Honden - Polski Serwis Naukowy

Honden w chramie Ube w Tottori

Honden (jap. 本殿, główny pawilon), zwany także shinden (神殿) – najświętszy budynek w chramie shintoistycznym, przeznaczony wyłącznie dla czczonych w chramie kami, symbolizowanych najczęściej przez lustro lub niekiedy przez statuę. Honden jest normalnie zamknięty dla wyznawców, a kapłani shintō wchodzą do niego wyłącznie dla odprawienia rytuałów. W ważniejszych chramach dostęp do hondenu ma wyłącznie cesarz. Rytuały otwarcia i zamknięcia drzwi (same w sobie) są istotną częścią życia chramu.

Kami (jap. 神, Kami) – japońskie pojęcie boga, bóstwa, ducha. Stanowi ono centralne pojęcie w shintō, rodzimej religii mieszkańców Archipelagu Japońskiego.

Go-shintai (jap. 御神体, dosłownie "szacowne ciało boga, bóstwa") – w shintō symboliczny, materialny obiekt czci, w którym ma przebywać "duch kami" (shinrei).

Honden znajduje się w sercu kompleksu, jest połączony z resztą chramu, lecz wyżej położony i chroniony przez publicznym dostępem przez własny płot. Z wyglądu przypomina najczęściej mały chram ze spadzistym dachem, ścianami i drzwiami otwieranymi wyłącznie podczas uroczystości religijnych. Wnętrze hondenu podzielone jest pomiędzy wewnętrzne sanktuarium (naijin), miejsce w którym faktycznie przebywa kami oraz zewnętrzne sanktuarium (gejin). W hondenie znajduje się goshintai (御神体), dosłownie "święte ciało kami". Goshintai jest tymczasowym repozytorium dla czczonego w chramie kami.

Shintō także shintoizm, szintoizm lub sintoizm (jap. 神道, Shintō także shintoizm, szintoizm lub sintoizm? , dosł. droga bogów, przekładane też jako droga duchów, droga bóstw, nauka bóstw) – tradycyjna religia Japonii oparta na mitologii japońskiej, charakteryzująca się politeizmem i różnorodnością przejawów i kultów. Wierzenia shintō nie mają wspólnego kanonu, organizacji ani świętych ksiąg.

Himorogi (jap. 神籬, Himorogi) - w shintoizmie drzewko sakaki (Cleyera japonica) sadzone lub tymczasowo umieszczane wewnątrz oznakowanej za pomocą sznura shimenawa, rytualnie oczyszczonej przestrzeni yuniwa, przygotowanej dla pojawienia się kami. Drzewko sasaki wyznacza centrum tej przestrzeni, zwane itsu no iwasaka. Drzewko himorogi służy jako yorishiro, obiekt mający przyciągnąć ducha kami do miejsca kultu. Często zawiesza się na nim dodatkowo hakuhei, odpowiednio przycięte wstęgi papieru, płótno konopne, lusterko itd.

Nie wszystkie chramy zawierają honden, np. gdy chram znajduje się na górze, której jest poświęcony, albo jeżeli w pobliżu znajdują się himorogi lub yorishiro zapewniające bardziej bezpośrednią więź z kami. Przykładowo, w chramie Ōmiwa w Nara nie ma świętych obiektów, albowiem w chramie czci się górę, na której został zbudowany. Z tego samego powodu znajduje się w nim hol modlitewny (haiden, 拝殿), ale nie ma hondenu.

Jinja, miya, taisha, chram shintoistyczny – miejsce kultu w japońskiej religii shintō. Sferę sacrum od profanum rozdziela zwykle torii. Często świątynie są duże, lecz spotyka się też jedynie wydzielone place, drzewa lub małe ołtarze. Tradycyjnie chramy shinto buduje się z drewna, bez użycia gwoździ. Niektóre przebudowywane są co jakiś czas na podstawie pierwotnego projektu. Jinja zazwyczaj składa się z tzw. honden, czyli budynku w którym przechowywane są święte przedmioty, haiden - budynku poświęconego kultowi oraz budynków dodatkowych. Pod względem konstrukcji honden można wyróżnić kilka tradycyjnych stylów architektonicznych:

Kapłan - osoba, która spełnia w imieniu wspólnoty funkcje kultowe i rytualne. Funkcje te nadają jej rolę przynajmniej częściowego pośrednika między Bogiem a ludźmi. Na ogół posiada pewne religijne przywileje, w zamian za co musi poddawać się określonym wymogom religijnej czystości. Kapłanom powierza się często również funkcje duchowej opieki oraz władzy religijnej nad członkami wspólnot. Kapłanem zostaje się jako wybrany przez wspólnotę lub też przez innych kapłanów. Dostęp do kapłaństwa może być ograniczony względami fizycznymi, płcią, dyspozycjami psychicznymi bądź też zdolnościami wrodzonymi i nabytymi. Właściwe stawanie się kapłanem (święcenia kapłańskie) stanowi chwilę o wysokim znaczeniu rytualnym, poprzedzoną okresem nauk i prób.

Przypisy

↑ Mary Neigbour Parent: honden (ang.). W: JAANUS [on-line]. [dostęp 19 lutego 2009].
shinden (ang.). W: Encyclopedia Britannica [on-line]. [dostęp 19 lutego 2009].
Mori Mizue: Honden (ang.). W: Encyclopedia of Shinto [on-line]. Kokugakuin University, 2005-06-02. [dostęp 19 lutego 2009].
Stephen R. Turnbull: The Kakure Kirishitan of Japan: A Study of Their Development, Beliefs and Rituals to the Present Day. Routledge, 1998, s. 106-108. ISBN 9781873410707. (ang.)
The History of Miwa-myojin (ang.). W: strona chramu Ōmiwa [on-line]. [dostęp 19 lutego 2009].
Tamura Yoshiro: Japanese Buddhism – A Cultural History. Tokio: Kosei Publishing Company, 2000, s. 232. ISBN 4-333-01684-3. (ang.)

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Honden