Holsztyno-fryzyjska rasa bydła - Polski Serwis Naukowy

Krowa rasy H-F

Krowa z umaszczeniem czerwono-białym

Bydło holsztyno-fryzyjskie – rasa bydła hodowlanego wyhodowanego w sposób celowy w jednym kierunku – mlecznym. Charakteryzuje się wysokim wzrostem i dużym ciężarem ciała. Umaszczenie czarno-białe lub wyjątkowo czerwono-białe (tzw. red factor). Głowa niezbyt długa na cienkiej szyi, tułów wydłużony. Klatka piersiowa płasko ożebrowana, długie pionowe nogi z twardymi racicami. Zad mocno rozbudowany ułatwiający wycielenia i dostęp do wymion. Widoczne wyraźnie żyły podskórne. Budowa wymion ułatwia dojenie dzięki wyrównanym ćwiartkom i stosunkowo długim strzykom. Wysokość w kłębie: krowy 140–150 cm, buhaje 160–170 cm. Masa ciała krów 650–750 kg, buhajów 1050–1300 kg.

Mleczność – termin zootechniczny oznaczający wydajność mleczną u samic ssaków zwierząt gospodarskich o użytkowości mlecznej – bydła, owiec, kóz i innych. Mleczność mierzy się w kilogramach lub litrach w skali rocznej lub w okresie laktacji.

Księga hodowlana to zgodnie z ustawą o organizacji hodowli i rozrodzie zwierząt gospodarskich (Dz. U. z 1997 r. Nr 123, poz. 774) książka, kartoteka lub informatyczny nośnik danych, do których są wpisywane, a w przypadku koniowatych, w których są również rejestrowane, zwierzęta hodowlane oraz informacje o ich hodowcach, właścicielach, pochodzeniu oraz wynikach oceny wartości użytkowej lub wartości hodowlanej, prowadzone przez:

Rasa hodowana w kierunku wybitnie mlecznym ma wiele cech sprzyjających temu kierunkowi użytkowania. Pochodzi z północno-zachodniej Europy (dzisiejszych Holandii, Danii i Niemiec), jednak największy rozwój osiągnęły hodowle północno-amerykańskie. Bydło z Europy płynęło za ocean wraz z emigrantami od początku zasiedlania Ameryki. Później (XIX wiek) sprowadzano zwierzęta w sposób planowy. W 1861 założono pierwszą księgę hodowlaną w USA, choć niektórzy za datę rozpoczęcia hodowli podają rok 1851. W roku 1885 powstał Holstein-Friesian Association (Związek Hodowców H-F).

Wysokość w kłębie - pionowy rozmiar zwierzęcia czworonożnego liczony od poziomu ziemi do kłębu, czyli najwyższego punktu tułowia, położonego na szczycie łopatek.

Buhaj (stadnik lub potocznie byk) - przeznaczony do rozpłodu samiec bydła domowego. Buhaje mają szczególne znaczenie w wypadku cennych ras. Zwykle ważne dla buhaja jest posiadanie dobrego rodowodu (w obu liniach).

Amerykańskie hodowle osiągnęły szybki postęp zwłaszcza po drugiej wojnie światowej. Stało się tak z kilku przyczyn:

jako jedni z pierwszych amerykańscy farmerzy zrezygnowali z kierunku mieszanego, decydując się na pracę hodowlaną wyłącznie w kierunku mlecznym,

do kojarzenia bydła zastosowano (po raz pierwszy na świecie) bazy danych gromadzone w komputerach,

pionierskie zastosowanie na szeroką skalę sztucznej inseminacji wraz z technikami mrożenia nasienia, a później również embrionów,

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Umaszczenie – maść, ubarwienie sierści; uwarunkowany genetycznie kolor okrywy włosowej zwierzęcia; w wyniku domestykacji i powiązanych z tym procesem zmian środowiska, sztucznej selekcji, czy też utrwalaniem mutacji uzyskano różne umaszczenia. W przypadku niektórych zwierząt stało się ono podstawowym kryterium oceny zwierzęcia (zwierzęta futerkowe, owce).

wolnorynkowe podejście do rolnictwa – brak dopłat i brak kwot mlecznych stymulowały pracę hodowlaną nad maksymalnym zwiększeniem mleczności, co wprost przekładało się na dochody farmerów.

Doskonała mleczność amerykańskich krów H-F została dostrzeżona na świecie i od lat 70. XX wieku obserwuje się powrót tej rasy na Stary Kontynent. Geny H-F trafiają do Europy jako zacielone jałówki i buhaje, ale głównie w zamrożonym nasieniu i embrionach. Nasieniem kryje się miejscowe krowy rasy czarno-białej, co w kolejnych pokoleniach powoduje zwiększanie udziału krwi H-F.

Ostatnio obserwuje się na świecie zainteresowanie mięsnym użytkowaniem holsztyno-fryzyjskiego bydła. Dzieje się tak nie ze względu na zalety rasy w tym kierunku, ale ze względu na ogromną popularność. Podtrzymanie laktacji wymaga zacielania krów, zaś zrodzone z tego cielęta – zwłaszcza buhajki – nie mają zastosowania w produkcji mleka. Po odchowaniu do odpowiedniej wagi kierowane są do rzeźni.

Linki zewnętrzne

[1]