Homoseksualizm

Chnumhotep i Nianchchnum w intymnym objęciu. Egipski grobowiec (ok. 2400 p.n.e). Niektórzy naukowcy uważają go za najstarszy zachowany ślad homoseksualizmu na świecie^[1]

Homoseksualizm (z greki ὁμόιος homoios = taki sam, równy, i z łac. sexualis = płciowy), inaczej: homoseksualność – zaangażowanie psychoemocjonalne i pociąg seksualny do tej samej płci^[2]. Jest jedną z orientacji seksualnych obok heteroseksualizmu, czyli popędu do płci przeciwnej oraz biseksualizmu, czyli popędu ukierunkowanego na obie płci. W seksuologii, szczególnie w starszej literaturze, spotykane jest użycie słowa homoseksualizm także w odniesieniu do seksu homoseksualnego.

Terminologia

Dawniej dla określenia kontaktów homoseksualnych używano wielu nazw, m.in. zachowania homoseksualne między mężczyznami określano terminem uranizm bądź pederastia. Kontakty homoseksualne między kobietami dawniej były określane jako safizm lub trybadyzm. Słowa te, dziś rzadko spotykane, mają pewne niuanse znaczeniowe. Uranizm oznaczał seks między mężczyznami (od boga Uranosa, ojca bogów i tytanów, władcy nieba). Słowo pederastia pochodzi od greckiego paiderastia, co znaczy "miłość do chłopców" – w starożytnej Grecji typowe były stosunki homoseksualne między dojrzałymi mężczyznami a dorastającymi chłopcami. Safizm to określenie miłości lesbijskiej pochodzące od imienia poetki greckiej Safony, autorki czułych wierszy miłosnych skierowanych do kobiet. Trybadyzm oznacza rodzaj seksu między kobietami, polegający na ocieraniu się intymnymi częściami ciała (od gr. tríbein – ocierać się, trzeć).

Określenie homoseksualista bywa uznawane za ofensywne, gdyż posiada wydźwięk kliniczny i jest szczególnie używane przez środowiska antygejowskie^[3]. "The Associated Press", "New York Times" czy "Washington Post" ograniczyły stosowanie tego określenia^[3]. Mniej negatywny wydźwięk mają sformułowania osoba homoseksualna i osoba o orientacji homoseksualnej, które podkreślają podmiotowość osoby, o której mowa^[4]. Na określenie homoseksualnego mężczyzny używa się neutralnego słowa gej (z ang. gay); kobietę homoseksualną określa się jako lesbijkę (od wyspy Lesbos, ojczyzny Safony) i jest to również słowo o zabarwieniu neutralnym.

Do określenia społeczności Lesbijek, Gejów, a także osób Biseksualnych i Transgenderycznych stosuje się skrót LGBT (od pierwszych liter).

Demografia

Statystyki demograficzne związane z orientacją psychoseksualną są trudne do ustalenia^[5], przede wszystkim dlatego, że osoby homoseksualne są w kulturach heteronormatywnych poddane nieustannemu wykluczeniu^[6]. Wskutek tego część z nich obawia się ujawnienia swoich preferencji^[7], część internalizuje uprzedzenia homofobiczne, co prowadzi do wypierania homoseksualizmu^[8]. Wyparcie homoseksualizmu może być tak silne, że osoby te nie uświadamiają sobie swojej faktycznej orientacji^[9]. Inna trudność polega na nieostrej definicji osoby homoseksualnej, biseksualnej i heteroseksualnej. Obecnie uważa się, że grupy te nie są całkowicie rozłączne, lecz orientacja seksualna leży na kontinuum i jedna grupa przechodzi w drugą (zob. kontinuum seksualne)^[10]. Dyskusyjne jest zatem wyznaczenie granicy, która definiowałaby osobę homoseksualną. Badania, które za homoseksualistę uznają kogoś, kto odbywał stosunki seksualne tylko z osobami tej samej płci, zwykle wyznaczają odsetek populacji homoseksualne w granicach 1%^[11][12][13]. Z drugiej strony, jeżeli za homoseksualistę uznamy kogoś, kto w swoim życiu wykonał ochoć jedno zachowanie seksualne z osobą tej samej płci, to odsetek rośnie do 40%^[14]. W związku z tym uczeni, przeprowadzając badania, definiują homoseksualistę jako osobę, która sama się za taką uważa. Problem w takiej definicji pojawia się, gdy bierzemy pod uwagę kultury niezachodnie, które nie konstruują sztywnego podziału na homo-, bi- i heteroseksualistów^[15]. W niektórych kulturach uznaje się, że każdy człowiek posiada potencjalne predyspozycje do uprawiania seksu zarówno homoseksualnego jak i heteroseksualnego^[16]. W związku z tym, nawet osoba, która często uprawia seks z osobami tej samej płci, może nie uważać siebie za "homoseksualistę" w znaczeniu kultury Zachodu. Inny problem polega na konstruowaniu przez różne społeczeństwa odmiennych konfiguracji płci kulturowej. Przykładem może być indyjska hidźra, która jest uważana za trzecią płeć i – choć posiada męskie ciało – to seks mężczyzny z nią nie jest uważany za seks homoseksualny^[17]. Istnieją także problemy z definicją orientacji seksualnej w przypadku osób transseksualnych. Uwzględniając te problemy, uczeni szacują, że wśród populacji ludzkiej jest od 2 do 13% osób o orientacji homoseksualnej^{[18][19][20][21][22][23][24][25][26][27][28][29][30][31][11][32][33]}.

Homoseksualizm a psychologia i seksuologia

Pocałunek, Henri de Toulouse-Lautrec

Początkowo psychologia i medycyna zakładała, że homoseksualność jest stanem patologicznym. Badanie amerykańskiego psychologa z 1957 wykazało brak różnic między homo- i heteroseksualistami w testach projekcyjnych^[34]. Kolejne badania wykazały brak różnic w zdolnościach poznawczych^[35] i potencjalnie w poziomie poczucia własnej wartości czy ogólnego funkcjonowania psychologicznego^[36][37][38]. Jedyne różnice, jakie zaobserwowano, stanowiły typową reakcję na wykluczenie społeczne, marginalizację i stygmatyzację: zwiększone ryzyko samobójstwa, nadużywanie alkoholu i innych używek, depresja^[39][40][41]. W związku z tym psychologowie postawili wniosek, że nie ma żadnych różnic między funkcjonowaniem psychicznym osób homo- i heteroseksualnych przy zapewnieniu takich samych warunków środowiskowych^{[42][43][44][45]}.

W literaturze, która klasyfikowała homoseksualność jako zaburzenie, znajdowano poważne błędy metodologiczne: wprowadzanie nieostrych terminów, głównie związanych z ideologiami, posługiwanie się nieadekwatnymi klasyfikacjami przedmiotowymi, badania na grupach niereprezentatywnych, niezrandomizowanych (badano głównie pacjentów szpitali psychiatrycznych wykazujących orientację homoseksualną, a następnie generalizowano wyniki na całą populację homoseksualną), ignorowanie negatywnego wpływu wykluczenia społecznego na mniejszości seksualne, błędne interpretacje wyników eksperymentów^[46].

W 1973 roku Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne wykreśliło homoseksualność z międzynarodowej listy zaburzeń psychicznych DSM. Homoseksualność nie pojawiła się w wydanym rok później siódmym wydaniu klasyfikacji DSM-II. Zamiast niego wprowadzono kategorię zaburzeń orientacji seksualnej, którą w 1980 przemianowano na homoseksualność odrzucaną przez ego. Dotyczy to stanu, w którym pacjent nie akceptuje swojej orientacji seksualnej i pragnie ją zmienić. W 1987 odrzucono tę kategorię jako samodzielną jednostkę chorobową i obecnie znajduje się w zbiorczej kategorii innych zaburzeń seksualnych^[47][48][49].

 Osobny artykuł: Homofobia#Homofobia zinternalizowana.

W oświadczeniu^[2] Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego czytamy, że decyzja o usunięciu homoseksualności z listy chorób nie była wynikiem działalności tzw. lobby homoseksualnego^[50], lecz bazowała na wielu obiektywnych i dobrze zaplanowanych badaniach naukowych, a przekonanie o patologicznym charakterze homoseksualności jest przejawem antyspołecznych uprzedzeń.

17 maja 1990 roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO), działająca na szczeblu międzynarodowym w ramach ONZ i skupiająca 193 kraje członkowskie, wykreśliła homoseksualizm z Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych. Stwierdziła również, iż żadna orientacja seksualna (w tym homoseksualna) nie powinna być przez nikogo traktowana jako zaburzenie.

Środowiska naukowe przeczą obiegowym opiniom, stwierdzając, że homoseksualność nie jest chorobą czy zaburzeniem psychicznym^[51]. Wszelkie próby repatologizacji homoseksualności traktowane są przez te środowiska jako przejaw antyspołecznych uprzedzeń i dyskryminacji^[52]. Jednocześnie psychoanalitycy podkreślają szkodliwość postaw homofobicznych na społeczne funkcjonowanie mniejszości seksualnych:

W lutym 1993 roku Komitet Nadużyć w Psychiatrii (Committee on Abuse and Misuse of Psychiatry in the U.S.), działający w ramach APA, opublikował stwierdzenie, iż propagowana przez NARTH terapia konwersyjna jest nieetycznym nadużyciem psychiatrii, któremu należą się sankcje ze strony środowiska profesjonalistów^[54]. Według Josepha Nicolasiego, założyciela NARTH, jest to postawa wykluczająca dalszy dyskurs naukowy^[55].

Polskie Towarzystwo Seksuologiczne, zaniepokojone poziomem postaw homofobicznych w Polsce, wydało oświadczenie, w którym dementuje fałszywe mniemania na temat homoseksualności i homoseksualistów. Stwierdza, że fałszywy jest stereotyp geja jako osoby zainteresowanej wyłącznie seksem i szczególnie skłonnej do seksualnego wykorzystywania dzieci. Podkreślając różnicę między homoseksualnością a pedofilią, głosi, że homoseksualność, w przeciwieństwie do pedofilii, nie jest uznawana obecnie za zaburzenie psychiczne. Według autorów oświadczenia wszelkie próby utrwalania powyższych stereotypów i fałszywych mniemań są domeną ludzi nieświadomych i niekompetentnych bądź też uprzedzonych do ludzi homoseksualnych. Jednocześnie autorzy zaznaczają, że tego typu postawy są krzywdzące dla homoseksualnej części społeczeństwa i utrudniają społeczne funkcjonowanie tych osób.

Niektórzy naukowcy skłonni są kwestionować postanowienia Światowej Organizacji Zdrowia, Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego oraz innych instytucji naukowych, które traktują homoseksualność jako zjawisko mieszczące się w granicach normy. Osoby takie uważają, że homoseksualizm da się leczyć oraz że wiąże się z poważnymi zagrożeniami związanymi z rozpadem rodziny^[57]. W odpowiedzi, Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne wydało oświadczenie, w którym stwierdza, że tego typu opinie nie mają właściwego podłoża naukowego, lecz bazują na antyspołecznych przekonaniach religijnych lub politycznych:

Z każdą orientacją seksualną, zarówno z heteroseksualną, homoseksualną, jak i biseksualną, mogą się wiązać rozmaite zaburzenia, głównie wynikające z problemów związanych z rozwojem i akceptacją własnej seksualności.

Zaburzenia te według ICD-10 (F66.x.1) dzieli się na:

• F66.0.1 – zaburzenie dojrzewania seksualnego,
• F66.1.1 – orientacja seksualna niezgodna z ego (egodystoniczna),
• F66.2.1 – zaburzenie związków seksualnych.

Warto zwrócić uwagę, że zaburzenia te są wspólne dla wszystkich orientacji seksualnych, tzn. mogą występować przy każdej z tych orientacji. Między innymi homoseksualizm egodystoniczny, który jest zaburzeniem^[59].

Badania psychologiczne wskazują, że homoseksualność per se nie wiąże się z jakimikolwiek zaburzeniami psychicznymi, ani też do nich nie prowadzi^[60]. Osoby homoseksualne żyjące w społecznościach charakteryzujących się niskimi wynikami na skali otwartości na świat, wykazują większą skłonność do zaburzeń afektywnych (depresja)^[61]. Jest to spowodowane antyspołecznymi uprzedzeniami ze strony otoczenia^[60].

 Osobny artykuł: Zaburzenia na tle seksualnym.

Homoseksualizm a socjologia

Nowoczesność: socjologia dewiacji

Homoseksualizm, który postrzegano początkowo jako zaburzenie psychiczne, nie był uważany za swoisty przedmiot nauk humanistycznych, lecz badań medycznych. To właśnie nowoczesna medycyna stworzyła pojęcie "homoseksualisty", jako człowieka posiadającego wewnętrzne, relatywnie stałe predyspozycje do zachowań homoseksualnych^[62]. Celem konstrukcji tej kategorii było przede wszystkim uporządkowanie różnorodności przestrzeni publicznej i nadanie jej zamkniętej, stabilnej i przewidywalnej formy. "Homoseksualista" został stworzony, aby postawić sztywną granicę między tym, co normalne, widoczne, akceptowalne, pożądane, a tym, co nienormalne, patologiczne, chore, perwersywne^[63]. Nazwanie rodzaju nienormalności umożliwiło jego wykluczenie. Jak podkreśla francuski antropolog i socjolog Claude Lévi-Strauss, jest to jedna ze strategii (strategia antropoemiczna) służąca usunięciu z przestrzeni publicznej przedstawicieli niekompatybilnych tożsamości. Druga strategia, antropofagiczna, polega na ich wchłonięciu, połknięciu przez społeczeństwo poprzez zmuszanie do wyrzeczenia się swojej odmienności (np. poprzez terapię konwersyjną)^[64].

Przed skonstruowaniem kategorii tożsamościowej "homoseksualisty" w dyskursie społecznym istniało tylko pojęcie "aktów homoseksualnych", które nie zdawały się wynikać z żadnych specjalnych predyspozycji i potencjalnie mogły być przejawiane przez każdego człowieka. Przed XIX wiekiem nie znano pojęcia orientacji psychoseksualnej i wykreowanych w jego ramach kategorii tożsamościowych "hetero-", "bi-" i "homoseksualisty"^[65]. Nie istniało zatem zjawisko identyfikacji z żadną z tych tożsamości^[66].

W niektórych kulturach (państwa islamskie, chrześcijańska Europa wieków średnich, kultura aramejsko-hebrajska, i. in.) akty homoseksualne, podobnie jak wszystkie inne zachowania seksualne nie prowadzące do prokreacji, uważane były za sprzeczne z naturą i gorszące. Ponieważ w erze nowoczesnej dyskurs nie oferował alternatywnych koncepcji seksualności^[65], postulat patologizacji homoseksualności stał się obowiązujący także w medycynie, gdzie stworzono obraz kliniczny homoseksualisty jako człowieka obsesyjnie zainteresowanego seksem, często molestującego dzieci, dotkniętego zaburzeniami psychotycznymi, depresją, brakiem zdolności do wykazywania uczuć wyższych czy tworzenia długotrwałych, monogamicznych związków^[67]. Budowa takiego obrazu klinicznego nie była adekwatna ze względu na fakt, że homoseksualność, podobnie jak heteroseksualność, nie łączy się per se z żadnymi innymi cechami psychicznymi.

Studia lesbijsko-gejowskie i polityka tożsamości

W latach 70. XX w. pod wpływem rewolucji seksualnej i kontrkulturowej burzy nastąpiła problematyzacja seksualności (w tym homoseksualności) w kontekście najnowszych badań psychologicznych i socjologicznych. Jej efektem było skreślenie homoseksualizmu z listy problemów zdrowotnych Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego DSM^[68]. Dekonstrukcji rozmaitych opresywnych przekonań towarzyszyło zanegowanie znaczenia "homoseksualizmu" jako patologii i wprowadzenie do dyskursu naukowego pojęcia homofobii przez George’a Weinberga^[69][70]. Reinterpretacja seksualności spowodowała powstanie "studiów lesbijsko-gejowskich", które miały na celu stworzenie rzetelnego, pozytywnego obrazu osób homoseksualnych^[71]. Punktem wyjścia nowego paradygmatu był z jednej strony postulat psychologiczny dotyczący depatologizacji homoseksualizmu, z drugiej jednak strony założenie, że osoby homoseksualne stanowią w miarę jednolitą grupę społeczną, którą można opisać używając języka tożsamości kolektywnej i mniejszości kulturowej^[71]. Taki sposób myślenia nie negował XIX-wiecznych koncepcji "homoseksualisty" jako człowieka posiadającego relatywnie stałe predyspozycje do danych zachowań seksualnych^[71]. Zmiana polegała jedynie na usunięciu z definicji tej kategorii elementów patologicznych (jak skłonność do zachowań destruktywnych, pedofilii itd.) i zastąpienie ich stwierdzeniem, że "homoseksualista" jest taki sam jak "heteroseksualista"^[71].

Nastąpiła w ten sposób próba charakteryzacji, nadania nowej definicji "tożsamości homoseksualnej" i "środowiska homoseksualnego" (zob. polityka tożsamości) jako grupy dotkniętej dyskryminacją^[71]. Zabiegi te zostały poddane krytyce przez nową generację teoretyków, podkreślających zróżnicowanie osób homoseksualnych, powodujące, że niemożliwe jest utworzenie spójnego obrazu typologicznego. Nastąpiła zmiana paradygmatu podmiotowo-tożsamościowego na próbę opisu ogromnego zróżnicowania stylów życia osób homoseksualnych^[71]. Punktem wyjścia tej krytyki jest stwierdzenie, że tworzenie jakiejkolwiek definicji "homoseksualisty" (podobnie jak "kobiety" – zob. Judith Butler Uwikłani w płeć) oznacza wykluczanie wszystkich, którzy do tej definicji nie pasują. Stwierdzenie, że "homoseksualista jest taki sam jak heteroseksualista" stanowi, zdaniem teoretyków, kolejny przykład anihilującej homoseksualność strategii antropofagicznej, której celem jest wykluczenie niekompatybilnych tożsamości i zachowań seksualnych^[72]. Strategia ta polega na wchłonięciu przez społeczeństwo wszystkich, którzy do niego nie pasują poprzez zmuszenie ich do wyrzeczenia się swojej odmienności. W ten sposób "homoseksualistę" zdefiniowano jako białego przedstawiciela klasy średniej z drobnomieszczańską mentalnością, jednocześnie wykluczając osoby, które do tej definicji nie pasowały (np. osoby preferujące otwarte związki, seks z wieloma partnerami itd.)^[72].

Powyższy zabieg stanowił reprodukcję normatywnych mechanizmów przemocy w ramach samego środowiska homoseksualnego, które pragnęło stworzyć określoną, domkniętą, stabilną definicję tożsamości homoseksualnej lokując tym samym na marginesie tych, którzy z tą definicją byli niezgodni. Jak podkreślają badacze, zjawisko to stanowi normemiczne (środowiskowe) uzupełnienie procedur normetycznych (ogólnospołecznych), poprzez które następuje tworzenie kategorii pariasów wśród pariasów lub brudu w brudzie^[72].

Ponowoczesność: socjologia odmienności, queer studies

Amerykańska uczona Judith Butler, lesbijka, prekursorka teorii queer.

Studia queer, prezentujące problematykę homoseksualności z perspektywy samych lesbijek i gejów, stoją w opozycji do nowoczesnego dyskursu homofobicznego, roszczącego sobie prawo do obiektywizmu^[73][74]. Socjologia odmienności, opierając się na postmodernistycznej krytyce "obiektywizmu" teorii naukowych dokonanej m.in. przez Michela Foucaulta^[75], przyjmuje za punkt wyjścia postulat lokalności^[76] narracji w przeciwieństwie do rzekomej uniwersalności i obiektywności nowoczesnych teorii socjologicznych^[77]. Zdaniem krytyków, jakakolwiek próba obiektywnego opisu "organizmu społecznego" jest skazana na niepowodzenie ze względu na fakt, że zawsze będzie konstruowana z pewnej partykularnej perspektywy^[78]. Nauka jest, zdaniem socjologów, jednym z procesów kulturowych, zdeterminowanym przez aktualnie panującą normatywność^[79]. Nowoczesny dyskurs socjologiczny, w którym dominowały narracje homofobiczne, stając się narzędziem wykluczania i skazywania na kulturowy niebyt osób homoseksualnych, służył podtrzymywaniu opresywnej normatywności heteromatriksu i obowiązkowego heteroseksualizmu. Poczucie wykluczenia, naznaczenia odczuwane przez queers – odmieńców – spowodowało uruchomienie intensywnej krytyki narracji heteronormatywnych, a tym samym subwersywną resygnifikację i rekonfigurację pojęć^[71]. Sztandarowym tego przykładem w ramach samej socjologii odmienności jest słowo "queer", którego angielskie znaczenie zostało zmienione z obelgi na określenie pozytywnej tożsamości. Innym przykładem, z dziedziny psychologii, jest odwrócenie znaczenia homoseksualizmu, który z choroby psychicznej stał się wariantem normy^[68] i homofobii, która z normy stała się patologią^[80][81][82]. Jak podkreślają psychologowie, homofobia jest zaburzeniem, które podlega terapii a działania wynikające z homofobii powinny być jednoznacznie potępione^[83]. Przejście od pozującej na obiektywizm nowoczesnej teorii socjologicznej do ponowoczesnej, lokalnej teorii społecznej, odbyło się przy aktywnym udziale dotychczas wykluczanych "odmieńców", którzy zaprezentowali swoją narrację o tym, w jaki sposób stają się ofiarami heteronormatywnej przemocy^[84].

Homoseksualizm a antropologia kultury

 Osobny artykuł: Homoseksualizm a kontekst kulturowy.

Dychotomia płci, która jest obecna w kulturze Zachodu, posiada charakter etnocentryczny^[85]. Jednocześnie płciowość człowieka nie musi wyrażać się dychotomicznie – w różnych zbiorowościach kulturowych spotyka się przypadki i koncepcje dotyczące androgynii, transseksualizmu jak i samego homoseksualizmu. Zachowania homoseksualne, tożsamości homoseksualne (różnie nazywane) występują w większości znanych naukowcom kultur – zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn, przy czym ten drugi obserwowany jest częściej. Spotyka się go w formie stałych instytucji społecznych, w formie zachowań związanych z pewnymi obrzędami lub jako sporadyczne zachowania indywidualne. Jego akceptacja była zmienna w czasie i na przestrzeni różnych kultur.

Przyczyny zróżnicowania orientacji seksualnych

Kanadyjski prezenter telewizyjny Mathieu Chantelois wraz z mężem Marcelo na przyjęciu weselnym.

Od lat toczy się spór, czy na rozwój orientacji seksualnej człowieka wpływają czynniki biologiczne, psychologiczne, społeczne, wolitywne czy też wszystkie te czynniki jednocześnie. W 1997r. Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne opublikowało informację, że "Istnieją poważne niedawno odkryte dowody sugerujące, iż biologia – w tym genetyczne lub wrodzone czynniki hormonalne – odgrywają istotną rolę w seksualności człowieka"^[86]. Od 2008 na witrynie internetowej Towarzystwa widnieje następująca informacja:

Nie ma zgody między naukowcami co do dokładnych przyczyn tego, że u danej osoby rozwija się orientacja heteroseksualna, biseksualna czy homoseksualna. Pomimo znacznej ilości badań na temat ewentualnego wpływu na orientację seksualną czynników genetycznych, hormonalnych, rozwojowych, społecznych czy kulturowych, to jednak nie ma wyników, które zezwalałyby naukowcom stwierdzić, iż orientacja seksualna determinowana jest przez jakiś szczególny czynnik lub czynniki. Wiele osób uważa, że istotną rolę odgrywa zarówno natura jak i środowisko czy wychowanie (nature and nurture). Większość osób jest przekonanych, że ma niewielki wpływ na swoją orientację lub nie ma go wcale.[87]

Badania bliźniąt wykazały, że u bliźniąt jednojajowych zgodność występowania tej samej orientacji homoseksualnej wynosiła 52%. Natomiast u bliźniąt dwujajowych 22% osób miało tę samą orientację homoseksualną^[88]. Nadal jednak nie ma jednoznacznej odpowiedzi jaki gen czy podzbiór genów (jeżeli jest to efekt plejotropowy) miałby być odpowiedzialny za powstawanie różnych orientacji seksualnych u człowieka.

Za jeden z argumentów na rzecz, że homoseksualizm ma podłoże genetyczne, wysuwano powszechność jego występowania w różnych kulturach. Zdaniem naukowców z Uniwersytetu Stanu Illinois za orientację seksualną człowieka odpowiada co najmniej kilka niepowiązanych ze sobą genów rozrzuconych po różnych chromosomach. Badacze porównali chromosomy 456 osób z 146 rodzin, w których dwóch lub więcej braci było gejami. Odnaleziono kilka fragmentów DNA, które u części homoseksualnego rodzeństwa były identyczne. U ponad 60% braci wykryto takie same obszary DNA na trzech chromosomach – 7., 8. i 10^[89]. Natomiast badania Mustanskiego z 2005 roku wykazały prawdopodobieństwo wpływu interakcji większej ilości genów z różnych regionach chromosomowych (7q36, 8p12 oraz 10q26)^[90]. Pojawiają się też inne badania wskazujące na wpływ genetyki w kształtowanie się orientacji seksualnej^[91][92] oraz innych czynników biologicznych^[93][94].

Wysunięto również hipotezę, że o orientacji seksualnej decyduje budowa mózgu. Przeprowadzono badania, które sugerowały m.in., że trzecie jądro podwzgórza INH3 u gejów jest znacznie mniejsze niż u mężczyzn heteroseksualnych. Różnica dotyczy też spoidła wielkiego: u mężczyzn heteroseksualnych jest ono o 18% większe niż u kobiet i o 35% większe niż u mężczyzn homoseksualnych^[95]. Badania te nie pokazały jednak, czy zmiany w mózgu są wynikiem, czy przyczyną homoseksualizmu. Dodatkowo krytycy zauważają, iż wszyscy badani ze zmianami zmarli na AIDS co mogło mieć wpływ na wyniki badań, gdyż sam wirus mógł wpływać na zmiany w mózgu.

W 2004 podobne różnice w budowie mózgów zaobserwowała grupa naukowców z Oregon Health Sciences University wśród męskich osobników owiec wśród których obserwowano zachowania homoseksualne w porównaniu do osobników wykazujących zachowania heteroseksualne^[96].

Według koncepcji G. Dornera na wpływ powstawania różnych orientacji seksualnych mają hormony oddziałujące na płód ludzki w fazie rozwoju prenatalnego. W najwcześniejszej fazie rozwoju prenatalnego płód ludzki jest żeński — niezależnie od tego jaka jest płeć genetyczna i jaka będzie płeć dorosłej osoby. W okolicy szóstego tygodnia życia rozpoczyna się proces maskulinizacji mózgów, które potem mają należeć do mężczyzn. Przyszłe kobiety nie przechodzą tego procesu. Męski mózg w pewnym momencie musi ulec tzw. „przezwojeniu", czyli pod wpływem męskich hormonów, jakie wówczas do niego dochodzą przekonstruować się z pierwotnie żeńskiej formy. Proces przezwojenia jest wyjątkowo skomplikowany i często dochodzi do różnego rodzaju odmienności w jego przebiegu. Aktualnie uznaje się, że właśnie ów proces przezwojenia wyjaśnia pewne szczególne różnice w psychicznym funkcjonowaniu mężczyzn. W trakcie przezwajania rozwijają i specjalizują się trzy środki. Pierwszy to ośrodek płci tożsamości płciowej, drugi to ośrodek orientacji seksualnej i trzeci — ośrodek roli płciowej. Autor tej hipotezy twierdzi, że u homoseksualistów nie ulega maskulinizacji ośrodek drugi, podczas gdy inne idą zaplanowanym torem. Według autora hipotezy tłumaczy to, dlaczego homoseksualiści posiadają typowo męską tożsamość płciową, zachowują się jak mężczyźni, a jednocześnie ich orientacja seksualna nastawiona jest na mężczyzn.

Według koncepcji naukowców związanych z CMA (amerykańskie stowarzyszenie lekarzy katolickich), którzy praktykę i badania medyczne starają się prowadzić zgodnie z naukami Kościoła rzymskokatolickiego, homoseksualizm jest zaburzeniem psychicznym, warunkowanym głównie relacjami rodzinnymi w okresie wczesnego dzieciństwa, ale także relacjami społecznymi w późniejszym okresie lub przeżyciami traumatyzującymi^[97]. Uwarunkowania te miałyby być różne dla obu płci, co korespondowałoby z odmienną etologią i częstotliwością zachowań homoseksualnych mężczyzn i kobiet. Pogląd taki jest sprzeczny z wynikami badań profesjonalnych organizacji medycznych nie opierających się na bazie religijnej.

Konkluzja

Para gejów

Pomimo wielu różnych naukowych teorii powstawania odmiennych orientacji seksualnych u człowieka większość naukowców^[98] zgadza się z opinią, iż orientacja seksualna jest wynikiem skomplikowanej interakcji zarówno czynników biologicznych jak i środowiskowych. Orientacja seksualna pojawia się u ludzi we wczesnym okresie dojrzewania, gdy w większości nie mają jeszcze za sobą żadnych doświadczeń seksualnych. Według większości psychologów orientacja seksualna człowieka nie zależy od jego woli i nie podlega zmianie^[99]. Niemniej niektórzy psychologowie nie podzielają tej opinii, twierdząc, że homoseksualizm jest chorobą (inaczej niż WHO i APA) oraz że czynniki społeczne mają największy wpływ na kształtowanie się orientacji seksualnej człowieka, która według nich, w niektórych przypadkach może ulegać zmianie na drodze tzw. terapii reparatywnej^[100].

 Osobny artykuł: Terapia reparatywna.

Należy także podkreślić, że homoseksualizm wcale nie musi być zjawiskiem jednorodnym, wobec czego omawiane koncepcje jego pochodzenia nie muszą się wykluczać i wszystkie mogą się okazać prawdziwe wobec jakiejś jego części.

Aspekty prawne

Sytuacja prawna osób homo- i biseksualnych na świecie

Brak informacji Kontakty homoseksualne legalne      Małżeństwo osób tej samej płci      Rejestrowane związki partnerskie lub konkubinaty      Uznawanie małżeństw osób tej samej płci zawartych za granicą      Związki jednopłciowe nieuznawane prawnie Kontakty homoseksualne nielegalne      Minimalna kara      Wysoka kara      Dożywotnie pozbawienie wolności      Kara śmierci      Brak informacji dotyczących wysokości kary

Legalność kontaktów homoseksualnych

W znacznej ilości krajów rozwiniętych relacje homoseksualne są akceptowane. Niemniej jednak kontakty homoseksualne są nadal nielegalne w ponad 70^[101] z 195 krajów na świecie (głównie w krajach Afryki i Azji)^[102]. Stopień karalności jest zróżnicowany w zależności od kraju. Najcięższą karą za kontakt homoseksualny jest kara śmierci praktykowana między innymi w Iranie.

 Osobny artykuł: Penalizacja kontaktów homoseksualnych.

Prawne uznanie związków osób tej samej płci

Ta sekcja wymaga uzupełnienia źródeł podanych informacji. Informacje nieweryfikowalne mogą zostać zakwestionowane i usunięte. Aby uczynić sekcję weryfikowalną, należy podać przypisy do materiałów opublikowanych w wiarygodnych źródłach. Uwaga: Aby ułatwić pracę, dodaj do szablonu parametr |data=2009-12

Natomiast w niektórych krajach rozwiniętych (Europy, Ameryki Północnej, Południowej oraz Australii i Oceanii) występuje tendencja do prawnej regulacji związków homoseksualnych jako małżeństw lub związków partnerskich (umowy cywilnoprawne nadające te same lub część praw i obowiązków jakie posiadają małżeństwa).

Kraje w których zalegalizowano związki małżeńskie osób tej samej płci lub zrobią to w najbliższej przyszłości: Holandia (2001), Belgia (2003), Hiszpania (2005)^[103], Kanada (2005)^[104], RPA (2006), stan Massachusetts w USA (2004), stan Connecticut (2008), Norwegia (2009), Szwecja (2009), stan Iowa, Vermont (2009), stolica Meksyku (2009), New Hampshire (2010). Dodatkowo małżeństwa te uznaje Izrael (2006), autonomia Aruby (2007) i Antyli Holenderskich (2007) oraz stany Nowy Jork (2006), Rhode Island i Nowy Meksyk w USA (2007) oraz Francja (2008) bez możliwości zawarcia takich małżeństw na terenie stanu lub kraju.

Inne kraje także rozważają legalizację małżeństw: głównie państwa Unii Europejskiej – Francja, Niemcy, Dania, Luksemburg, a także Tajwan, Kostaryka, Brazylia, Argentyna, kolejne stany USA czy stan Tasmania w Australii, oraz inne.

Kraje, które zalegalizowały związki partnerskie osób tej samej płci, lub zrobią to w najbliższej przyszłości: Dania (1989), Norwegia (1993), Szwecja (1995), Islandia (1996), 9 stanów USA* – Hawaje (1997), Kalifornia (1999), Vermont (2000), Maine (2004), New Jersey (2004), Connecticut (2005), Waszyngton (2007), New Hampshire (wejdzie w życie od 2008) i Oregon (wejdzie w życie od 2008) oraz 2 aglomeracje: Dystrykt Kolumbii (2002) i Nowy Jork (1997); Hiszpania (11 z 17 prowincji; od 1998), Holandia (1998), Francja (1999), Belgia (2000), Finlandia (2002), Niemcy (2001), Wielka Brytania (2005), Nowa Zelandia (2005), Argentyna – miasto Buenos Aires i prowincja Rio Negro (2003), Brazylia – stan Rio Grande do Sul (2004), Australia – stan Nowa Południowa Walia (1999), Wiktoria (2001), Terytorium Północne (2003), Tasmania (2004), Australijskie Terytorium Stołeczne (2004), Queensland (2005), Australia Zachodnia (2005) oraz Australia Południowa (2006), Luksemburg (2004), Słowenia (2005), Andora (2005), Czechy (2006), Luksemburg (2004), Meksyk – miasto Meksyk (2006) oraz stan Coahuila (2007), Szwajcaria (2007), Urugwaj (2008), Węgry (2009), Austria (2010).

Inne kraje także rozważają legalizację związków partnerskich: głównie państwa Unii Europejskiej – Austria, Włochy (na szczeblu ogólnokrajowym), Grecja, Liechtenstein, a także szereg krajów Ameryki Łacińskiej: Chile, Kostaryka, niektóre stany USA oraz inne.

Już teraz wiele z tych krajów uznaje nieformalne związki między osobami tej samej płci – konkubinaty, przyznając parom pewne prawa, do tej pory dostępne tylko dla par heteroseksualnych, np.: Portugalia, Izrael, Włochy, Brazylia, Argentyna, Kostaryka, Australia, Austria, USA – wiele stanów.

Również polski rząd planował zalegalizować związki partnerskie. W grudniu 2004 Senat przyjął projekt ustawy zezwalającej osobom tej samej płci na rejestrację związku w urzędzie stanu cywilnego, według którego partnerzy otrzymaliby tylko część praw z tych, jakimi cieszą się małżeństwa. Projekt ten poparły SLD i SdPl; zdecydowanie przeciwni byli: PO, PiS, LPR, raczej przeciwni – Samoobrona oraz PSL. Marszałek Sejmu – Włodzimierz Cimoszewicz nie wprowadził ustawy do porządku obrad, co spowodowało, że projekt upadł.

• Sytuacja prawna osób LGBT na świecie (tabela)
• Sytuacja prawna osób LGBT w Polsce

Regulacje prawne a środowisko naukowe

Uczeni skupieni wokół głównego nurtu nauk społecznych podkreślają negatywny wpływ dyskryminacji prawnej na funkcjonowanie psychiczne i społeczne osób homoseksualnych. Ich zdaniem, niechęć względem prawnego uznania związków homoseksualnych prowadzi do trwałego poczucia wykluczenia i napiętnowania mniejszości seksualnych^[105]. Psychologowie aktywnie wspierają równouprawnienie osób homoseksualnych i heteroseksualnych^[106]. Swoją postawę opierają na wynikach badań, które stwierdzają brak różnic między jakością związków tworzonych przez osoby homoseksualne i heteroseksualne, zdolnością do wychowywania dzieci przez te osoby jak i brak różnic w ich zdrowiu psychicznym^[107]. Naukowcy związani z Amerykańskim Towarzystwem Socjologicznym wydali oświadczenie, w którym stwierdzają, że regulacje prawne definiujące małżeństwo jako związek jedynie kobiety i mężczyzny stanowią celową dyskryminację osób homoseksualnych i ich rodzin oraz że tego typu regulacje bazują nie na badaniach naukowych lecz na antyspołecznych uprzedzeniach^[108]. Zdaniem uczonych z Amerykańskiego Stowarzyszenia Antropologicznego nieuzasadnione jest stwierdzenie, że regulacja prawna związków homoseksualnych stanowi zagrożenie cywilizacji. Badania antropologiczne wskazują tezę przeciwną: szeroki wachlarz różnych typów rodzin, w tym rodzin opartych o związki osób tej samej płci, może przyczyniać się do stabilizacji i humanizacji społeczeństw^[109].

 Osobny artykuł: Małżeństwo osób tej samej płci#Opinie Środowiska naukowego.

Aspekty religijne

 Osobny artykuł: Religie a homoseksualizm.

Niektóre Kościoły chrześcijańskie udzielają błogosławieństw parom homoseksualnym, a część udziela ślubów

Religie mają zróżnicowany stosunek do orientacji homoseksualnej i aktów homoseksualnych oraz związków osób tej samej płci. Aktywności homoseksualnej nie akceptuje większość Kościołów chrześcijańskich, ortodoksyjny judaizm, hinduizm oraz islam; mniej stanowcze są tradycyjne nurty buddyzmu; akceptujący stosunek ma szintoizm, duża część neopogan, unitarianie-uniwersaliści.

Według doktryn większości kościołów chrześcijańskich kontakty homoseksualne są grzechem. Jako powód potępienia podawane są jednoznaczne stwierdzenia Biblii^[110]. W Kościele katolickim kontakty homoseksualne są również określane jako sprzeczne z prawem naturalnym i zagrażające podstawowym wartościom społecznym, m.in. rodzinie. Osoby homoseksualne są przez przedstawicieli tych Kościołów zachęcane do abstynencji seksualnej. Dotyczy to wszystkich osób niezależnie do orientacji seksualnej, przy interpretacji, że Biblia za jedyny godziwy przejaw aktywności seksualnej uznaje seks w małżeństwie, rozumianym jako trwały (w Kościele katolickim i prawosławnym – sakramentalny) związek dwojga osób różnej płci. Podobne negatywne stanowisko względem homoseksualizmu wyznają na podstawie Tory (Pięcioksięgu mojżeszowego) ortodoksyjni Żydzi, zwłaszcza męskiego (kobiecy jest traktowany łagodniej).

Postawy wrogie wobec homoseksualistów, propagowane przez niektórych przedstawicieli instytucji religijnych^[111], spotykają się z ostrą krytyką środowisk naukowych^[112][113] oraz zajmujących się obroną praw człowieka^[114]. Zdaniem uczonych, organizacje religijne promują antyspołeczne uprzedzenia i dyskryminację ze względu na |orientację seksualną^[115]:

Niektóre Kościoły protestanckie i starokatolickie udzielają błogosławieństw parom osób tej samej płci. Wymienić można tu Kościół Anglikański w Kanadzie, Kościół Episkopalny w USA, Kościoły Starokatolickie Unii Utrechckiej, Kościół Baptystów, Kościół Szkocki (od 2006), Ewangeliczny Luterański Kościół Kanady, Kościół Szwecji, Kościół Danii, niektóre Kościoły działające we wspólnocie Kościoła Ewangelicznego Niemiec, Prezbiteriański Kościół USA, Kościół Metodystów Wielkiej Brytanii, Kościół Morawian, Kościół Protestancki w Holandii. Kilka innych kościołów udziela małżeństw osób tej samej płci np. Zjednoczony Kościół Kanady, Metropolitalna Wspólnota Kościelna, Międzynarodowe Braterstwo Adwentystów Dnia Siódmego, Przywrócony Kościół Jezusa Chrystusa.

W Polsce związki osób tej samej płci błogosławi wspólnota Wolnego Kościoła Reformowanego, a sakramentu małżeństwa udziela Reformowany Kościół Katolicki^[117].

Przykłady opinii obiegowych

Celem kampanii Niech nas zobaczą była walka ze stereotypami

• Homoseksualiści żyją wyłącznie seksem^[118]

Osoby homoseksualne najczęściej postrzegane są przez pryzmat własnej seksualności. Są one przede wszystkim homoseksualistami, a dopiero potem ludźmi, członkami społeczności czy reprezentantami danych zawodów. Wynika to z fałszywego^[119] przekonania, że mniejszości seksualne w relacjach z innymi nastawione są głównie na zaspokajanie swoich instynktów seksualnych. Zgodnie z tym stereotypem, cała aktywność życiowa osób homoseksualnych koncentruje się na kwestiach związanych z seksem. Jednocześnie, osoby te mają być szczególnie zainteresowane przypadkowymi kontaktami z wieloma partnerami. Jak pokazują badania psychologiczne, ten stereotyp jest całkowicie fałszywy – w rzeczywistości homoseksualiści i heteroseksualiści wykazują ten sam poziom zainteresowania seksem^[120].

• Niemal każdy pedofil jest homoseksualistą^[121]

Choć badania psychologiczne i statystyczne dowodzą, że ok. 90% przypadków pedofilii dotyczy heteroseksualnych mężczyzn^{[122][123][124]}, niektórzy politycy i publicyści twierdzą, że w prawie każdym przypadku homoseksualizm łączy się z pedofilią^[125]

Przekonanie o związkach między pedofilią a homoseksualizmem zostało zdementowane m.in przez Polskie Towarzystwo Seksuologiczne oraz Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne:

Częstym argumentem potwierdzającym związek statystyczny pomiędzy homoseksualizmem a pedofilią jest następujący – nawet jeżeli heteroseksualiści są częściej pedofilami to jest to spowodowane wyłącznie przewagą heteroseksualistów w społeczeństwie^[128]. Wśród tak samo licznej populacji pedofile częściej są obecni w grupie homoseksualistów^[128]. Badania naukowe, pomimo ograniczenia wynikającego z nieznanego do końca procentowego udziału homoseksualistów w społeczeństwie, nie potwierdzają jednak takiego związku^[128].

Pedofile posiadają zwykle określone preferencje co do wieku i płci dziecka^[129]. Jak wykazują badania, 9-40% pedofili preferuje dziecko tej samej płci^[129]. Nie oznacza to jednak, że pedofile ci są homoseksualni^[129], bowiem preferencja względem płci dziecka nie ma związku z orientacją seksualną pedofila^[130].

Jedno z badań wykazało, że orientacja seksualna sprawców aktów pedofilskich nie jest powiązana z płcią ich ofiar^[130]. W losowej próbie 175 mężczyzn wykorzystujących seksualnie dzieci około połowy utrzymywało kontakty seksualne jedynie z dziećmi. Pozostali sprawcy, którzy utrzymywali kontakty seksualne także z osobami dojrzałymi, byli heteroseksualni. Dwie trzecie ofiar stanowiły dzieci płci żeńskiej, a jedną trzecią – męskiej^[130]. Nie zanotowano przypadku homoseksualnego mężczyzny będącego sprawcą aktów pedofilskich^[130]. Prawdopodobnie więc homoseksualizm i homoseksualna pedofilia są wobec siebie rozłączne, a mężczyźni utrzymujący kontakty heteroseksualne z dojrzałymi kobietami są bardziej skłonni do popełniania aktów pedofilskich^[130].

Według przeglądu piśmiennictwa (McConaghy) mężczyzna wykorzystujący seksualnie chłopców zwykle nie wykazuje zainteresowania seksualnego starszymi mężczyznami lub kobietami^[131]. U osób ze zdiagnozowaną pedofilią ukierunkowanie popędu płciowego wobec konkretnej płci może być niepełne^[132][133].

• Homoseksualizm jest dewiacją^[134]

Od końca XX wieku homoseksualizm nie jest uważany za stan patologiczny przez większość środowisk naukowych (WHO, klasyfikacja ICD-10, APA i inni)^[135].

• Gej to osoba sfeminizowana, krzykliwie ubrana, transwestyta^{[potrzebne źródło]}

Osoby homoseksualne często przedstawiane są jako transwestyci. Gdy mowa o homoseksualistach, przychodzi nam na myśl mężczyzna przebrany za kobietę. Jak pisze psycholog Agata Engel-Bernatowicz^{[potrzebne źródło]}: Osoby homoseksualne to w przeważającej większości ludzie niewyróżniający się w grupie pozostałych. Nie z powodu znakomitego kamuflażu, lecz dlatego, że ich zachowanie, zwyczaje, potrzeby, emocjonalność, spełnianie ról zawodowych, społecznych i rodzinnych, sposób bycia, mówienia, ubierania się nie różnią się od codziennych zachowań reszty populacji. (...) Teletubiś z damską torebeczką w żaden sposób nie symbolizuje geja z tego prostego powodu, że geje, jak i większość heteroseksualistów, na ogół nie noszą damskich torebek.

Uczeni podkreślają, że orientacja psychoseksualna i poczucie płci to dwa odmienne i niezależne czynniki^[136].

• Homoseksualiści nie są zdolni do monogamii, nie tolerują bliskich związków^[137]

Według różnych badań około 40-60% gejów i 45-80% lesbijek żyje w monogamicznych związkach^{[138][139][140]}. Nie jest prawdą, że związki osób homoseksualnych są krótkotrwałe i nastawione jedynie na zadowolenie seksualne: odsetek rozstań par gejów kształtuje się na tym samym poziomie co odsetek rozstań heteroseksualnych par niemałżeńskich (ok. 15% po 18 miesiącach)^[141]. Nie ma istotnych statystycznie różnic pod względem zaangażowania w związek pomiędzy parami homo-, a heteroseksualnymi^[142]. Około 30% homoseksualistów miało więcej niż 5 parterów seksualnych; wartości dla heteroseksualistów i biseksualistów wynoszą odpowiednio 20% i 40% (badania Durex, 2005)^[143]. W ciągu ostatnich 5 lat statystyczny homoseksualista posiadał 10 parterów, natomiast heteroseksualista - 2 (analiza zachowań 5168 mężczyzn)^[144].

• "Homoseksualny styl życia"^[145]

Niektóre osoby twierdzą, że homoseksualiści prowadzą rozwiązły, "homoseksualny styl życia", który ma wiązać się z promiskuityzmem czy wręcz obsesyjnym uprawianiem seksu z wieloma partnerami^{[146][147][148]}. Badania naukowe prowadzone przez psychologów i socjologów dowodzą jednak, że seksualność jest dla osób homoseksualnych zaledwie jednym z aspektów aktywności życiowej i nie odgrywa u nich większej roli niż w przypadku osób heteroseksualnych. Redukowanie całej aktywności życiowej do spraw związanych z seksem jest poważnym nadużyciem. Wśród gejów i lesbijek, tak samo jak u osób heteroseksualnych, istnieje bardzo wyraźna różnorodność postaw i zachowań. W związku z tym, mówienie o "homoseksualnym stylu życia" jest tak samo nieadekwatne jak mówienie o "heteroseksualnym stylu życia"^[149].

• Promowanie homoseksualizmu^[150][151]

 Osobny artykuł: propaganda homoseksualna.

• Dzieci wychowywane przez homoseksualistów staną się homoseksualne^[152]

 Osobny artykuł: rodzicielstwo związków jednopłciowych.

Ten popularny stereotyp nie znalazł potwierdzenia w badaniach naukowych. Jak czytamy w oświadczeniu Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego: Należy z całą mocą podkreślić, że orientacja seksualna rodziców nie wyznacza orientacji seksualnej wychowywanych przez nich dzieci^[153].

• Każdy może sam wybrać orientację seksualną lub można ją zmienić poprzez "leczenie"^[154]

 Osobny artykuł: terapia reparatywna.

To przekonanie także zostało zdementowane przez środowiska naukowe^{[potrzebne źródło]}.

• Przypisywanie homoseksualistom skrajnie lewicowych poglądów

Rozpowszechnionym stereotypem jest przypisywanie osobom o orientacji homoseksualnej skrajnie lewicowych poglądów politycznych. Choć wśród osób homoseksualnych poglądy są zróżnicowane, to poparcie dla partii lewicowych jest większe niż wśród całego społeczeństwa. W ankiecie portalu polgej.pl prawie 38% gejów biorących udział w ankiecie zadeklarowało poglądy lewicowe ^[155], tymczasem wg badania CBOS jedynie 15% Polaków zadeklarowało poparcie dla lewicy ^[156]. Przyczyną tego stanu rzeczy jest fakt, że partie lewicowe są bardziej liberalne i popierają legalizację związków partnerskich, natomiast prawicowe są im przeciwne. Niektórzy politycy skrajnej prawicy dla określenia większej popularności dla partii lewicowych wśród homoseksualistów stosują takie slogany jak "gejolewactwo" czy "gejokomuna"^[157][158].

• Homoseksualizm a HIV

Homoseksualizm był historycznie łączony z AIDS ze względu na to, że początkowy rozwój epidemii miał miejsce wśród gejów. W rezultacie chorobę tę określano skrótem GRID (Gay-Related Immunodeficiency)^[159]. Zarzuty tego typu spotyka się również współcześnie^[160].

Ryzyko zakażenia wirusem HIV zależy od zachowań danej osoby, a nie od jej orientacji seksualnej^[161]. W statystykach określa się ją jako MSM (men having sex with men).

W USA męscy homoseksualiści odpowiadają za około 50% zakażeń HIV ogółem i 67% wśród mężczyzn^[162], przy czym w latach 2002-2007 wartość ta wynosiła 55%^[163], następnie spadła do 47% i ponownie wzrosła do 51%^[164].

W całej UE udział męskich homoseksualistów w zakażeniach HIV wynosi 27%. W krajach Europy Zachodniej średnia wynosi ok. 30%^[166], przy czym w Niemczech dochodzi do 70%^[167], w Czechach do 52%^[166].

W Europie Środkowej odsetek zakażeń jest kilkukrotnie mniejszy - w Polsce 12,6% zarażeń w latach 2002-2006 dotyczy kontaktów seksualnych między mężczyznami^[168]. Równocześnie do nosicielstwa HIV przyznaje się około 5% populacji gejów w Polsce^[169]. Do wysokiej zachorowalności przyczynia się fakt, że seks analny bez zabezpieczeń, który należy do zachowań seksualnych obarczonych dużym ryzykiem zakażenia^[170], jest powszechnie akceptowany przez gejów^[171]. Jedynie 8% nigdy nie uprawiało tego rodzaju aktywności^[172]. Sam homoseksualizm nie wiąże się ściśle z AIDS^[173], jednak praktyki, które są obarczone większym ryzykiem zakażenia, są bardziej popularne wśród osób LGBT^{[171] [174]}.

• Homoseksualizm a seks analny.

Do odbywania stosunków analnych przyznaje się ponad 80% męskich homoseksualistów w Polsce^[169]. Niektórzy jednak odrzucają ten rodzaj seksu, lub praktykują go bardzo rzadko ^[172].

• Oprócz tego, w rzadszych przypadkach, można spotkać się z bezpodstawnym oskarżaniem osób o odmiennej orientacji seksualnej o praktyki zoofilne, koprofilne czy nekrofilne^[175].

Rodzicielstwo lesbijek i gejów

 Osobny artykuł: Rodzicielstwo związków jednopłciowych.

Niektóre pary osób tej samej płci wychowują dzieci. Jak podają wyniki amerykańskiego spisu powszechnego z 2000 ok. 33% par lesbijskich i ok. 22% par gejowskich wychowuje co najmniej jedną osobę poniżej 18 roku życia^[176].

Część organizacji religijnych i politycznych dopatruje się w tym zjawisku poważnych zagrożeń dla psychospołecznego funkcjonowania adoptowanych dzieci^[177]. Środowisko naukowe zaprzecza takim przekonaniom, tłumacząc, że powstały one na gruncie antyspołecznych uprzedzeń względem mniejszości seksualnych^[178]. Adopcję dzieci przez pary osób tej samej płci popierają takie organizacje jak: Amerykańskie Towarzystwo Psychologiczne, Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, Amerykańskie Towarzystwo Psychoanalityczne, Amerykańska Rada Adopcji Dzieci czy Amerykańska Akademia Pediatryczna^[179].

Prześladowania homoseksualistów w przeszłości

Nazizm

Różowy trójkąt – symbol używany w obozach koncentracyjnych do oznaczenia mężczyzn, którzy zostali tam umieszczeni za orientację homoseksualną.

 Osobne artykuły: Sytuacja homoseksualistów w III Rzeszy, Paragraf 175.

Niemieccy homoseksualiści padali ofiarą nazistów w III Rzeszy^[180]. W 1928 roku w Niemczech żyło ok. 1,2 mln homoseksualistów (wg szacunków specjalnej jednostki Gestapo). Naziści uznawali homoseksualistów za "socjalnie zboczonych", stanowiących zagrożenie na drodze prawidłowego rozwoju rasy aryjskiej. Zdelegalizowano wszelkie instytucje, miejsca kultury i spotkań środowisk LGBT. W latach 1933–1945 ponad 100 tys. ludzi zostało aresztowanych pod zarzutem zakazanego prawnie (paragraf 175) homoseksualizmu. Z tego 50 tys. zostało uznanych oficjalnie za homoseksualistów, 5–15 tys. z nich zginęło w obozach koncentracyjnych, reszta była więziona i torturowana. Jednym z nich był bliski współpracownik Hitlera oraz twórca SA Ernst Röhm, zabity podczas "nocy długich noży".

Związek Radziecki

W początkowym okresie po rewolucji październikowej w Rosji Radzieckiej panowała tolerancja dla homoseksualistów, istniały nawet plany legalizacji związków między osobami tej samej płci. Głoszono bowiem, że w społeczeństwie komunistycznym zaspokojenie pragnień seksualnych stanie się proste i nieważne, "jak wypicie szklanki wody"^[181]. Aż do 1929 pisarze tacy jak Michaił Kuzmin mogli publikować dzieła literackie z wątkami homoseksualnymi. Za rządów Stalina jednak homoseksualizm stał się tematem tabu. Homoseksualistów zmuszano do małżeństwa jeśli chcieli zająć wysokie stanowisko w rządzie lub partii. W 1933 Stalin zatwierdził nowy kodeks karny przewidujący karę 5 lat ciężkich robót za seks z osobą tej samej płci. Kontakty homoseksualne uznawano za przestępstwo przeciw państwu tej samej rangi co szpiegostwo^[182]. Po "odwilży" w 1956 roku, w ramach psychiatrii represyjnej, gejów i lesbijki umieszczano w zakładach zamkniętych, gdzie często byli poddawani terapiom z użyciem elektrowstrząsów i środków psychotropowych.

Uprzedzenia i dyskryminacja w świecie współczesnym

Osoby homoseksualne spotykają się z uprzedzeniami, dyskryminacją i przemocą^[183] z uwagi na heteroseksizm społeczeństwa^[184]. Prowadzi to do znacznego zwiększenia poziomu stresu u lesbijek i gejów, a także do poczucia naznaczenia i wykluczenia^[185]. Wielu z nich jest w stanie normalnie funkcjonować tylko żyjąc w ukryciu. Przewlekły stres powoduje zwiększenie prawdopodobieństwa wystąpienia depresji, myśli suicydalnych oraz wycofania społecznego^[186].

 Osobny artykuł: Homofobia.

Świat islamu

 Osobny artykuł: Religie a homoseksualizm#Islam.

W wielu krajach islamu (w Iranie, Arabii Saudyjskiej, Mauretanii, Sudanie i Jemenie) stosunki gejowskie (liwat) były i są do dziś karane śmiercią, czego przykładem jest proces i stracenie młodocianych homoseksualistów Mahmuda Asgari i Ajaza Marhoni w 2005.

Kwestie medyczne

 Osobny artykuł: Kwestie medyczne społeczności LGBT.

Według organizacji Gay and Lesbian Medical Association kwestie związane ze zdrowiem osób homoseksualnych obejmują zakażenie wirusem HIV, AIDS, niektóre nowotwory (w tym raka piersi oraz szyjki macicy), zapalenia wątroby, problemy ze zdrowiem psychicznym (depresja), uzależnienia (np. palenie papierosów)^[187].

Homoseksualizm u zwierząt

 Osobny artykuł: Homoseksualne zachowania zwierząt.

Zachowania homoseksualne występują w królestwie zwierząt, szczególnie u gatunków żyjących w społecznościach, np. u ptaków morskich i ssaków, w tym wśród najbliżej spokrewnionych z człowiekiem szympansów. Zachowania takie zaobserwowano do tej pory u ponad 1500 żyjących na wolności gatunków, a zjawisko to dobrze udokumentowano u ponad pięciuset z nich^[188][189].

Prawie jedna czwarta potomstwa łabędzi czarnych wychowywana jest przez pary jednopłciowe. Żyjące ze sobą samce łączą się z samicą tylko w celu posiadania młodych. Kiedy zniesie jaja – odpędzają ją i wysiadują je samodzielnie, a następnie wspólnie opiekują się pisklętami^[190]. Według naukowców, np. wśród żyraf czy bizonów amerykańskich, zachowania homoseksualne bywają częstsze niż heteroseksualne.

W przypadku pingwinów zaobserwowano, że niektóre osobniki płci męskiej łączą się w pary na całe życie i zdarza się, że wspólnie budują gniazdo, w którym zamiast jajka umieszczają kamień próbując wysiadywać go. W 2004 roku pracownicy Centralnego Parku ZOO w USA eksperymentalnie podmienili jednej męskiej parze pingwinów kamień na prawdziwe jajko po czym zaobserwowali, że wyklute pisklę para pingwinów otoczyła taką samą opieką jak pary osobników płci przeciwnej^[191]. Zachowania homoseksualne wśród pingwinów także potwierdziły ZOO w Niemczech, Japonii i Nowej Zelandii.

W hodowlach owiec obserwuje się, iż ok. 8% męskich osobników wykazuje jedynie homoseksualne preferencje. Dodatkowo zaobserwowano u nich różnice w budowie mózgów w stosunku do osobników wykazujących zachowania heteroseksualne^[192].

Przy wyciąganiu wniosków z obserwacji zachowań zwierząt należy być jednak ostrożnym, ponieważ pewne zachowania, które wyglądają jak kopulacja dwóch samców, bardzo często nie wynikają z pociągu seksualnego do osobników tej samej płci, lecz są to zachowania rytualne, w których jeden samiec próbuje w ten sposób zademonstrować swoją dominację nad drugim. Takie zachowanie jest często spotykane np. u psów czy pawianów. Ponadto należy zwrócić uwagę, iż u różnych gatunków zwierząt, wśród osobników wykazujących zachowania homoseksualne, najczęściej obserwowano je jako niewyłączne.

Przypisy

Bibliografia

• Podstawy Genetyki Dla Studentów i Lekarzy, pod red. Gerarda Drewy i Tomasza Ferenca, Warszawa, 2003
• Dorner G. (1979) Hormones and sexual differentiation of the brain. Sex, hormones and behavior, CIBA Foundation Symposium 62.
• Dorner G. (1985) Sex-specific gonadotrophin, sexual orientation and gender behavior, W: Endokrinologie, 65.
• Dorner G. (1985) Sex-specific gonadotrophin secretion, sexual orientation and gender role behavior, Exp. Clinical Endocrinology, 86.
• Zbigniew Lew-Starowicz, Słownik Encyklopedyczny Miłość i Seks, Wydawnictwa Europa ISBN 83-87977-17-9, 1999.
• Jacek Kochanowski Od teorii dewiacji do teorii queer. w: K. Slany, B. Kowalska, M. Śmietana i.in. (2005) Homoseksualizm. Perspektywa interdyscyplinarna Nomos, Kraków.
• Poza funkcję falliczną, Jacek Kochanowski

Zobacz też

Informacje w siostrzanych projektach:

 Grafiki i media  na Wikimedia Commons
 Cytaty  w Wikicytatach

Portal:
LGBT

• Homofobia
• Heterofobia
• Propaganda homoseksualna
• LGBT
• Historia:
  • Homoseksualizm a kontekst kulturowy
  • Różowe teczki
  • Akcja "Hiacynt"
  • Paragraf 175
  • Sytuacja homoseksualistów w III Rzeszy
• Terapia:
  • Terapia reparatywna
• Inne:
  • Gay-friendly
  • Polari
  • Parada Równości

Linki do innych stron:

• Oświadczenie Amerykańskiego Towarzystwa Psychologicznego w sprawie homoseksualizmu
• Oświadczenie Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego w sprawie homoseksualizmu