Hmong - Polski Serwis Naukowy

Kobiety ludu Hmong z północnego Wietnamu

Hmong (wym. m̥ɔ̃ŋ) lub Mong (mɔ̃ŋ) – liczna grupa etniczna zamieszkująca górzyste regiony Azji Południowo-Wschodniej, posługująca się językiem hmong. W południowych Chinach, gdzie mieszka ich około 3 mln, stanowią najliczniejszy odłam ludu Miao. W innych krajach żyje łącznie około 1,7 miliona Hmongów: w Wietnamie – 790 tys., w Laosie – 450 tys., w Tajlandii – 150 tys., a poza Azją w Stanach Zjednoczonych (275 tys.), we Francji (16 tys.) i innych krajach świata.

Junnan (Yunnan ?/i, chiń. upr: 云南; chiń. trad: 雲南; Pinyin: Yúnnán) - górska prowincja w południowo-zachodniej części ChRL. Jej nazwę można przetłumaczyć jako "Na Południe od Chmur" lub "Chmurne Południe". Stolicą jest Kunming.
Narodowy Cmentarz w Arlington (ang. Arlington National Cemetery) - amerykański cmentarz wojskowy położony w Arlington, w stanie Wirginia na terenie Stanów Zjednoczonych.

Od początków XVIII wieku Hmongowie z wolna przesuwali się na południe, głównie z uwagi na niepokoje w środkowych Chinach i w poszukiwaniu zdatniejszych pod uprawy terenów. W czasach dzisiejszych Hmongowie zamieszkują górzyste regiony północnej części Półwyspu Indochińskiego, przede wszystkim w Wietnamie, Laosie i Tajlandii.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Mien, Yao (. Mówią językiem yao (mien), należącym do rodziny językowej hmong-mien (miao-yao). Reprezentują najwcześniejszą warstwę etniczną ludności w południowych Chinach. Trwająca do dziś migracja Yao na południe spowodowana wypieraniem przez Chińczyków, powoduje osiedlanie się enklawami, w górskich trudno dostępnych terenach.

W Laosie w drugiej połowie XX wieku Hmongowie, współdziałając z armią Królestwa Laosu i CIA, zwalczali komunistyczną partyzantkę Pathet Lao. Gdy w 1975 roku Pathet Lao przechwyciła władzę, Hmongowie poddani zostali surowym represjom, w związku z czym dziesiątki tysięcy szukało schronienia za granicą, głównie w Tajlandii. Pod koniec lat siedemdziesiątych zaczęto osiedlać tych uchodźców w krajach zachodnich, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych, a część powróciła – na bazie programu repatriacyjnego ONZ – do Laosu. Około 8 tys. Hmongów nadal pozostaje w Tajlandii.

Central Intelligence Agency, CIA (pol. Centralna Agencja Wywiadowcza) – rządowa agencja służby wywiadowczej USA, zajmująca się pozyskiwaniem i analizą informacji o zagranicznych rządach, korporacjach i osobach indywidualnych oraz opracowywaniem, na podstawie tych informacji, raportów dla instytucji rządowych USA. Agencja organizowała także operacje, których celem była interwencja w wewnętrzne sprawy wybranych państw, od propagandy po wspieranie oddziałów paramilitarnych. Jednym z wielu przykładów takich interwencji jest udział w organizacji zamachu stanu w Iranie w 1951 (Operacja Ajax).
Alfabet łaciński (łacinka), tzw. alfabet rzymski – alfabet, system znaków służących do zapisu większości języków europejskich oraz wielu innych. Jest najbardziej rozpowszechnionym alfabetem na świecie – posługuje się nim ok. 35% ludzkości. Wywodzi się z systemu służącego do zapisu łaciny.

W 1949 roku lud Miao został uznany za jedną z 55 mniejszości uznawanych przez władze Chin. Miaosi zamieszkują głównie w południowych Chinach, w prowincjach: Kuejczou, Hunan, Junnan, Syczuan, Kuangsi, Hajnan, Guangdong, Hubei. Według spisu powszechnego z 2000 roku liczba Miaosów w Chinach wynosi około 9,6 miliona. Liczba ta obejmuje lud Hmongów, jak również inne, kulturalnie i lingwistycznie spokrewnione grupy etniczne nie uznające się za Hmongów – Hmu, Kho (Qho) Xiong i A Hmao. Jednakże Biali Miaosi (Bai Miao) i Zieloni Miaosi (Qing Miao) należą do grup etnicznych Hmong/Mong.

Degar (lub Dega – góral, z j. Ede) Nazwa jaką określają się rdzenni mieszkańcy Płaskowyżu Centralnego w Środkowym Wietnamie. W literaturze zachodniej używana jest równolegle nazwa Montagnards pochodząca z języka francuskiego. Do grupy tej należą zarówno mniejszości etniczne pochodzenia austronezyjskiego (Gia Rai, Rade, Raglai, Chu Ru) jak i mon-khmerskiego (Ba Na, Co Ho, Xe Dang, Bru, ...). Z ludem Degar związana jest również nazwa Bajaraka od nazwy utworzonego w czasie wojen indochińskich frontu wyzwoleńczego. Jest to skrót pochodzący od pierwszych liter czterech głównych narodowości: Bahnar (Ba Na), Jarai (Gia Rai), Rade i Kaho (Co Ho).
Pathet Lao (lao. ປະເທດລາວ, Kraj Laotańczyków) - komunistyczny i nacjonalistyczny laotański ruch polityczny. Został ukształtowany w połowie 20. wieku i ostatecznie przejął najwyższą władzę w Laosie po 25 letniej wojnie domowej połączonej w końcu z powstaniem o rewolucyjnym charakterze. Od początku swojej działalności związany był z komunistami wietnamskimi, a także zaopatrywany i zorganizowany przez Demokratyczną Republikę Wietnamu.

W Indochinach sąsiedzi nazywają Hmongów różnie: Wietnamczycy Mèo lub H'Mông; Tajowie แม้ว (Maew) bądź ม้ง (Mong); Birmańczycy mun lu-myo. Wielu Hmongów uważa określenie "Mèo", jak również jego odmiany, za wysoce obraźliwe.

Ponieważ Hmongowie zamieszkiwali głównie w górzystych regionach Półwyspu Indochińskiego francuscy kolonizatorzy nazywali ich Montagnards czyli "góralami", nie należy jednak utożsamiać ich z ludem Degarów z Wietnamu, których również określano mianem Montagnards.

Podział plemienny

Dwie największe podgrupy ludu Hmongów nazywają same siebie "Białymi Hmongami" (Hmong Der) i "Zielonymi" lub "Niebieskimi Mongami" (Mong Leng). W alfabecie łacińskim, przyjętym w Laosie w latach pięćdziesiątych XX wieku, nazwy te zapisuje się jako Hmoob Dawb (Biali Hmongowie) i Moob Leeg (Zieloni Mongowie). Inne grupy ludu Hmong/Mong to Czarni Hmongowie (Hmoob Dub), Pręgowani Hmongowie (Hmoob Txaij/Hmoob Quas Npab), Hmong Shi, Hmong Pe, Hmong Pua i Hmong Xau.

Australia (Związek Australijski, Commonwealth of Australia) – kraj położony na półkuli południowej, obejmujący najmniejszy kontynent świata, wyspę Tasmanię i inne znacznie mniejsze wyspy na Oceanie Indyjskim i Spokojnym. Australia na powierzchni nie sąsiaduje z żadnym krajem, natomiast poprzez morza krajami sąsiadującymi z Australią na północy są: Indonezja, Timor Wschodni i Papua-Nowa Gwinea; na północnym wschodzie: Wyspy Salomona, Vanuatu oraz Nowa Kaledonia; na południowym wschodzie: Nowa Zelandia. Australia jest jedynym państwem, które jest również kontynentem.
Minnesota – stan leżący na środkowym zachodzie Stanów Zjednoczonych, ze stolicą w mieście Saint Paul. Zajmuje obszar 225 365 km² (12. pod względem wielkości), który zamieszkuje 5 167 101 mieszkańców (21. pod względem ludności). Powstała ze wschodnich obszarów Terytorium Minnesota, gdy 11 maja 1858 roku została przyłączona do USA jako 32. stan. Minnesota, która znana jest jako „Kraina 10 000 jezior” lub „Stan Gwiazdy Północnej”, oferuje mieszkańcom oraz turystom liczne możliwości rekreacji.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)

Czy wiesz że...? beta

Birma (Myanmar, Mianma, Związek Birmański – Związek Myanmar) – państwo położone w Azji Południowo-Wschodniej, nad Zatoką Bengalską i Morzem Andamańskim. Graniczy z Bangladeszem, Indiami, Chińską Republiką Ludową, Laosem i Tajlandią. Większe miasta: Rangun, Mandalaj, Basejn.

Argentyna (Argentina, Republika Argentyńska – República Argentina) – państwo w Ameryce Południowej, nad południowym Atlantykiem. Graniczy z Chile na zachodzie, Boliwią i Paragwajem na północy, Brazylią i Urugwajem na północnym wschodzie. Argentyna rości pretensje do archipelagu Falklandów oraz części Antarktydy. Nazwa pochodzi od łacińskiego argentum (srebro), którym Indianie obdarowali hiszpańskich rozbitków Juana Díaza de Solís. Pod względem wielkości Argentyna jest ósmym krajem na świecie i drugim w Ameryce Południowej (biorąc pod uwagę liczbę ludności i powierzchnię). Argentyna jest członkiem organizacji gospodarczej Mercosur.

Kalifornia (ang. California) – najludniejszy, najbogatszy oraz trzeci co do wielkości (po Alasce i Teksasie) stan USA. Położony na zachodnim wybrzeżu USA, nad Oceanem Spokojnym. Na północy graniczy ze stanem Oregon, na wschodzie ze stanem Nevada, na południowym wschodzie z Arizoną, a na południu z meksykańskim stanem Baja California. Cztery największe miasta stanu to: Los Angeles, San Francisco, San Diego i San José. W Kalifornii znajduje się aż osiem z pięćdziesięciu największych miast USA. Stan znany jest ze zróżnicowanego środowiska przyrodniczego i klimatu, a także z powodu wielorasowego i wielokulturowego społeczeństwa.

Wisconsin – stan na Środkowym Zachodzie Stanów Zjednoczonych. Wisconsin położone jest pomiędzy Jeziorem Górnym na północy i Jeziorem Michigan na wschodzie. Na zachodzie graniczy ze stanem Minnesota, na południowym zachodzie ze stanem Iowa, na południu z Illinois, a na północnym wschodzie z Michigan. Obszar całego stanu jest w większości nizinny i występują tu liczne jeziora polodowcowe.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Laos (Lao, Laotańska Republika Ludowo-Demokratyczna - Sathalanalat Paxathipatai Paxaxôn Lao) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Indochińskim. Stolica Wientian (180 tys. mieszkańców), główna rzeka Mekong. Na północy Laos graniczy z Birmą i Chinami, na wschodzie z Wietnamem, na południu z Kambodżą, a na zachodzie z Tajlandią.

Organizacja Narodów Zjednoczonych (ang. United Nations, UN, fr. Organisation des Nations Unies, hiszp. Organización de las Naciones Unidas, ros. Организация Объединенных Наций /Organizacyja Objedinionnych Nacyj/, arab. الأمم المتحدة /al-Umam al-Muttahida/, chiń. 联合国 /Lianheguo/), ONZ – uniwersalna organizacja międzynarodowa, z siedzibą w Nowym Jorku, powstała 24 października 1945 r. w wyniku wejścia w życie Karty Narodów Zjednoczonych. ONZ jest następczynią Ligi Narodów.