

ewangelicka katedra w Berlinie, Julius Carl Raschdorff, 1894-1905 – neobarokowy kościół centralny z kopułą na wysokim tamburze i czterema narożnymi wieżyczkami, łączący funkcję kościoła kaznodziejskiego, miejsca uroczystości państwowych oraz kościoła grzebalnego Hohenzollernów

Główni przedstawiciele historyzmu w Niemczech

Renesans w architekturze stanowił odzwierciedlenie poglądów filozoficznych odrodzenia, poszukujących wzorców w świecie antycznym. Renesans otworzył erę nowożytną w sztuce i trwał od schyłku średniowiecza do początków baroku. Ponieważ różnice czasowe rozkwitu renesansu w różnych krajach są ogromne (np. między Włochami i Europą Północną), nie jest możliwe ustalenie jednolitych dat, w których panował, na ogół przyjmuje się, że rozwijał się on w danym kraju od końca epoki średniowiecznej.

Karlsruhe – miasto w południowo-zachodnich Niemczech (Badenia-Wirtembergia), na Nizinie Górnoreńskiej, nad rzekami Alb i Pfinz (dopływy Renu). Wysokość n.p.m. wynosi: 115 m.