Homo heidelbergensis - Polski Serwis Naukowy

Homo heidelbergensis – gatunek znany także jako Protanthropus heidelbergensis, człowiek heidelberski, człowiek ze Swanscombe lub człowiek z Boxgrove. Forma pośrednia pomiędzy Homo erectus a Homo neanderthalensis.

Najwcześniej pojawił się 600 tys. lat temu w Afryce. Na obszarze Europy pojawił się 500 tys. lat temu i wyginął 250 tys. lat temu.

Przez blisko sto lat pozostawał najwcześniejszym znanym praczłowiekiem na kontynencie europejskim ("pierwszy Europejczyk"). Jego żuchwa została odnaleziona w 1907 roku w Niemczech, na żwirowni w Mauer, koło miasteczka uniwersyteckiego Heidelberg, a opisany w 1908 r. przez Otto Schötensacka. W Niemczech i na Węgrzech odkryto najstarsze szczątki Homo heidelbergensis, pozostałości obozowisk i obiektów szałasowych.

Archaiczny Homo sapiens – nieściśle zdefiniowane pojęcie używane do opisania różnych Homo, przeciwstawianych ludziom anatomicznie współczesnym (Homo sapiens sapiens), w okresie zaczynającym się 500 000 lat temu. Do grupy tej zalicza się Homo heidelbergensis, Homo rhodesiensis, Homo antecessor, Homo helmei i Homo neanderthalensis (jako późny archaiczny Homo sapiens).

Homo – rodzaj ssaków naczelnych z rodziny człowiekowatych (Hominidae) obejmujący współcześnie występującego człowieka rozumnego (Homo sapiens) oraz blisko z nim spokrewnione formy wymarłe, m.in. Homo habilis, nazywanego człowiekiem zręcznym, Homo erectus, nazywanego człowiekiem wyprostowanym, i neandertalczyka, nazywanego człowiekiem neandertalskim. Przedstawiciele tego rodzaju charakteryzowani są względnie dużą pojemnością puszki mózgowej, przystosowaniem do utrzymywania wyprostowanej postawy ciała i dwunożnego chodu, całkowicie przeciwstawnym kciukiem oraz dłońmi zdolnymi do precyzyjnego chwytu umożliwiającego wytwarzanie narzędzi.

Osobniki miały duży mózg. Mózgoczaszka była stosunkowo wąska i dość wysoka, a czoło silnie wysklepione. Posługiwał się narzędziami kamiennymi i ogniem. Najprawdopodobniej była to istota zorganizowana, o czym może świadczyć rozplanowanie obozowiska (oddzielna lokalizacja miejsc wyrobu narzędzi, ćwiartowania mięsa), a także umocnienia kamieniami brzegów rzeki odkrytych przy obozowiskach Homo heidelbergensis.

Żuchwa (łac. mandibula) – nieparzysta (pojedyncza), jedyna ruchoma kość szkieletu czaszki człowieka i zwierząt – często potocznie nazywana szczęką (dolną). Jako kość pojedyncza występuje u dorosłych osobników, bowiem w okresie płodowym składa się z dwóch części – lewej i prawej – które w późniejszym okresie zrastają się w linii pośrodkowej.

Afryka – drugi pod względem wielkości kontynent na Ziemi, ma 30,3 mln km² powierzchni, czyli ponad 20,3% ogólnej powierzchni lądowej naszego globu. Przechodzi przez niego południk 0°, obydwa zwrotniki i równik.

W miarę poznawania gatunku pojawia się coraz więcej teorii dotyczących jego losów. Być może zebrane pod tą nazwą szczątki mogą należeć do różnych gatunków. W Europie człowiek heidelberski lub gatunek z nim blisko spokrewniony dał początek grupie ludzi obejmującej m.in. neandertalczyka, który zamieszkiwał Europę i zachodnią Azję od 200 do 30 tys. lat temu.

Człowiek neandertalski, neandertalczyk (Homo neanderthalensis) – wymarły gatunek hominida z rodzaju Homo, przez niektórych klasyfikowany jako podgatunek Homo sapiens. Żył od ok. 400 000 do ok. 24 500 lat temu.

Antropogeneza (gr. ánthrôpos – człowiek, génesis – pochodzenie) – filogeneza człowieka, czyli pochodzenie, droga rozwojowa i procesy biologiczne, które doprowadziły do powstania anatomicznie nowoczesnego człowieka rozumnego (Homo sapiens sapiens), wyjaśniane na gruncie teorii ewolucji w oparciu o osiągnięcia antropologii, filogenetyki molekularnej i antropolingwistyki.

Niektórzy uczeni zaliczają człowieka heidelberskiego do Homo erectus, a inni do archaicznych Homo sapiens.

Zobacz też

antropogeneza

Przypisy

Columbia Encyclopedia: Homo erectus za Answers.com [dostęp 2010-0-04]